3V's

Wat zijn de 3V’s?

De 3V’s (Engels: SSC, safe, sane and consensual) zijn het klassieke uitgangspunt voor verantwoord BDSM-spel: veilig, verstandig en vrijwillig. Elk woord dekt een eigen vraag: is het lichamelijk te doen, is het een helder besluit, en wil iedereen het echt. De 3V’s zijn een gespreksrichtlijn, geen keurmerk. Ze gelden voor iedereen die samen speelt.

Hoe de 3V’s er in de praktijk uitzien

De 3V’s zijn drie vragen die je stelt voordat er iets gebeurt, niet een stempel dat je achteraf op een avond drukt.

Neem een stel dat wil experimenteren met vastbinden. Veilig gaat dan over het touw, de houding en de schaar die binnen handbereik ligt. Verstandig gaat over het moment: na drie glazen wijn op een woensdagnacht, of als jullie allebei helder zijn. Vrijwillig gaat over de vraag die het makkelijkst wordt overgeslagen. Wil degene die vastgebonden wordt dit zelf, of zegt zij ja omdat de ander er al maanden over praat?

Die derde vraag is niet decoratief. Dunkley en Brotto vatten in hun overzicht van de literatuur samen dat “het kenmerk dat BDSM onderscheidt van misbruik en psychopathologie de aanwezigheid is van wederzijdse geïnformeerde toestemming van alle betrokkenen”.

Waar de 3V’s vandaan komen

De 3V’s zijn de Nederlandse vertaling van een Amerikaanse slogan uit 1983. David Stein schreef “safe, sane and consensual” voor de statuten van de New Yorkse leathervereniging GMSMA, als weerwoord tegen het idee dat sadomasochisme ziek of gewelddadig was.

Stein heeft later zelf uitgelegd hoe weinig plechtig die woordkeuze was. In zijn terugblik “Safe Sane Consensual. The Making of a Shibboleth” schrijft hij dat safe en sane zijn afgeleid van een uitdrukking die elke Amerikaan kent: “Have a safe and sane Fourth of July.” Een veiligheidscampagne over vuurwerk, met andere woorden.

Wie de Nederlandse variant heeft bedacht is niet te achterhalen. “3V’s” circuleert in de scene zonder aanwijsbare bron: geen boek, geen vereniging, geen datum.

Waarom mensen met de 3V’s werken

Het aantrekkelijke aan de 3V’s is dat ze klein zijn. Drie woorden onthoud je ook als je zenuwachtig bent, en ze geven je een opening als je niet weet hoe je over grenzen moet beginnen.

• Voor wie nieuw is zijn de 3V’s een checklist die je door het eerste gesprek heen helpt. Geen theorie nodig; je loopt drie vragen langs.
• Voor wie de leiding neemt verschuift het kader de verantwoordelijkheid naar voren, naar het moment waarop nog niets is gebeurd.
• Voor een stel samen leveren de 3V’s een gedeelde taal op. “Dit is voor mij niet verstandig” zeg je zonder de ander af te wijzen.

En dan de kanttekening, want die is fors. Stein schreef zelf dat zijn slogan “met bijna religieuze eerbied” wordt behandeld en “vandaag soms meer een obstakel dan een hulp” is. Onderzoek bevestigt dat van buitenaf: in een interviewstudie onder dertig kinky mannen vond Liam Wignall dat 25 van de 30 nog nooit van SSC hadden gehoord. De 3V’s beschrijven niet hoe mensen het doen, maar hoe het zou moeten. Die twee lopen ver uiteen.

Hoe mensen de 3V’s toepassen

In de praktijk vertaalt bijna iedereen de drie woorden naar concrete afspraken, want los blijven ze te vaag om iets aan te hebben.

1. Veilig wordt een lijstje: wat ligt klaar, wie kan er ingrijpen, wat doen jullie als er iets misgaat.
2. Verstandig wordt een moment: geen alcohol, geen drugs, geen spel op een avond waarop een van beiden al bekaf is.
3. Vrijwillig wordt een stopwoord en een gesprek achteraf. Een safeword houdt toestemming intrekbaar op het moment zelf.

Het verschil tussen de zorgvuldige en de slordige versie zit niet in hoe streng de regels zijn, maar in of de vragen nog gesteld worden als het stel elkaar goed kent. Wignalls deelnemers vermeden het woord “toestemming” en vertelden gewoon wat ze wilden en waar hun grens lag. Dat werkt ook.

Misverstanden over de 3V’s

“Als het volgens de 3V’s gaat, kan er niets misgaan.” Veilig betekent hier niet risicoloos. Bijna alles wat in BDSM gebeurt draagt risico; de V belooft dat je het risico kent en beperkt, niet dat het weg is. Precies daarom is RACK bedacht, dat de belofte van veiligheid vervangt door de eis van risicobewustzijn.

“3V’s is een keurmerk.” Er is geen instantie die het toekent en geen toets die je haalt. Wie “wij spelen SSC” in zijn profiel zet, heeft niets bewezen. Een van Wignalls deelnemers zei het botter dan ik zou durven: “I usually find people who use SSC are the people to avoid.”

Wat ik er zelf van zie

In mijn gesprekken zijn de eerste twee V’s meestal geen probleem. Mensen denken vanzelf na over touwen, over drank, over of het een handig moment is. Het is de derde die wringt.

Vrijwillig klinkt als een ja/nee-vraag, en dat is het bijna nooit. Wat ik het vaakst tegenkom is een vrouw die iets wil omdat haar partner het wil, en die zelf niet goed weet waar die twee uit elkaar lopen. Daar helpt geen afkorting bij, alleen de vraag: als hij er nooit over was begonnen, had je het dan bedacht? Het antwoord is soms ja. Dat het gevraagd wordt telt zwaarder dan wat eruit komt. Voordat ik met je aan een BDSM-date begin, is dat de vraag waar ik het langst bij stilsta.

Wat je zelf kunt doen

• Loop de drie V’s hardop langs voordat je iets nieuws probeert, ook als je elkaar al jaren kent. Vijf minuten, niet meer.
• Spreek een stopwoord af dat losstaat van het spel, en spreek af wat er daarna gebeurt. Stoppen is iets anders dan pauzeren.
• Vraag door op “ja”. Wie de leiding neemt, vraagt óf de ander wil en wat eraan aantrekkelijk is.
• Speel niet onder invloed als je iets voor het eerst doet. Dat is de V die het vaakst wordt overgeslagen.
• Plan een gesprek achteraf, een dag later. Wat goed voelde, voelt de ochtend erna soms anders.

Meer lezen over de 3V’s

Op deze site zet het artikel over veiligheid in de BDSM-context de 3V’s naast RACK en PRICK, zodat je ziet waarom er drie kaders naast elkaar bestaan. Het stuk over consent als ruggengraat gaat dieper in op de derde V; op de pagina over toestemming staat hoe ik dat in een afspraak concreet maak.

Buiten deze site is Steins eigen terugblik het interessantste dat er over het kader geschreven is: de bedenker die uitlegt wat er met zijn eigen slogan mis ging. En Wignalls interviewstudie is vrij te lezen.

Bronnen

• The Role of Consent in the Context of BDSM. Cara R. Dunkley & Lori A. Brotto, Sexual Abuse 32(6), 657–678, 2020. Overzicht van de literatuur over toestemming in BDSM; levert de claim dat wederzijdse geïnformeerde toestemming het onderscheid met misbruik maakt.
• Beyond safe, sane, and consensual: Navigating risk and consent online for kinky gay and bisexual men. Liam Wignall, Journal of Positive Sexuality 6(2), 66–74, 2020. Interviews met dertig kinky mannen; 25 van hen kenden SSC niet, en de studie beschrijft de kritiek dat SSC kink “vervanilliseert”.
• Safe Sane Consensual. The Making of a Shibboleth. David Stein, 2002. De bedenker van de slogan over de herkomst ervan en over de verstarring die erop volgde.

Verwante begrippen

• Consent. De derde V uitgewerkt: wat toestemming precies inhoudt en wanneer die vervalt.
• Check-in. Het tussentijds peilen dat de derde V tijdens de sessie in leven houdt.
• Begrippenlijst. Alle termen die tot nu toe zijn uitgewerkt, en waar de volgende verschijnen.
• RACK. Het kader dat op de 3V’s volgde en de belofte van veiligheid liet vallen.
• PRICK. Het jongste letterwoord, dat de verantwoordelijkheid bij de persoon legt.
• Safeword. Het woord waarmee de derde V midden in een sessie kan worden ingetrokken.
• SSC. Hetzelfde kader onder zijn Engelse naam, met de statuten uit 1983 waar het uit komt.