Bondage

Wat is bondage?

Bondage is het met wederzijdse toestemming vastbinden, boeien of anderszins beperken van een partner, voor de opwinding, de esthetiek of het lichamelijke gevoel dat dat geeft. Het is de B uit BDSM. Wat er precies wordt gebruikt varieert van touw en boeien tot een sjaal of een stropdas.

Hoe bondage er in de praktijk uitziet

Bondage begint bij de meeste mensen met iets wat al in huis is. Een sjaal om de polsen, handen boven het hoofd, een stropdas aan een bedstijl.

Wat er dan gebeurt is niet fysiek maar mentaal. De encyclopedie omschrijft de aantrekkingskracht als de vrijheid die ontstaat tijdens lichamelijke passiviteit, en als de psychologische verhouding waarin controle wordt afgestaan. Je kunt niets meer doen, en daardoor hoef je ook niets meer.

De zwaardere kant ziet er anders uit. Een boxtie waarbij de armen op de rug worden vastgezet, een hogtie, een borstbondage, of een volledige ophanging in touw. Daartussen zit een enorme ruimte, en vrijwel niemand doorloopt die helemaal.

Hoe het werkt, en waar de grenzen liggen

De risico’s van bondage zijn beter gedocumenteerd dan die van vrijwel elke andere vorm van BDSM, en ze zijn niet vaag.

Er zijn twee soorten problemen. Het eerste is de doorbloeding: bij belemmerde afvoer wordt de huid eerst rood en dan paars, bij belemmerde aanvoer juist wit. De bekendste vuistregel hoort daarbij: het touw moet los genoeg zitten om er twee vingers onder te schuiven.

Het tweede is ernstiger. De beschrijving van bondagetechnieken is er onomwonden over: zenuwschade gaat heel snel, is cumulatief en vaak onomkeerbaar. De kwetsbare plekken zijn knieën, ellebogen, liezen en oksels, en de nervus radialis in de bovenarm.

Dat is geen theorie. Khodulev en collega’s laten in Cureus zien dat een korte ophanging al genoeg kan zijn om de strekking van pols en vingers uit te schakelen, en dat het herstel maanden kan duren. In hun groep was de nervus radialis bij negen van de tien touwletsels de aangedane zenuw.

Waarom mensen het doen

De aantrekkingskracht zit in het wegvallen van keuze. Wie vastzit hoeft niets meer te beslissen, en dat is voor veel mensen het hele punt.

Wat er meetbaar gebeurt is een keer onderzocht. Sagarin en collega’s namen in Archives of Sexual Behavior speeksel af bij 58 BDSM’ers en zagen cortisol stijgen bij degenen die vastgebonden waren, prikkels ontvingen en opdrachten opvolgden. Bij wie achteraf zei dat het goed was gegaan, daalde die waarde daarna weer en nam de ervaren verbondenheid toe.

• Voor wie vastzit is de winst rust: geen beslissingen, geen prestatie. En het hoofd krijgt geen ruimte om ergens anders te zijn.
• Voor wie bindt ligt de winst in aandacht en zorg. Hébert en Weaver vonden in The Canadian Journal of Human Sexuality dat dominanten zichzelf omschrijven als empathisch, zorgzaam, oplettend en verantwoordelijk, en dat ze “meer werk en verantwoordelijkheid” als de keerzijde noemen.
• Voor een stel is de opbrengst dat het gesprek concreet wordt: hoe strak, hoe lang, en wat als er iets niet goed voelt.

Zenuwschade vraagt niet of iemand het leuk vond. Bondage is de vorm waarbij goede bedoelingen het minste helpen.

Hoe mensen het doen

De gangbare route loopt van zacht naar strak en van kort naar lang. Eerst polsen, dan armen, dan meer, met tussendoor controleren of handen warm blijven.

Wat de zorgvuldige van de slordige uitvoering scheidt is aanwezigheid. De encyclopedie stelt twee dingen expliciet: laat iemand die vastzit nooit alleen, en houd een schaar binnen handbereik om in noodgevallen los te kunnen knippen. Daarnaast: verander minstens elk uur van houding.

Voor sommige houdingen geldt dat ze per definitie kort zijn. Strappado en ophanging laten volgens diezelfde bron geen lange periodes toe, vanwege het risico op blijvende schade aan gewrichten en weefsel.

Welke vormen er bestaan

De ordening die de meeste mensen aanhouden loopt langs het lichaam, niet langs de moeilijkheidsgraad.

Bindingen van het bovenlichaam zijn de bekendste. De boxtie zet de armen achter de rug met de onderarmen horizontaal; borstbondage legt banen boven en onder de borsten. Beide zitten dicht bij de nervus radialis, en zijn daarmee de plek waar de meeste schade ontstaat.

Bindingen van het onderlichaam lopen van een enkelbinding tot een frogtie, waarbij het onderbeen tegen het bovenbeen wordt gezet. De knieholte en de lies zijn hier de plekken om te vermijden.

Bindingen van het hele lichaam zijn de hogtie en de shrimp tie, waarbij het lichaam in één vorm wordt gedwongen. Dat zijn houdingen die je niet zelf kunt aanhouden, en dus houdingen waarbij de klok het belangrijkste gereedschap is.

Ophanging staat daar los van. Gedeeltelijk of volledig van de grond, met het gewicht op een paar punten in plaats van verdeeld over het lichaam. Dat is de categorie waar de gedocumenteerde zenuwletsels vandaan komen.

Daarnaast bestaat de hele wereld van gereedschap dat het touw vervangt: boeien, een armbinder, een dwangbuis, bondagetape of een bok. Elk daarvan verschuift het risico: metaal knelt scherper dan touw, tape laat zich niet bijstellen, een meubel neemt houdingswerk over maar maakt tijd juist minder voelbaar.

Wat al die vormen delen is dat de intensiteit niet in de techniek zit. Twee polsen in een sjaal doen voor de meeste mensen precies hetzelfde als een uitgewerkte binding; wat verschilt is hoe het eruitziet en hoeveel er mis kan gaan.

Misverstanden over bondage

“Als het niet pijn doet, zit het goed.” Zenuwbeknelling doet in het begin geen pijn. Het eerste signaal is tinteling of gevoelloosheid, en dat is al laat.

“Strakker is beter.” De twee-vingerregel bestaat omdat strak vastzitten niets toevoegt aan het gevoel van vastzitten. Wat het wel toevoegt is risico.

“Ophangen is de logische volgende stap.” Ophanging is een andere categorie, met eigen risico’s en een eigen leercurve. Wie op de grond nog geen zekere hand heeft, hoort niet in de lucht.

“Kabelbinders en tape zijn handig.” Ze zijn goedkoop en ze zitten muurvast, en dat is precies het probleem: je kunt ze niet bijstellen en ze snijden in zodra iemand trekt. Alles wat je niet met één beweging losser kunt maken, hoort niet om een pols.

Wat ik er zelf van zie

Bondage doe ik al vijfentwintig jaar, met echt hennep touw, en bij een BDSM-date is het het onderdeel waarin ik het traagst ben geworden.

Er is verrassend weinig nodig. Mensen komen binnen met beelden van ingewikkelde patronen, en wat er werkelijk gebeurt is dat twee polsen vastzitten en iemand voor het eerst in maanden niets hoeft. Het patroon is voor de foto; het vastzitten is voor het hoofd.

Tussendoor vraag ik of de handen warm zijn. Niet of het lekker is. Op die eerste vraag krijg ik een bruikbaar antwoord, op de tweede meestal niet.

En één ding dat ik van vrouwen hoor en dat nergens staat: het moment dat er iets van gebeurt is niet als het touw strak komt, maar als het eerste stuk touw over de huid gaat. Alles wat daarna komt is bevestiging van wat er dan al is besloten.

Wat je zelf kunt doen

• Houd twee vingers ruimte tussen touw en huid. Dat is geen richtlijn voor beginners maar de basisregel.
• Leg een schaar klaar waarmee je in één beweging los kunt knippen, en test dat hij door je touw komt.
• Blijf erbij. Iemand die vastzit blijft nooit alleen in de kamer, ook niet even.
• Verander minstens elk uur van houding, en vraag naar tintelingen in plaats van naar pijn.
• Blijf van knieën, ellebogen, liezen en oksels af. Daar liggen de zenuwen die het snelst beschadigen.

Meer lezen over bondage

Op deze site gaat de kunst van bondage over hoe je begint, en shibari en connective kink over de Japanse kant ervan.

Buiten deze site is het artikel van Khodulev en collega’s vrij te lezen en het concreetste dat er is over hoe snel touwletsel ontstaat en hoe lang herstel duurt.

Bronnen

• Acute Radial Compressive Neuropathy: The Most Common Injury Induced by Japanese Rope Bondage. Khodulev, Klimko, Charnenka e.a., Cureus 15(5), e39588, 2023. Levert het beeld van acute drukneuropathie na ophanging, met uitval van pols- en vingerstrekking, en het aandeel van 90 procent voor de nervus radialis.
• Hormonal changes and couple bonding in consensual sadomasochistic activity. Sagarin, Cutler, Cutler, Lawler-Sagarin & Matuszewich, Archives of Sexual Behavior 38(2), 186–200, 2009. Levert de gemeten cortisolstijging bij de vastgebonden rol en de toegenomen verbondenheid bij een goed verlopen scène.
• Perks, problems, and the people who play. Hébert & Weaver, The Canadian Journal of Human Sexuality 24(1), 49–62, 2015. Levert de zelfomschrijving van dominanten als empathisch, zorgzaam en verantwoordelijk, met “meer werk en verantwoordelijkheid” als keerzijde.
• Bondage (BDSM). Wikipedia. Levert de definitie, het overzicht van materialen, de 24 procent bondagefantasieën uit een Amerikaans studentenonderzoek uit 1996, en de regels over niet alleen laten, een schaar binnen bereik en elk uur van houding veranderen.
• Bondage positions and methods. Wikipedia. Levert de twee-vingerregel, het onderscheid tussen belemmerde aan- en afvoer van bloed, en de vaststelling dat zenuwschade snel gaat, cumulatief is en vaak onomkeerbaar.

Verwante begrippen

• BDSM. De paraplu waarvan bondage de B is.
• Asanawa en bight. Het touw en de eerste techniek.
• Armbinder, andreaskruis, bench en sling. Het gereedschap dat het werk overneemt.
• Floorwork. Touwwerk zonder ophanging, en waarom dat een ander risicoprofiel heeft.
• Forniphilia. Bondage waarin de vastgezette houding een meubelstuk moet voorstellen.
• Zelfbondage. Dezelfde praktijk zonder tweede persoon, en daarmee zonder toezicht.
• De volledige woordenschat staat in de A–Z-lijst.