BDSM

Wat is BDSM?

BDSM is een verzamelnaam voor erotische praktijken en rollenspel rond bondage, discipline, dominantie, submissie, sadisme en masochisme. De vier letters dekken drie paren die elkaar deels overlappen. Wat al die vormen bindt is dat ze op geïnformeerde toestemming van alle betrokkenen berusten; zonder dat is het geen BDSM maar misbruik.

Hoe BDSM er in de praktijk uitziet

BDSM ziet er zelden uit zoals in films. De meeste mensen die het doen, doen iets kleins en huiselijks.

Een eerste voorbeeld, en meteen het meest voorkomende: een stel dat afspreekt dat de een die avond bepaalt wat er gebeurt. Geen gereedschap, geen kelder, geen kostuum. Wat er verandert is wie er beslist, en dat de ander dat vooraf heeft toegestaan.

Een tweede voorbeeld ligt daar ver vandaan: een sessie met touw, een blinddoek en een opbouw van een paar uur, met van tevoren afgesproken wat er wel en niet gebeurt en een stopwoord dat alles onmiddellijk beëindigt. Ook dat is BDSM, en het verschil met het eerste voorbeeld is niet moreel maar praktisch.

Wat de twee delen is het gesprek eraan voorafgaand. De encyclopedische omschrijving zet het zo neer: BDSM-spel wordt doorgaans zo opgezet dat de instemmende partner zijn toestemming op elk moment kan intrekken, bijvoorbeeld met een vooraf afgesproken stopwoord.

Waar de letters vandaan komen

De afkorting is een samenvoeging, geen ontwerp. B/D staat voor bondage en discipline, D/s voor dominantie en submissie, S/M voor sadisme en masochisme. De letters overlappen: de D doet dubbel dienst voor discipline en dominantie, de S voor submissie en sadisme.

Dat verklaart waarom mensen die BDSM doen zelden zeggen dat ze “aan BDSM doen”. Ze zeggen dat ze van touw houden, of van pijn, of dat ze graag de leiding nemen. De paraplu is nuttig voor buitenstaanders en voor woordenboeken; binnen de praktijk zijn het losse dingen.

Wat er onder elke letter valt, loopt ook flink uiteen. Onder bondage valt alles van polsen boven het hoofd tot een volledige ophanging in touw. Onder discipline vallen regels, straf en beloning, vaak zonder dat er pijn aan te pas komt. Dominantie en submissie gaan over wie beslist, en kunnen bestaan zonder dat er ooit iets gebeurt wat er van buiten uitziet als BDSM. Sadisme en masochisme gaan over het geven en ontvangen van pijn of intense prikkels, van een tik tot naalden.

Iemand kan zich in één van die vier thuis voelen en in de rest niet. Dat is eerder regel dan uitzondering, en het is precies de reden dat “doe jij aan BDSM?” een veel slechtere vraag is dan “wat spreekt jou aan?”.

Waarom mensen het doen

De aantrekkingskracht loopt bijna nooit via pijn. Hij loopt via wie er beslist, en wat het doet met je hoofd als je dat een tijdje niet hoeft te zijn.

Sagarin en collega’s maten dat en publiceerden het in Archives of Sexual Behavior. Bij 58 deelnemers namen zij speeksel af voor en na een scène. Bij degenen die vastgebonden waren, prikkels ontvingen en opdrachten opvolgden steeg cortisol tijdens de scène; bij degenen die de leiding hadden niet. En bij wie achteraf zei dat het goed was gegaan, daalde die stresswaarde daarna weer én nam de ervaren verbondenheid toe.

• Voor wie de controle afstaat is de winst meestal rust: een periode waarin niets van je gevraagd wordt en je niets hoeft te beslissen.
• Voor wie de leiding neemt ligt de winst in aandacht en verantwoordelijkheid, in een vorm die in het gewone leven zelden zo expliciet mag zijn.
• Voor een stel is de opbrengst het gesprek. BDSM dwingt af dat je uitspreekt wat je wilt, en dat is voor veel stellen het eigenlijke effect.

BDSM maakt niets heel. Het maakt zichtbaar wat er al is, in beide richtingen, en een relatie waarin niet gepraat wordt, wordt er niet beter van.

Hoe mensen ermee beginnen

Vrijwel iedereen begint bij praten, en dat is geen brave aanbeveling maar wat er feitelijk gebeurt.

De gangbare route: een gesprek over wat je aanspreekt, een lijstje van wat wel en niet mag, een stopwoord, en dan iets kleins. Handen boven het hoofd. Een blinddoek. Een tik. Wat daarna komt bouwt op wat er de vorige keer werkte.

Het stoplichtprincipe is daarbij het meest gebruikte hulpmiddel: groen betekent doorgaan, geel betekent vertragen, rood betekent onmiddellijk stoppen. De encyclopedie beschrijft datzelfde systeem.

Wat de zorgvuldige van de slordige aanpak scheidt is niet ervaring maar tempo. Wie in één avond wil aankomen bij wat hij online heeft gezien, slaat het deel over waar het om draait.

Misverstanden over BDSM

“Mensen die dit doen zijn beschadigd.” Dat is onderzocht en het klopt niet. Wismeijer en Van Assen vergeleken in The Journal of Sexual Medicine 902 BDSM’ers met 434 anderen en concludeerden dat BDSM eerder recreatieve vrijetijdsbesteding is dan een uiting van psychopathologie.

“Het is een psychiatrische stoornis.” Niet meer. De ICD-11 haalde sadomasochisme weg als expliciet genoemd voorbeeld van parafilie, en de DSM-5 beschouwt consensuele activiteit niet als schadelijk tenzij er ernstig letsel dreigt.

“Het verschil met misbruik is een grijs gebied.” Dat is precies wat het niet is. Dunkley en Brotto vatten in Sexual Abuse samen dat het kenmerk dat BDSM onderscheidt van misbruik en psychopathologie de aanwezigheid is van wederzijdse geïnformeerde toestemming van alle betrokkenen. Zij stellen de expliciete manier waarop de BDSM-gemeenschap met toestemming omgaat zelfs voor als model voor gesprekken over consent in klinische en educatieve context.

“Het is zeldzaam.” Ook niet. De encyclopedie noemt schattingen van 5 tot 25 procent van de bevolking, en in het onderzoek van Herbenick en collega’s onder ruim vierduizend Amerikaanse studenten in The Journal of Sexual Medicine had 47,3 procent ooit meegemaakt dat een partner hen bij de keel greep.

Wat ik er zelf van zie

In vijfentwintig jaar is het beeld dat ik heb van wie hier binnenkomt vrijwel omgekeerd aan wat mensen verwachten.

Het zijn zelden mensen die iets extreems zoeken. Het zijn mensen die moe zijn. Vrouwen die de hele week verantwoordelijk zijn voor alles en één avond willen waarin dat niet zo is. Dat verlangen is de kern, en of er dan touw bij komt of een hand op een keel is bijna bijzaak.

De schaamte zit bij het woord, niet bij de daad. Zodra iemand één keer hardop heeft gezegd wat ze wil, wordt alles daarna makkelijker. Dat gesprek is het moeilijkste deel van mijn werk en tegelijk het deel waar het meeste gebeurt.

Wat je zelf kunt doen

• Begin bij één zin over wat je aanspreekt, niet bij een lijst. Eén ding hardop zeggen is genoeg om het gesprek te openen.
• Spreek een stopwoord af voordat er iets gebeurt, en spreek af wat er daarna gebeurt: stoppen is iets anders dan pauzeren.
• Doe iets kleins en kijk hoe het bevalt. Handen boven het hoofd, een blinddoek, een tik. De opbouw komt later.
• Praat de dag erna na. Wat tijdens een sessie goed voelde, voelt de volgende ochtend soms anders, en dat is informatie.
• Zoek geen therapie in een scène. BDSM maakt dingen zichtbaar; verwerken is iets anders.

Meer lezen over BDSM

Op deze site is BDSM voor beginners het startpunt, gaat het artikel over veiligheid in de BDSM-context over stopwoorden en het stoplichtprincipe, en staat op de pagina over toestemming hoe ik dat in een afspraak concreet maak.

Buiten deze site is het overzichtsartikel van Dunkley en Brotto het beste startpunt als je wilt weten hoe onderzoekers naar toestemming binnen BDSM kijken.

Bronnen

• Psychological characteristics of BDSM practitioners. Wismeijer & Van Assen, The Journal of Sexual Medicine 10(8), 1943–1952, 2013. Vergelijking van 902 BDSM’ers met 434 anderen; levert de conclusie dat BDSM eerder recreatie is dan psychopathologie.
• The Role of Consent in the Context of BDSM. Dunkley & Brotto, Sexual Abuse 32(6), 657–678, 2020. Levert het onderscheid tussen BDSM en misbruik via wederzijdse geïnformeerde toestemming, en het voorstel om de BDSM-praktijk als model te gebruiken.
• Hormonal changes and couple bonding in consensual sadomasochistic activity. Sagarin, Cutler, Cutler, Lawler-Sagarin & Matuszewich, Archives of Sexual Behavior 38(2), 186–200, 2009. Speekselmetingen bij 58 BDSM’ers; cortisol steeg bij de ontvangende rol en daalde daarna bij wie de scène goed vond gaan, met toegenomen verbondenheid.
• Diverse Sexual Behaviors in Undergraduate Students: Findings From a Campus Probability Survey. Herbenick, Patterson, Beckmeyer e.a., The Journal of Sexual Medicine 18(6), 1024–1041, 2021. Levert de cijfers 47,3 procent ooit gewurgd en 43,0 procent ooit een partner gewurgd onder ruim vierduizend studenten.
• BDSM. Wikipedia. Levert de uitwerking van de afkorting, het stoplichtprincipe, de prevalentieschatting van 5 tot 25 procent, en de classificatie in DSM-5 en ICD-11.

Verwante begrippen

• Consent. De voorwaarde waar alles onder deze paraplu op rust, met de drie lagen waaruit die bestaat.
• 3V’s. Het klassieke veiligheidskader waar BDSM op leunt: veilig, verstandig en vrijwillig.
• Aftercare. De nazorg die bij een sessie hoort en die het vaakst wordt overgeslagen.
• Ademcontrole, ageplay en animal play zijn drie heel verschillende hoeken van dezelfde paraplu.
• D/s. De middelste twee letters, en de enige tak waar geen pijn of touw bij hoeft.
• Fetisj. Een voorkeur die naast deze paraplu bestaat en er soms in past.
• Kink. De ruimere kring waar BDSM zelf onder valt, met de Nederlandse cijfers erbij.
• Mentor. De ervaren BDSM’er die een beginner wegwijs maakt, los van het spel.
• Protector. De scenegenoot die als buffer optreedt voor wie hier net binnenkomt.
• Sadomasochisme. De S en de M uit deze afkorting, met de geschiedenis van het woord.
• De volledige woordenschat staat in de A–Z-lijst.