Touw

Wat is touw?

Touw (Engels: rope) is een lang, buigzaam bindmiddel dat uit drie lagen draaiing bestaat: vezels tot garen, garens tot strengen, strengen tot touw, elke laag de andere kant op gedraaid. Die tegendraaiing houdt het geheel bij elkaar. In bondage is touw het onderdeel dat de kracht draagt. Waar het van gemaakt is, staat los van die opbouw.

Waarom een touw niet uit elkaar valt

Door meetkunde, niet door het materiaal. Jakob Bohr en Kasper Olsen lieten in EPL zien dat er aan een schroeflijn maar een beperkt aantal omwentelingen toegevoegd kan worden, en dat die grens “a geometrical feature, not a material property” is. Vandaar hun conclusie dat “nearly identically appearing ropes can be made from very different materials”.

Een streng die tot die grens is doorgedraaid noemen ze een zero-twist-structuur: “Under strain they neither rotate one or the other way.” Een goed geslagen touw wringt dus niet vanzelf onder gewicht. Uit dezelfde meetkunde volgt waarom een touw tijdens het slaan strak gespannen moet staan, iets wat op Egyptische grafafbeeldingen al te zien is.

Waar het Nederlandse woord touw vandaan komt

Uit het Middelnederlands, en het is oud. Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands geeft touwe “touwwerk, lijn” met als oudste vindplaats een rekeningpost uit 1286, en voert het terug op Proto-Germaans *tauwa-. Datzelfde woordenboek verklaart ook twee uitdrukkingen die niets met bondage te maken hebben: in touw zijn komt van het tuig waarin een paard is gespannen, en iets op touw zetten van het opspannen van de schering op een weefgetouw.

De oudste Nederlandse omschrijving die je een definitie kunt noemen staat in de Seeman van Wigardus à Winschoten uit 1681: touw is “al het geen van kennip, of hennip, gedraaid, of geslaagen werd, om tot koorden, lijnen, seelen, kaabels, ens. gebruikt te werden”. Hennep, gedraaid of geslagen. Ruim drie eeuwen later kopen touwliefhebbers nog steeds precies dat.

Waarom mensen voor touw kiezen

Omdat het meegeeft en toch blijft liggen waar je het legt. Een boei van staal doet één ding; een streng touw kan een pols vasthouden, een borst optillen of alleen maar over je rug lopen, en de druk verdeelt zich over de breedte van de wikkeling in plaats van over een rand. Dat een slag zonder knoop blijft zitten komt door de ruwheid van de vezel, en dat staat uitgelegd bij frictie.

Voor jou is de winst dat je het ziet aankomen: touw gaat langzaam, laag voor laag, en je voelt elke wikkeling landen voordat er iets vastzit. Het materiaal regelt niets voor je. Waar een wikkeling ligt bepaalt de schade, en dat staat bij shibari en suspension met cijfers erbij.

Waar dit op deze site past

Wil je een keer voelen wat natuurvezel op je huid doet zonder zelf een kast vol touw te kopen, dan legt de pagina over de BDSM-date uit hoe zo’n afspraak is opgebouwd en wat we vooraf doornemen.

Bronnen

• The ancient art of laying rope. Jakob Bohr & Kasper Olsen, EPL (Europhysics Letters) 93(6), artikelnummer 60004, 2011 (DOI 10.1209/0295-5075/93/60004; jaargang, aflevering, artikelnummer en jaar getoetst tegen Crossref, dat alleen de initialen J. Bohr en K. Olsen voert; de volledige voornamen komen uit het arXiv-record 1004.0814 van de auteurs zelf). Levert de vaststelling dat een schroeflijn een maximaal aantal toe te voegen omwentelingen heeft en dat die grens “a geometrical feature, not a material property” is, de gevolgtrekking dat “nearly identically appearing ropes can be made from very different materials”, de zero-twist-eigenschap “Under strain they neither rotate one or the other way”, en de verklaring waarom een touw tijdens het slaan gespannen moet staan, zoals op Egyptische grafafbeeldingen te zien is.
• touw (koord). Etymologiebank, Instituut voor de Nederlandse Taal, geraadpleegd 9 augustus 2026. Bundelt de woordenboekingangen die deze pagina gebruikt: het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (Philippa e.a., 2003-2009) met Middelnederlands touwe “touwwerk, lijn”, de vindplaats uit 1286 en Proto-Germaans *tauwa-; Van Veen & Van der Sijs (1997) met de verklaring van in touw zijn uit het paardentuig en van iets op touw zetten uit het weefgetouw; en de Seeman van Wigardus à Winschoten (1681) met de omschrijving “al het geen van kennip, of hennip, gedraaid, of geslaagen werd, om tot koorden, lijnen, seelen, kaabels, ens. gebruikt te werden”.

Verwante begrippen

Touw is het gereedschap; de pagina’s hieronder gaan over de vezel, de techniek en het risico.

• Jute. De vezel waar het meeste shibaritouw van gemaakt is, en waarom die zo goed grijpt.
• Henneptouw. De duurdere natuurvezel, met wat vocht en lignine ermee doen.
• Hempex. Hetzelfde uiterlijk in polypropyleen, met breekkrachten die de fabrikant wél opgeeft.
• Asanawa. Ditzelfde touw onder zijn Japanse naam, met de maten die daar gangbaar zijn.
• Frictie. Waarom een slag in touw blijft liggen zonder dat er een knoop bij hoeft.
• Bondage. Het bredere kader, met de vuistregels die voor elk materiaal gelden.