Submissie

Wat is submissie?

Submissie is het afstaan van zeggenschap zelf. De handeling, niet de persoon die haar verricht. Het is de kleine s in D/s: iemand draagt beslissingen over aan een ander, binnen een afgesproken bereik en voor een afgesproken tijd. Wie dat doet heet een onderdanige, maar submissie is wat zij dóét.

Hoe submissie in de praktijk werkt

Het is een overdracht met een omtrek. Wat erbuiten valt, gaat niet mee.

Zo ziet het er van dichtbij uit. Jullie spreken af dat hij vanavond bepaalt wat er gebeurt en in welke volgorde. Vanaf dat moment doe je geen voorstellen meer; je meldt alleen hoe het gaat. Wat níet is overgedragen: dat je om elf uur thuis wilt zijn, dat je knieën het na tien minuten begeven, dat er niets op je gezicht komt. Die dingen blijven van jou omdat je ze vooraf hebt genoemd.

Kevin G. Casey en Brad J. Sagarin beschrijven in Archives of Sexual Behavior een relatievorm waarin iemand na onderhandeling vrijwillig zeggenschap over een deel van zijn leven afstaat aan een ander, die daar de verantwoordelijkheid voor draagt. Een van de negen dingen die dat volgens hen oplevert: macht en controle gaan uit elkaar liggen. Wie de beslissingen neemt, is niet automatisch degene die de touwtjes in handen heeft.

Waar het woord submissie vandaan komt

Uit het recht, en het betekende daar iets verrassend nauwkeurigs.

Het Woordenboek der Nederlandsche Taal voert precies één lemma SUBMISSIE, en dat is geen scenewoord: het is rechtstaal, met als omschrijving “overeenkomst om geschillen door arbitrage te laten beslechten”. Een submissie was dus de afspraak waarmee twee partijen een derde het recht gaven te beslissen. Vrijwillig, op papier, en over een afgebakend geschil.

Die afspraak bestaat nog steeds, alleen heet ze nu anders. Artikel 1020 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering zegt dat partijen geschillen “aan arbitrage onderwerpen” kunnen, en dan uitdrukkelijk geschillen uit één bepaalde rechtsbetrekking. Niet alles wat er tussen hen speelt. Het derde lid trekt de andere grens: zo’n overeenkomst “mag niet leiden tot de vaststelling van rechtsgevolgen welke niet ter vrije bepaling van de partijen staan”. Je kunt dus alleen wegtekenen wat van jou is.

Regel voor regel is dat de scene-afspraak. Het is een parallel en geen ontlening: er is geen aanwijzing dat de scene het woord uit het arbitragerecht haalde.

Het gewone spraakgebruik ging een andere kant op. In het krantenarchief levert submissie 552 artikelen op, en de oudste staat in de Courante uyt Italien, Duytslandt, &c. van 12 mei 1640: onderdanen moeten worden gebracht tot “soodanige conformiteyt ende submissie, als sy volgens Goddelijcke ende naturelijcke Rechten schuldigh zijn aen hem”. Negen jaar later gaat het over “de submissie ende ghehoorsaemheydt van ‘t Hof des Parlements”. Daar is submissie geen contract maar een plicht.

Het Nederlands heeft het woord dus in twee smaken gekend: de opgelegde en de afgesproken. In BDSM overleefde de tweede.

Waarom mensen submissie zoeken

Omdat niet hoeven beslissen iets anders is dan niets willen.

Wie doordeweeks de eindverantwoordelijke is, ervaart een paar uur zonder eigen keuzes eerder als lucht dan als verlies. En het scheelt twee mensen een hoop geschuifel: er is geen twijfel meer over wie waar over gaat.

Eén hardnekkig beeld sneuvelde in een grote steekproef. Juan Carlos Sierra en collega’s vroegen 1.400 volwassenen hoe vaak zij gedachten over dominantie en over submissie hadden en hoe die samenhingen met hun opwinding, in Psychological Reports. Gedachten over submissie hingen sterker samen met opwinding bij de mannen dan bij de vrouwen; bij positieve gedachten over dominantie lag het precies omgekeerd. Dat is het tegendeel van het cliché waarin submissie de vrouwelijke kant is.

Twee kanttekeningen horen erbij: het gaat om gedachten en niet om gedrag, en de deelnemers waren allemaal cisgender en heteroseksueel.

Casey en Sagarin noemen naast de opbrengsten ook vijf kosten, en de eerste die zij opschrijven is de ruimte voor misbruik. Een afspraak die alles dekt, dekt ook de gevallen waarin de ander de afspraak breekt.

Misverstanden over submissie

“Submissie is een karaktertrek.” Nee, het is iets wat je doet en dus iets wat je kunt stoppen. De rol heet onderdanige; die pagina gaat over de persoon, deze over de handeling.

“Submissie betekent gehoorzamen.” Gehoorzamen is één vorm. Er zijn er meer: dienen, wachten, vragen om toestemming, of alleen niet zelf beslissen. In een D/s-dynamiek zonder één opdracht kan nog steeds submissie zitten.

“Wie zeggenschap afstaat, staat alles af.” Juist niet. Zowel de arbitrageregel in het recht als de praktijk in de scene zeggen hetzelfde: de overdracht geldt binnen één omschreven bereik, en over wat daarbuiten valt beslist niemand namens jou.

“Submissie hoort bij pijn.” Ze komen vaak samen voor en ze zijn niet hetzelfde. Submissie gaat over zeggenschap; pijn hoort bij masochisme, en die twee kunnen elk apart voorkomen.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, sinds 1990 in de BDSM-wereld en opgeleid als psychotherapeut. Wat ik vrouwen het vaakst hoor omschrijven is niet een rol maar een moment: de seconde waarin ze merken dat ze niets meer hoeven te bedenken.

Dat moment komt zelden door iets groots. Het komt doordat iemand voor je kiest welke kant je op loopt. En het overdragen gaat bijna altijd sneller dan het teruggeven; de weg terug krijgt te weinig tijd, ook van mensen die het vaker doen.

Het tweede: wie submissie omschrijft als “ik doe wat er gezegd wordt”, heeft er meestal nog niet één gedaan. Wie het vaker heeft gedaan, praat over een omtrek. Dit wel, dat niet, tot hier.

Wat je zelf kunt doen

• Zeg wát je overdraagt, niet dát je het overdraagt. “Jij bepaalt de volgorde en het tempo” is werkbaar; “ik onderwerp me aan jou” laat de ander raden.
• Zet er een eindtijd op. Een overdracht zonder einde is geen overdracht maar een gewoonte, en gewoontes worden nooit opnieuw besproken.
• Houd eruit wat er niet in hoort. Geld, je werk en je contacten met anderen zijn geen onderdeel van een avond.
• Regel de terugweg voordat je begint. Spreek af wie hardop zegt dat het klaar is en hoe je thuiskomt.
• Loop weg bij iemand die de omtrek ter discussie stelt in plaats van hem te respecteren. De ruimte voor misbruik zit precies daar.

Meer lezen over submissie

Op deze site beschrijft D/s de verhouding waarvan submissie de kleine letter is, staat bij onderdanige het onderzoek naar de persoon, en gaat dominant over dezelfde uitwisseling vanaf de andere kant.

Buiten deze site is het artikel van Casey en Sagarin het meest de moeite waard: het zet negen opbrengsten en vijf kosten van een machtsoverdracht op een rij, zonder er iets moois van te maken.

Waar dit op deze site past

Wil je weten hoe zo’n overdracht in het klein voelt zonder er meteen een verhouding van te maken, dan staat dat op de pagina over de BDSM-date. Daar wordt eerst uitgezocht wát je zou willen overdragen, en dat is het lastigste deel.

Bronnen

• Woordenboek der Nederlandsche Taal, lemma SUBMISSIE. Via de Geïntegreerde Taalbank van het Instituut voor de Nederlandse Taal, geraadpleegd 5 augustus 2026. Levert de enige lexicografisch vastgelegde Nederlandse betekenis van het woord: znw. (v.), rechtsterm, “overeenkomst om geschillen door arbitrage te laten beslechten”. Ter vergelijking geeft dezelfde zoekdienst twee lemma’s onderwerping en nul lemma’s submissief. Alleen het bestaan, de woordsoort en de betekenisomschrijving zijn vastgesteld; de volledige artikeltekst blijft achter Cloudflare onbereikbaar.
• Artikel 1020 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Geldende tekst per 1 januari 2026, geraadpleegd 5 augustus 2026 (het fragment is gecontroleerd in de opgehaalde pagina). Levert lid 1: partijen kunnen bij overeenkomst geschillen die uit een bepaalde rechtsbetrekking zijn ontstaan of zouden kunnen ontstaan “aan arbitrage onderwerpen”; en lid 3: die overeenkomst “mag niet leiden tot de vaststelling van rechtsgevolgen welke niet ter vrije bepaling van de partijen staan”. Op deze pagina uitdrukkelijk gebruikt als parallel en niet als herkomst.
• Authority Transfer Relationships: Illuminating a Consensual Inegalitarian Relationship Form. Kevin G. Casey & Brad J. Sagarin, Archives of Sexual Behavior, 2025 (DOI 10.1007/s10508-025-03240-0, PMID 41162821). Theoretisch artikel dat de machtsoverdrachtsrelatie definieert als een verhouding waarin één persoon na onderhandeling vrijwillig zeggenschap over een deel van zijn leven afstaat aan een ander, die daar de verantwoordelijkheid voor op zich neemt. Levert hier twee dingen: het loskoppelen van macht en controle als een van de negen genoemde opbrengsten, en de ruimte voor misbruik als de eerste van de vijf genoemde kosten.
• The Association Between Sexual Cognitions of Dominance/Submission and Sexual Arousal Challenges Traditional Gender Roles. Juan Carlos Sierra, A. Jiménez-Olmedo, C. Pérez-Amorós & G. M. Sánchez-Pérez, Psychological Reports, 2026 (DOI 10.1177/00332941261430290, PMID 41773673). Zelfrapportage van 1.400 cisgender heteroseksuele volwassenen van 18 tot 79 jaar. Levert dat gedachten over submissie, zowel positief als negatief beleefd, sterker samenhingen met opwinding bij mannen dan bij vrouwen, terwijl positief beleefde gedachten over dominantie het omgekeerde patroon lieten zien. Alleen de samenvatting is gelezen; de volledige tekst zit achter een betaalmuur.

Verwante begrippen

• D/s. De notatie waarin deze handeling de kleine letter kreeg.
• Onderdanige. De persoon die de handeling verricht, met het onderzoek naar wie dat doet.
• Sub. Het label waarmee mensen zichzelf aan die kant plaatsen.
• Submissive. Hetzelfde woord voluit, zoals het internationaal wordt gebruikt.
• Dominant. De kant die de overgedragen beslissingen aanneemt.
• Dienstbaarheid. Submissie die zich in taken uitdrukt in plaats van in gehoorzamen.
• 24/7. De vorm zonder eindtijd, en waarom die apart moet worden afgesproken.
• Grens. De omtrek waarbinnen de overdracht geldt.
• Stopwoord. Het enige wat er nooit in meegaat.
• Masochisme. De andere letter, waar submissie het vaakst mee wordt verward.