Zelfbondage

Wat is zelfbondage?

Zelfbondage (Engels: self-bondage) is de praktijk waarbij iemand zichzelf vastbindt en er niemand anders aanwezig is om los te maken. Touw, boeien en houdingen verschillen niet van gewone bondage. Wat wel verschilt is dat elke veiligheidsafspraak door één persoon wordt uitgevoerd, en dat is dezelfde persoon die vastzit.

Hoe zelfbondage in Nederland ter sprake kwam

Als een contactadvertentie, en die zegt meer over de praktijk dan een handleiding.

Het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek kent het woord drie keer, alle drie in 1987, alle drie in de rubriek persoonlijke annonces met dezelfde nummerreeks. De laatste, van 15 augustus 1987 in de Volkskrant, is er een van een man: “Welke j.vr fantaseert graag over bondage of doet aan zelf-bondage en durft hiervoor misschien voor 1 keer uit te komen? Gelijkgest. j.man (38, HBO) zoekt deze j.vr. voor ser. en duurz. relatie.”

Twee dingen staan daarin. De spelling met streepje, zelf-bondage, want het woord was nog niet vastgegroeid. En de aanname dat wie dit doet er niet voor uitkomt. Die aanname klopt nog steeds, en verklaart waarom deze praktijk meestal in een terugblik ter sprake komt.

De twee andere vindplaatsen, van 31 januari en 7 februari 1987, zijn dezelfde advertentie voor nummer 2 van het Amsterdamse SM-blad Kerfstok, te bestellen door ƒ6,75 op een postrekening te storten: “AUTO-erotiek zoals zelfbondage, SM-Waeboek-deel 3, SM-contactadver., SM-verhalen, SM-verenigingsnws., SM-homoweekend, SM-agenda”. Beide woorden staan daar in één regel.

Waar het woord zelfbondage vandaan komt

Uit een letterlijke vertaling, en de Griekse variant die ernaast leeft betekent hetzelfde.

Het voorvoegsel auto- is volgens het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands gewoon ‘zelf-’, gebaseerd op het Griekse autós. Het is een internationaal wetenschappelijk voorvoegsel, en woorden die ermee gevormd zijn “zijn op slechts enkele uitzonderingen na wetenschappelijke begrippen en dus bedachte woorden”. Daar staat één zin bij die dit begrip in Nederland de das omdoet: in de moderne taal zijn woorden met auto- meestal samenstellingen met auto als verkorting van automobiel.

Autobondage en zelfbondage zijn dus hetzelfde woord, één keer met een Grieks voorvoegsel en één keer met een Nederlands. Alleen leest een Nederlander het eerste deel van autobondage eerst als voertuig, terwijl zelfbondage meteen zegt wat het is. Dat het krantenarchief wél drie treffers geeft op zelfbondage en nul op autobondage en self-bondage, past daarbij.

Waarom mensen zelfbondage doen

Omdat het de enige vorm is waarvoor je niemand nodig hebt, en dat is voor sommige vrouwen niet de tweede keus maar de enige.

• Voor wie er met niemand over praat is zelfbondage de versie die vandaag kan. Er hoeft geen partner overtuigd te worden en geen afspraak gemaakt. Uitleggen hoeft evenmin.
• Voor wie het gevoel al kent is het bovendien het moment zelf: je hoeft niet te wachten tot iemand anders tijd heeft.

De prijs staat in dezelfde zin. Bij bondage met iemand erbij zitten de veiligheidsmaatregelen bij twee mensen, en bij zelfbondage bij één, namelijk bij degene die ook het risico loopt. Wat er precies mis kan gaan en welke ontsnappingsmechanismen er bestaan, met het letselonderzoek erbij, staat op autobondage.

Waarom de risicoredenering hier anders ligt dan bij bondage

Omdat de gangbare veiligheidsredenering ervan uitgaat dat je zelf nog kunt handelen, en dat is precies wat hier kan wegvallen.

Nederland kent die redenering in het arbeidsrecht, waar alleen werken een eigen onderwerp is. De Nederlandse Arbeidsinspectie schrijft dat de Arbowet geen speciale eisen stelt aan alleen werken, en somt daarna op wat een werkgever wél moet regelen: dat wie alleen werkt zich kan beschermen tegen ongewenst bezoek, dat diegene “snel alarm kan slaan” en bijvoorbeeld een telefoon of portofoon bij zich heeft, en dat het raadzaam is een handleiding te maken met wat te doen in noodsituaties. De situaties waarin iemand alleen werkt horen bovendien in de risico-inventarisatie te staan.

Leg die opsomming naast zelfbondage en het gat springt eruit. Alarm slaan, een telefoon pakken, een handleiding volgen: alle drie vragen ze dat je handen en stem het nog doen. Bij bondage met iemand erbij is dat geen probleem, want de ander is het alarm. Er is maar één maatregel die blijft werken wanneer jij uitvalt, en dat is de afspraak dat iemand anders op een afgesproken tijdstip gaat kijken. Die maatregel heet in de scene een safety call, en hij is de enige die niet van jouw handen afhangt.

Wat zelfbondage niet is

“Zelfbondage is gewoon bondage in je eentje.” In materiaal wel, in beoordeling niet. Bij bondage samen is toezicht de maatregel; bij zelfbondage bestaat toezicht niet, en moet elk vangnet dus in tijd en in voorwerpen zitten in plaats van in een persoon.

“Autobondage klinkt professioneler, dus dat is de juiste term.” Beide woorden dekken hetzelfde. Het Griekse voorvoegsel maakt de zaak niet veiliger, alleen ondoorzichtiger, en in het Nederlands ook nog verwarrend met het voertuig.

“Wie dit doet heeft geen partner.” Vaak wel, en dat is juist het punt. Het gaat er zelden om dat er niemand is; het gaat erom dat er niemand is aan wie het verteld is.

Wat ik er zelf van merk

Ik ben Victor, gigolo, sinds 1990 in de BDSM-wereld en opgeleid als psychotherapeut. Wat mij opvalt is dat vrouwen dit woord bijna nooit als eerste gebruiken.

Ze zeggen eerst iets als “ik heb wel eens wat geprobeerd”, en pas als ik doorvraag komt eruit dat het om vastbinden ging, alleen thuis, met een sjaal of een riem, en meestal met de deur op slot. Het woord komt later dan het verhaal. Dat is dezelfde volgorde als in de advertentie uit 1987: eerst de vraag of iemand ervoor uit durft te komen, dan pas de naam.

En de vraag die er altijd achteraan komt is niet of het gevaarlijk was, maar of het raar was. Het antwoord daarop is nee. De vraag over gevaar is wel de belangrijkere van de twee.

Wat je zelf kunt doen

• Laat iemand op een afgesproken tijdstip een bericht van je verwachten, en leg vast wat diegene doet als dat bericht uitblijft; dit is de enige maatregel die blijft werken als jij niets meer kunt.
• Leg een schaar of noodsleutel binnen bereik van de hand die vrij blijft, en houd die hand ook echt vrij.
• Doe niets om je hals bij zelfbondage, in geen enkele vorm en ook niet los.
• Probeer elk mechanisme eerst uit terwijl je vrij bent, want ijs, sloten en tijdschakelaars gedragen zich anders dan je verwacht.
• Vertel het aan iemand als schaamte de reden is dat je alleen speelt, want dan is dat het onderwerp.

Meer weten over zelfbondage

Op deze site staat op autobondage de techniek en het letselonderzoek, geeft jibaku het Japanse woord met zijn schriftbeeld, en legt safety call uit hoe je die ene werkende maatregel afspreekt.

Daarbuiten is de pagina van de Nederlandse Arbeidsinspectie over alleen werken in twee minuten gelezen en verrassend bruikbaar buiten het werk, en wie de woordgeschiedenis zelf wil nalopen vindt het voorvoegsel auto- in de Etymologiebank.

Waar dit op deze site past

Is het alleen doen vooral een kwestie van niemand hebben om het mee te doen, dan is dat het eigenlijke onderwerp en niet het touw. Hoe een eerste afspraak met vastbinden erbij verloopt staat op de BDSM-date, en wat we vooraf bespreken op de voorbereiding.

Bronnen

• Krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek, doorzocht via jsru.kb.nl en resolver.kb.nl op 10 augustus 2026. Levert de tellingen (zelfbondage drie artikelen, autobondage en self-bondage nul) en de drie vindplaatsen, alle uit 1987 en alle in dezelfde advertentierubriek, met de OCR woord voor woord nagelezen: de annonce van 15 augustus 1987 in de Volkskrant (“Welke j.vr fantaseert graag over bondage of doet aan zelf-bondage en durft hiervoor misschien voor 1 keer uit te komen?”) en tweemaal dezelfde advertentie voor nummer 2 van het blad Kerfstok, op 31 januari en 7 februari 1987 (“AUTO-erotiek zoals zelfbondage, SM-Waeboek-deel 3, SM-contactadver., SM-verhalen, SM-verenigingsnws., SM-homoweekend, SM-agenda”). Bij die twee laatste noteert de KB geen krantentitel, alleen de datum en de rubriek.
• auto-. M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim & N. van der Sijs, Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (2003–2009), geraadpleegd via de Etymologiebank. Levert dat het voorvoegsel auto- ‘zelf-’ betekent en teruggaat op het Griekse autós, dat het een internationaal wetenschappelijk voorvoegsel is waarvan de vormingen “op slechts enkele uitzonderingen na wetenschappelijke begrippen en dus bedachte woorden” zijn, en dat woorden met auto- in de moderne taal meestal samenstellingen zijn met auto als verkorting van automobiel.
• Alleen werken. Nederlandse Arbeidsinspectie, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, geraadpleegd 10 augustus 2026. Levert dat de Arbowet geen speciale eisen stelt aan alleen werken, dat de werkgever de situaties waarin alleen wordt gewerkt in de risico-inventarisatie en -evaluatie benoemt, en de opsomming van maatregelen: bescherming tegen ongewenst bezoek, snel alarm kunnen slaan, een telefoon of portofoon bij zich hebben, en het advies een handleiding te maken met wat te doen in noodsituaties. Deze bron staat hier als parallel voor de redenering over alleen werken, niet als voorschrift voor wat mensen thuis doen.

Verwante begrippen

Zelfbondage is de vorm van bondage waarbij de tweede persoon ontbreekt; daar staat de bredere praktijk met touwwerk en toezicht.

• Autobondage. Hetzelfde begrip onder zijn Griekse naam, met de ontsnappingsmechanismen en het letselonderzoek.
• Jibaku. Het Japanse woord ervoor, met het schriftbeeld en de woordgeschiedenis.
• Safety call. De afspraak die als enige blijft werken zodra jij niets meer kunt.
• Asfyxiofilie. De combinatie die je hier onder alle omstandigheden vermijdt.
• Armbinder. Het middel dat in je eentje het lastigst weer los te krijgen is.