Strappado

Wat is strappado?

Strappado is een houding waarin de polsen op de rug worden vastgebonden en van daaruit omhoog worden getrokken, tot iemand voorover moet buigen. In de scene blijven de voeten op de vloer en draagt het lichaam zijn eigen gewicht. In de martelversie, ook wel reverse hanging, hangt het lichaam aan de polsen.

Hoe een strappado er in de praktijk uitziet

De scèneversie en de martelversie delen een naam en een vorm, maar niet de belasting. Dat verschil is het hele onderwerp.

Zo gaat de scèneversie meestal. De polsen worden achter de rug gebonden, de lijn gaat omhoog naar een punt en wordt strakgetrokken tot het bovenlichaam vanzelf kantelt. De voeten blijven staan. Elke poging om rechtop te komen trekt aan de schouders, en niet rechtop komen vermoeit de rug. Vijf minuten is lang. Een one bar prison dwingt dezelfde bocht af, maar dan van onderaf.

De martelversie laat de voeten los. Dan rust het hele lichaamsgewicht op twee schoudergewrichten in overstrekking. Zodra jouw hakken loskomen ben je mechanisch in die tweede versie beland, hoe de scène ook bedoeld was.

Waar het woord strappado vandaan komt

Uit het Italiaans, van strappare: trekken, rukken. De encyclopedie beschrijft de houding oorspronkelijk als een oude gerechtelijke methode met dezelfde beweging, en het Nederlands heeft er nooit een eigen woord voor overgenomen. Die herkomst verklaart de naam, meer niet. In een slaapkamer gaat het om iets heel anders: niet om straf, maar om overgave die je zelf hebt gekozen en die elk moment mag stoppen.

Wat er in de schouder gebeurt

Niet wat je zou denken. Het knelpunt is een zenuwbundel, geen spier.

Michael S. Pollanen en Ricky Ng brachten in Forensic Science International de anatomie van deze houding in kaart. Wanneer de schouder achterwaarts wordt overstrekt, komen het gewrichtskapsel, de gewrichtskom en de omliggende spieren onder spanning te staan, maar het gevoeligste is de plexus brachialis: die wordt tegelijk uitgerekt én over de kop van het opperarmbeen heen gespannen, waardoor de zenuwbundels worden samengedrukt. Hoeveel er stukgaat hangt af van de kracht en van de duur.

Sara Woldu en Marie Brasholt namen voor het Journal of Forensic and Legal Medicine de literatuur door en zetten de gevolgen op een rij: zenuwletsel waaronder plexus brachialis-letsel, littekens en gewrichtsontwrichting.

En er is een tweede route die niets met de schouder te maken heeft. Langdurige overrekking kan spierweefsel over grote oppervlakken beschadigen, en de afbraakproducten daarvan belasten de nieren. Dat gebeurt zonder dat er een klap aan te pas komt en zonder dat er van buiten iets te zien is. Precies daarom hoort deze houding kort te blijven en bij iemand die weet wat hij doet.

Waarom mensen deze houding toch mooi vinden

Om wat hij afdwingt zonder dat er iets gebeurt.

Een strappado vraagt niets van je behalve blijven staan, en dat blijkt het moeilijke. Je kunt geen kant op zonder dat het meer kost, je kijkt naar de vloer, en je voelt iemand achter je zonder te zien wat hij doet. Voor wie graag overgeeft is dat een van de zuiverste vormen die er zijn: geen slag, geen aanraking zelfs, en toch is elke seconde een keuze die je niet hebt. Die machteloosheid die je zelf hebt gekozen is precies waar de opwinding zit.

Wat het niet doet: iets oplossen. Wie gespannen begint wordt hier niet rustig van, en de meeste mensen merken binnen twee minuten dat hun schouders eerder klaar zijn dan hun hoofd.

Wat strappado niet is

Niet een houding waarvan je achteraf ziet hoe ver het ging. De encyclopedie noteert dat correct toegepaste strappado blijvende maar onzichtbare schade geeft, en Pollanen en Ng bouwen hun hele artikel op dat gegeven: bij een slachtoffer zonder blijvende neurologische uitval kan een tijdelijke uitval toch bewijs zijn van deze marteling, zoals krachtverlies in de arm, een onhandige hand of tintelingen die vanzelf zijn weggetrokken. Vertaald naar een slaapkamer: dat er niets te zien is, zegt niets.

Niet hetzelfde als een hogtie of een gewone ophanging. Bij een hogtie ligt het gewicht op buik en borstkas. Hier ligt het op twee gewrichten in hun uiterste stand, en dat is een andere klasse risico.

Niet iets wat je opbouwt. Lenigheid helpt niet tegen tractie op een zenuw.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor. Ik werk vijfentwintig jaar in BDSM, met een achtergrond als psychotherapeut, en dit is een van de weinige houdingen waar ik zelf een harde klok op zet in plaats van te kijken hoe het gaat.

Mensen melden de schouder pas als het al misgaat. De eerste signalen zitten in de handen en ze klinken onbelangrijk. Een vinger die slaapt. Een duim die “raar” voelt. Dat is het moment om af te bouwen, en precies het moment waarop de meeste mensen denken dat ze nog even door kunnen. Ik vraag daarom niet “gaat het”, maar of ze haar vingers kan bewegen en of alles nog gewoon voelt. Op die vraag komt een ander antwoord.

Wat je afspreekt voordat je dit doet

• Spreek een tijd af vóórdat de lijn strak gaat, en zet er een wekker op. Bij een strappado is de duur de variabele die schade maakt, niet de kracht.
• Zeg af dat de hakken op de vloer blijven. Gaan die los, dan is de houding geen scène meer maar de martelvariant, en dan gaat de lijn meteen omlaag.
• Vraag elke minuut naar de handen, niet naar de schouders: tintelingen, een slapende vinger, minder kracht. Bouw af zodra een van die drie er is.
• Leg een schaar op een vaste plek en laat degene die vastzit nooit alleen, ook niet even.
• Doe dit niet met een schouder die ooit uit de kom is geweest, en niet na alcohol.

Waar je meer leest

• One bar prison legt dezelfde bocht uit vanaf de andere kant, met flauwvallen als hoofdrisico.
• Bondage heeft de algemene regels over tijd, houding en toezicht die hier bovenop komen.
• Het artikel van Pollanen en Ng is technisch maar kort, en laat zien waarom het onderzoek naar deze houding uit de forensische hoek komt en niet uit de sportgeneeskunde.

Waar dit op deze site past

Wil je dit voelen zonder zelf de klok, de knopen en de zenuwbanen te bewaken, dan is dat precies wat ik tijdens een BDSM-date overneem. Jij hoeft alleen te blijven staan en je over te geven, ik houd de tijd en let op je handen. Vooraf spreken we af hoe lang het duurt en met welk teken je stopt.

Bronnen

• The anatomical basis of suspension-related torture of the shoulders (reverse hanging). Michael S. Pollanen & Ricky Ng, Forensic Science International 378, 112707, 2026. Levert de anatomie van de overstrekte schouder: gewrichtskapsel, gewrichtskom en spieren rond het schoudergewricht plus de plexus brachialis als aangrijpingspunten, met gelijktijdige tractie op die zenuwbundel en compressie doordat hij over de kop van het opperarmbeen wordt gespannen, afhankelijk van kracht en duur; en de vaststelling dat tijdelijke uitval zoals verdwenen krachtverlies, onhandigheid van de hand en tintelingen bewijs kan zijn ook zonder blijvende neurologische schade.
• Suspension torture and its physical sequelae. Sara Woldu & Marie Brasholt, Journal of Forensic and Legal Medicine 80, 102155, 2021. Systematisch literatuuroverzicht. Levert dat ophangingsmarteling een van de meest voorkomende en wijdverbreide vormen is, en de opsomming van lichamelijke gevolgen: zenuwletsel waaronder plexus brachialis-letsel, littekens en gewrichtsontwrichting.
• Strappado. Wikipedia. Levert de alternatieve namen corda, reverse hanging en Palestinian hanging, de herkomst uit het Italiaanse strappare, en de vaststelling dat correct toegepaste strappado blijvende maar van buiten onzichtbare schade geeft.

Verwante begrippen

• One bar prison. Dezelfde voorovergebogen houding, maar afgedwongen van onderaf in plaats van van bovenaf.
• Bondage. De praktijk waar strappado een houding binnen is, met de regels over toezicht en tijd.
• Predicament bondage. De familie waar deze houding toe hoort: elke uitweg kost iets.
• Hogtie. De andere houding die vier ledematen samenbrengt, met het risico op de romp in plaats van op de schouder.
• Partial suspension. Wat er gebeurt zodra touw wél gewicht gaat dragen, en waar de zenuwbanen dan zitten.