Kink

Wat is kink?

Kink is de verzamelnaam voor seksuele voorkeuren, fantasieën en speelvormen die buiten het gangbare vallen. Kink is ruimer dan BDSM: alles wat BDSM is valt eronder, maar lang niet elke kink gaat over macht of pijn. Het woord is Engels en blijft in het Nederlands onvertaald.

Hoe kink er in de praktijk uitziet

Kink is geen aparte handeling maar een verzameling, en de leden van die verzameling lijken vaak nauwelijks op elkaar.

Neem twee gevallen die allebei onder het woord vallen. Het eerste: een vrouw die tijdens seks graag bij haar polsen wordt vastgehouden en verder niets nodig heeft. Geen touw en geen afgesproken scène. Dat is kink, en het is meteen de gewoonste vorm ervan.

Het tweede ligt er ver vandaan: een stel dat een hele avond doet alsof ze elkaar nog nooit hebben ontmoet, inclusief het gedoe van een eerste afspraak. Aan die avond komt geen macht te pas en geen pijn, en toch is dit net zo goed kink. Wat de twee gevallen delen is dat ze het standaardscript loslaten, en verder vrijwel niets.

Dat is precies waarom “doe jij aan kink?” een slechte vraag is. Het woord is nuttig voor onderzoekers, hulpverleners en woordenlijsten; in een gesprek tussen twee mensen kom je verder met “waar word jij nou eigenlijk warm van”.

Waar het woord kink vandaan komt

Uit het Nederlands, en oorspronkelijk van scheepstouw.

Het Online Etymology Dictionary tekent het Engelse kink op in de jaren 1670, als zeemansterm voor een knoopachtige verdraaiing of korte slag in een touw, ontleend aan het Nederlandse kink: een slag in een lijn. De overdrachtelijke betekenis, een rare kronkel of gril, duikt in 1803 op in het Amerikaans-Engels, in geschriften van Thomas Jefferson.

De seksuele betekenis is veel jonger. Volgens dezelfde bron is kink pas vanaf 1973 opgetekend in de betekenis van een seksuele voorkeur of fetisj. Dat is bijna vijftien jaar later dan het bijvoeglijk naamwoord kinky, dat die lading al vanaf 1959 heeft. Het beeld eronder is al die tijd hetzelfde gebleven: een bocht in iets wat verder recht loopt.

Voor een Nederlandse lezer zit daar een aardige omweg in. Een woord dat hier is vertrokken als een slag in een lijn, kwam vier eeuwen later terug als het meest gebruikte woord van de scene.

Waarom mensen kink doen

Omdat er iets in zit wat gewone seks niet levert, en dat is per persoon iets anders.

De gemene deler is meestal niet de handeling maar de intensiteit. Er gebeurt iets wat volledige aandacht vraagt, en die aandacht is voor veel mensen zeldzamer geworden dan seks zelf. Daar komt bij dat een kink een richting geeft: je weet wat werkt, en dat scheelt raden.

• Voor wie de kink heeft valt het zoeken weg. Er is iets waarvan je weet dat het werkt, ook als de dag verder tegenzat.
• Voor een partner verandert een uitgesproken kink het raadwerk in een aanwijzing waar iets mee te doen valt.
• Voor een stel zit de winst zelden in de handeling en bijna altijd in het gesprek dat eraan vooraf moest gaan.

Er is ook onderzoek dat de omgekeerde verwachting onderuithaalt. Ten Brink, Coppens, Huys en Morrens vergeleken voor Sexuality Research and Social Policy 771 BDSM-beoefenaars met 518 mensen uit de algemene bevolking. Beoefenaars bleken juist vaker een veilige hechtingsstijl te hebben, en op kindermishandeling of ongewenste seksuele ervaringen vonden de onderzoekers geen significant verschil.

Eén ding is kink niet: een oplossing voor iets anders. Wie er een vastgelopen gesprek mee hoopt te vervangen, komt bedrogen uit, want er komt juist meer gepraat bij. En wie merkt dat er buiten die ene kink helemaal niets meer op gang komt, heeft geen voorkeur meer maar een vernauwing.

Hoe mensen met hun kink omgaan

De meesten komen er per ongeluk achter en doen er daarna jarenlang niets mee.

Het gangbare verloop: je merkt aan een boek, een film of een opmerking dat iets blijft hangen. Daarna volgt meestal een lange periode van alleen lezen. Pas als er iemand is aan wie het verteld kan worden, gebeurt er iets, en dat gesprek is vrijwel altijd de moeilijkste stap, niet het spel.

Hoe mensen zich er daarna toe verhouden loopt uiteen, en dat is onderzocht. Sprott en Williams zetten in Current Sexual Health Reports twee manieren naast elkaar waarop wetenschappers kink opvatten: als een soort seksuele geaardheid, en als een vorm van serieuze vrijetijdsbesteding. Beide bleken goed onderbouwd. De geaardheidsbenadering past bij een betrekkelijk kleine groep zwaar betrokken beoefenaars; de vrijetijdsbenadering dekt de veel bredere groep die het er af en toe bij doet. Voor de meeste mensen geldt het tweede.

Praktisch komt kink dan ook zelden in de vorm van een scene-avond. Het is een avond thuis waarin iets anders gaat dan anders, met van tevoren afgesproken wat wel en niet, en achteraf een gesprek over hoe het was.

Misverstanden over kink

“Kink is hetzelfde als BDSM.” Kink is de ruimere kring. Alle BDSM is kink, maar een luierfetisj, foodplay of opwinding door een bepaald materiaal valt buiten die vier letters en is nog steeds kink. Andersom is het zelfs mogelijk om jarenlang kink te doen zonder ooit iets te doen wat over macht of pijn gaat.

“Kink komt van een trauma.” Dat is de oudste aanname in dit vakgebied en hij houdt geen stand. Brown, Barker en Rahman namen voor The Journal of Sex Research zestig studies door en vonden weinig steun voor psychopathologische of psychoanalytische verklaringen. In de bestudeerde steekproeven hadden beoefenaars geen hogere cijfers voor psychische klachten of relatieproblemen dan anderen.

“Kink is zeldzaam.” en “iedereen doet het” zijn allebei waar, afhankelijk van hoe je het vraagt. Dezelfde overzichtsstudie noteert dat 40 tot 70 procent van de mannen én vrouwen weleens een BDSM-getinte fantasie heeft, terwijl ongeveer 20 procent er ook iets mee doet. De Nederlandse cijfers liggen lager, omdat er anders gevraagd wordt: in de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 van Rutgers zegt 10 procent van de mannen en 7 procent van de vrouwen weleens naar BDSM te verlangen, en 6 respectievelijk 4 procent bracht dat in praktijk. Een fantasie hebben en ernaar handelen zijn twee verschillende metingen.

“Kink is een aandoening.” Rutgers rangschikt BDSM en fetisj onder de parafilieën, en omschrijft die als atypische seksuele interesses of voorkeuren, niet als ziekte. De psychiatrie spreekt pas van een stoornis als iemand er zelf onder lijdt of als er schade is; hoe die grens precies loopt staat op de pagina over fetisj.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Het woord kink hoor ik in mijn werk zelden. Mensen gebruiken het pas als ze al een tijdje aan het lezen zijn.

De kink zelf is bijna nooit ingewikkeld. Wat ingewikkeld is, is de schatting die iemand vooraf maakt van wat een ander ervan zal vinden. Die schatting valt vrijwel altijd te somber uit, en hij is soms tien jaar oud.

Verder zie ik hoe klein het meestal is. Mensen verwachten dat ze met iets uitzonderlijks aankomen en het blijkt een hand in het haar te zijn, of vastgehouden worden. Bij de mensen die wél met iets ongewoons komen, is het gesprek erover niet moeilijker maar juist makkelijker, omdat ze het al vaker hebben moeten uitleggen.

Wat je zelf kunt doen

• Noem één ding, niet je hele lijst. Eén zin over wat je aanspreekt opent het gesprek; een opsomming vraagt om een oordeel over het geheel.
• Zeg er meteen bij hoe zwaar het weegt. Iets wat je nieuwsgierig maakt vraagt een ander antwoord dan iets waar je seksleven op draait, en je partner kan dat verschil niet horen als je het niet zegt.
• Spreek af wat er niet gebeurt voordat je afspreekt wat er wel gebeurt. Een grens noemen is makkelijker dan een wens, en het maakt de wens daarna kleiner om uit te spreken.
• Vertel het je arts als je kink lichamelijk iets doet. Waldura en collega’s ondervroegen 115 kink-beoefenaars over hun ervaringen in de zorg: minder dan de helft was open tegen de eigen behandelaar, en verwachte stigmatisering was de meest genoemde reden om te zwijgen. Een arts die niet weet waar blauwe plekken vandaan komen, zoekt in de verkeerde richting.
• Knip je kink op en pak het kleinste stuk. Een kwartier met alleen dat ene element vertelt je al of de fantasie het buiten je hoofd ook redt.
• Stap naar een hulpverlener zodra je kink je in de weg gaat zitten, of zodra hij mensen raakt die er niet mee kunnen instemmen. Daar houdt een voorkeur op en begint iets anders.

Meer lezen over kink

Op deze site zijn de grote onderdelen los uitgewerkt: BDSM voor alles wat over macht en pijn gaat, fetisj voor de voorkeur die aan één ding vastzit, consent voor de voorwaarde waar het allemaal op rust, en de BDSM-test voor wie eerst wil weten waar hij ongeveer staat. Het artikel BDSM voor beginners is de praktische ingang.

Buiten deze site geeft het overzichtsartikel van Brown, Barker en Rahman het beste beeld van wat er over kink daadwerkelijk is onderzocht, en levert de Monitor Seksuele Gezondheid van Rutgers de enige representatieve Nederlandse cijfers, vrij te lezen.

Waar dit op deze site past

Er is een verschil tussen weten wat je kink is en het een keer meemaken, en bij de meeste mensen zit de drempel in dat eerste gesprek. Dat gesprek voer ik dagelijks, en er hoeft niets uit voort te komen. Wat er tijdens een avond gebeurt en waar we vooraf overeenstemming over bereiken, staat op de pagina over de BDSM-date.

Bronnen

• Monitor Seksuele Gezondheid 2023. Rutgers, in samenwerking met het RIVM en het CBS, 2024. Landelijke monitor waarvoor 15.638 volwassenen van 18 jaar en ouder de vragenlijst volledig invulden, met een door het CBS uit de Basisregistratie Personen getrokken steekproef en veldwerk tussen 27 september 2022 en 28 februari 2023. Levert paragraaf 8.4 over parafilieën, omschreven als atypische seksuele interesses of voorkeuren, en tabel 8.4.1 onder 7.187 25-plussers: 10 procent van de mannen en 7 procent van de vrouwen verlangt weleens naar BDSM, 6 respectievelijk 4 procent brengt dat in praktijk.
• A Systematic Scoping Review of the Prevalence, Etiological, Psychological, and Interpersonal Factors Associated with BDSM. Brown, Barker & Rahman, The Journal of Sex Research 57(6), 781–811, 2020. Systematisch overzicht van zestig studies; levert dat BDSM-gerelateerde fantasieën bij 40 tot 70 procent van zowel mannen als vrouwen voorkomen terwijl ongeveer 20 procent er ook aan doet, dat er weinig steun is voor psychopathologische of psychoanalytische verklaringsmodellen, en dat beoefenaars in de bestudeerde steekproeven geen hogere cijfers voor psychische klachten of relatieproblemen laten zien.
• The Psychology of Kink: a Survey Study into the Relationships of Trauma and Attachment Style with BDSM Interests. Ten Brink, Coppens, Huys & Morrens, Sexuality Research and Social Policy 18(1), 1–12, 2021. Vragenlijstonderzoek uit 2017 onder 771 BDSM-beoefenaars en 518 niet-beoefenaars; levert dat er geen significant verschil werd gevonden voor mishandeling in de jeugd of ongewenste seksuele ervaringen, dat beoefenaars zowel vaker een veilige als vaker een angstig-gepreoccupeerde hechtingsstijl hadden, en de conclusie dat de bevindingen de hypothese van BDSM als slecht werkende omgangsstrategie niet ondersteunen.
• Fifty Shades of Stigma: Exploring the Health Care Experiences of Kink-Oriented Patients. Waldura, Arora, Randall, Farala & Sprott, The Journal of Sexual Medicine 13(12), 1918–1929, 2016. Kwalitatief onderzoek onder 115 kink-beoefenaars in de regio San Francisco; levert dat de meesten open zouden willen zijn tegen hun behandelaar maar dat minder dan de helft dat tegenover de huidige behandelaar was, met verwachte stigmatisering als meest genoemde reden, en de zorg dat artsen hun praktijk voor partnergeweld aanzien.
• Is BDSM a Sexual Orientation or Serious Leisure?. Sprott & Williams, Current Sexual Health Reports 11(2), 75–79, 2019. Overzichtsartikel; levert dat er voor beide opvattingen sterke steun bestaat, dat de geaardheidsbenadering zich richt op een betrekkelijk smal segment van zwaar betrokken deelnemers, en dat de vrijetijdsbenadering het brede scala aan deelname en beleving dekt.
• kink. Douglas Harper, Online Etymology Dictionary. Levert het Engelse kink uit de jaren 1670 als zeemansterm voor een verdraaiing in een touw, ontleend aan het Nederlandse kink, de overdrachtelijke betekenis van een gril of kronkel vanaf 1803 bij Thomas Jefferson, en de seksuele betekenis vanaf 1973 tegenover 1959 voor kinky.

Verwante begrippen

• BDSM. Het grootste onderdeel van kink, met de zes woorden achter de vier letters.
• Kinky. Hetzelfde woord als bijvoeglijk naamwoord, en de vraag wanneer iets die naam verdient.
• Fetisj. De kink die aan één voorwerp, materiaal of lichaamsdeel vastzit.
• Consent. De voorwaarde die kink van misbruik scheidt, met de lagen waaruit toestemming bestaat.
• BDSM-test. De online vragenlijst waarmee veel mensen hun eerste woorden voor hun kink vinden.
• Edgeplay. De hoek van kink waar het risico niet weg te nemen valt.
• FetLife. Het netwerk waar mensen hun kink als lijstje op een profiel zetten.
• Kinkster. De persoon die zichzelf tot kink rekent, en wat dat label wel en niet over iemand zegt.
• Kinklist. De lijst waarop je per handeling ja, misschien of nee invult voordat je erover praat.
• Vanilla. De tegenpool, en het woord waarmee de scene alles aanduidt wat geen kink is.