Ageplay

Wat is ageplay?

Ageplay (Nederlands: leeftijdsspel) is rollenspel waarin iemand zich gedraagt als of behandeld wordt als iemand van een andere leeftijd dan zijn echte. Meestal neemt een volwassene de kleine rol aan, met een ander in de rol van verzorger. Ageplay kan seksueel zijn, maar is dat lang niet altijd. Er komen alleen volwassenen aan te pas.

Hoe ageplay er in de praktijk uitziet

Ageplay ziet er meestal huiselijk uit, niet spectaculair. Iemand krijgt een verhaaltje voorgelezen, wordt ingestopt, mag kiezen tussen twee shirts, of krijgt te horen dat het bedtijd is.

Een eerste voorbeeld: een stel waarin de een ‘s avonds de zorgende rol op zich neemt. Geen seks, geen scène met een begin en een eind, maar een paar uur waarin de ander niets hoeft te beslissen. Tiidenberg en Paasonen beschrijven in Sexuality & Culture dat hun deelnemers zich niet in één vaste rol bevonden maar tussen rollen bewogen, per keer verschillend.

Een tweede voorbeeld staat daar ver vandaan: ageplay dat wel expliciet seksueel is, met een rolverdeling die de machtsongelijkheid juist opzoekt. Beide bestaan naast elkaar. Diezelfde onderzoekers vatten het bereik samen als lopend “van losse verkenningen tot toegewijde, allesomvattende leefstijlen”.

En de rollen zijn niet één ding. Ze noemen dat de kleine rol op heel verschillende manieren wordt ingevuld, en dat de tegenrol Daddy, Mommy of soms Headmaster heet, in heteroseksuele en homoseksuele constellaties, seksueel en niet-seksueel.

Waar ageplay vandaan komt en hoe het werkt

Ageplay is geen uitvinding van het internet, maar het internet maakte het zichtbaar. De onderzoeksliteratuur erover is jong: de eerste grote studies gaan over de ABDL-gemeenschap, waar Hawkinson en Zamboni in Archives of Sexual Behavior bijna tweeduizend leden bevroegen.

Wat het doet, is verantwoordelijkheid wegnemen. Wie de kleine rol inneemt hoeft niets te beslissen, niets te presteren en niets te weten; wie de zorgende rol inneemt krijgt een manier om te zorgen die in een gewone relatie zelden zo expliciet mag zijn. Tiidenberg en Paasonen stellen voor om ageplay te begrijpen als spel: een bezigheid die om zichzelf wordt gedaan, niet als categorie waarin iemand thuishoort.

Dat is meer dan een woordkeuze. Zolang je ageplay als identiteit ziet, wordt de vraag “wat ben jij dan” belangrijker dan wat er feitelijk gebeurt. Zolang je het als spel ziet, is de vraag simpelweg: wie doet wat, en wil iedereen dat.

De woorden die de scene gebruikt volgen diezelfde logica. Een little is de kleine rol, en de tegenrol heet caregiver, daddy of mommy. CG/L is de afkorting voor het paar caregiver en little; DDlg staat voor de heteroseksuele variant daarvan. Geen van die woorden zegt iets over leeftijdsverschil tussen de betrokkenen: twee mensen van dezelfde leeftijd kunnen prima een caregiver en een little zijn.

Waarom mensen aan ageplay doen

De aantrekkingskracht zit bijna nooit in leeftijd zelf. Hij zit in wat een leeftijdsrol met verantwoordelijkheid doet.

Tiidenberg en Paasonen halen het overzicht van Rulof aan, dat de redenen uiteenlegt: het herbeleven van je kindertijd, of juist het herschrijven ervan; zorg geven of krijgen; andere versies van jongen- of meisje-zijn uitproberen; onschuld spelen; ontspannen door regressie; en het als seksuele fetisj beleven. Zeven verschillende motieven, waarvan er maar één seksueel is.

• Voor wie de kleine rol neemt is de winst rust: een paar uur waarin niets van je gevraagd wordt en niemand een volwassen antwoord verwacht.
• Voor wie de zorgende rol neemt ligt de winst in het zorgen zelf, expliciet en gewaardeerd, zonder dat het meteen een gesprek over de relatie wordt.
• Voor een stel is de opbrengst vaak dat er ruimte ontstaat voor een kant van elkaar die er anders niet is.

Ageplay is geen therapie. Bauer beschrijft in Sexualities weliswaar dat deelnemers in queer BDSM-kringen het gebruikten als “compensatie voor beperkingen die met queer-zijn en gender te maken hadden en die ze in hun eigen kindertijd ervoeren”, maar compensatie is iets anders dan verwerking. Wie een onverwerkte jeugd heeft, heeft daar iets anders voor nodig dan een rollenspel.

Hoe mensen ageplay doen

De meest voorkomende vorm is huiselijk en kort: een avond, een ritueel, een paar afspraken. Verhaaltje, bedtijd, een knuffel, een aanspreekvorm.

Daarnaast bestaan de zwaardere varianten. Een doorlopende CG/L-verhouding, waarin de rollen ook buiten afgebakende momenten gelden. Of ageplay dat samenvalt met andere BDSM: bondage, straf, regels.

Wat er van tevoren wordt afgesproken verschilt sterk. Sommige stellen leggen alles vast: welke leeftijd, welke aanspreekvorm, wat er wel en niet gebeurt, en of er seks bij hoort. Anderen laten het ontstaan en merken pas achteraf waar hun grens lag. Die tweede route werkt zolang beide mensen elkaar goed genoeg kennen om af te breken.

Wat de zorgvuldige van de slordige uitvoering scheidt, is of er buiten de rol nog een gesprek bestaat. Twee volwassenen die alleen nog in rol met elkaar praten, hebben geen manier meer om iets bij te stellen.

Misverstanden over ageplay

“Het is altijd seksueel.” Ook niet. Van de zeven motieven die Rulof onderscheidt is er één seksueel. Veel ageplay bestaat uit voorlezen, instoppen en verzorgen, en stopt daar.

“Het is een stoornis.” De DSM-5 stelt dat de meeste mensen met atypische seksuele interesses geen psychische stoornis hebben, en ageplay staat er niet als stoornis in. Tiidenberg en Paasonen schrijven hun artikel expliciet tegen die pathologiserende lezing in.

Wat ik er zelf van zie

Ageplay met luiers en kleurplaten staat op mijn nee-lijst, dus ik ga niet doen alsof ik weet hoe het van binnen voelt. Wat ik wel ken is het gesprek dat eraan voorafgaat.

Het gaat vaak niet over seks. Mensen die hierover beginnen, praten over moe zijn. Over dat er de hele week van alles van ze wordt gevraagd en dat ze een paar uur willen waarin dat niet zo is. Dat verlangen ken ik van heel andere kanten van mijn werk, en het is een van de gewoonste dingen die ik tegenkom.

De schaamte zit bijna nooit bij de daad, maar bij het woord. Zodra iemand het één keer hardop heeft gezegd, wordt het gesprek erover meteen makkelijker.

Wat je zelf kunt doen

• Zoek eerst uit wat je erin zoekt. Rust, zorg, spel, of opwinding. Het antwoord bepaalt met wie je erover praat.
• Vertel het als iets van jezelf, niet als verzoek. “Dit is iets van mij” is makkelijker te ontvangen dan “wil jij dit met me doen”.
• Spreek af hoe je eruit stapt. Een woord of een moment waarop de rollen eraf gaan, zeker als het langer dan een avond duurt.
• Houd één gesprek per maand buiten de rol. Wie alleen nog in rol met elkaar praat, kan niets meer bijstellen.
• Zoek geen therapie in een rollenspel. Als een moeilijke jeugd de reden is, verdient die iets anders dan een scène.

Meer lezen over ageplay

Op deze site gaat het artikel over de kracht van het delen van fantasieën over het lastigste deel: het hardop zeggen.

Buiten deze site is het artikel van Tiidenberg en Paasonen open access en het beste startpunt, omdat het ageplay als spel behandelt in plaats van als diagnose. Het stuk van Bauer laat zien hoe hetzelfde spel er in queer kringen anders uitziet.

Bronnen

• Littles: Affects and Aesthetics in Sexual Age-Play. Katrin Tiidenberg & Susanna Paasonen, Sexuality & Culture 23(2), 375–393, 2019. Interviews en blogonderzoek onder vrouwelijke age-players; levert het bereik van rollen en intensiteiten, de zeven motieven uit Rulofs overzicht, en het pleidooi om ageplay als spel te zien in plaats van als diagnose.
• Bois and grrrls meet their daddies and mommies on gender playgrounds: Gendered age play in the les-bi-trans-queer BDSM communities. Robin Bauer, Sexualities 21(1–2), 139–155, 2018. Kwalitatief onderzoek in queer BDSM-kringen in de VS en Europa; levert de bevinding over compensatie voor beperkingen uit de eigen kindertijd.
• Adult Baby/Diaper Lovers: An Exploratory Study of an Online Community Sample. Kaitlyn Hawkinson & Brian D. Zamboni, Archives of Sexual Behavior 43(5), 863–877, 2014. Onderzoek onder 1.795 mannen en 139 vrouwen; de eerste grote studie naar de ABDL-gemeenschap.
• Ageplay. Wikipedia. De definitie als rollenspel rond leeftijd, de vaststelling dat het een spel tussen volwassenen is, en dat het niet per se seksueel is.
• An Exploratory Study of Adult Baby-Diaper Lovers’ Characteristics in an Italian Online Sample. Lasala, Paparo, Senese & Perrella, International Journal of Environmental Research and Public Health 17(4), 1371, 2020. Open access; omschrijft de praktijk als een vrijwillige regressie naar een eerdere leeftijd om psychologische redenen.

Verwante begrippen

• Caregiver. De zorgende rol, en het werk dat erin zit.
• CGL. De afkorting voor de dynamiek caregiver/little, met alle gendervarianten.
• DDlg. De bekendste invulling daarvan.
• Little. De kleine rol zelf, met de headspace en de stijlen die littles onderscheiden.
• Petplay. Hetzelfde wegvallen van volwassen verantwoordelijkheid, maar langs soort in plaats van langs leeftijd.
• Rollenspel. De paraplu waar ageplay het bekendste scenario van is.