Aftercare

Wat is aftercare?

Aftercare (Nederlands: nazorg) is de zorg die na een BDSM-sessie komt: een deken, water, aanraking, praten over wat er gebeurd is en checken hoe het gaat. Het hoort bij de sessie en niet erna. Aftercare is er voor iedereen die meedeed, ook voor degene die de leiding had.

Hoe aftercare er in de praktijk uitziet

Aftercare is meestal onspectaculair. Een deken, water, dicht tegen elkaar aan liggen, en een half uur waarin niemand iets hoeft.

Het gangbare beeld eerst. De scène is klaar, het touw gaat eraf, en er volgt een periode waarin het lichaam terugkomt. Iets te drinken, warmte, aanraking die niets meer wil. Later een gesprek over wat goed was en wat niet. De encyclopedische omschrijving vat aftercare samen als het bieden van emotionele, psychologische of lichamelijke steun na afloop, vaak met lichamelijke nabijheid en met een nabespreking van de sessie.

Er is een tweede beeld, en dat is de reden dat aftercare niet ophoudt zodra je je jas aantrekt. Je hebt een geweldige avond gehad, je gaat naar huis, en twee dagen later ben je somber, onzeker of gewoon leeg. Zonder dat er iets is misgegaan. Sprott en Randall openen hun artikel in Journal of Positive Sexuality met precies zo’n beschrijving: iemand die na een prachtige scène “een beetje verloren en onverbonden” is, terwijl haar partner juist heel attent was.

Subdrop: waarom de dip vaak pas dagen later komt

Subdrop is de dip die na een sessie kan komen bij degene die de ontvangende rol had: somberheid, leegte, twijfel, soms lichamelijke moeheid. Bij degene die de leiding had heet hetzelfde verschijnsel topdrop. Onder die ene naam zitten alleen twee heel verschillende dingen, en dat wordt zelden uit elkaar gehaald.

Sprott en Randall doen dat wel. De eerste is de dip meteen na afloop, die goed te begrijpen valt als uitputting na iets intens. De tweede komt dagen later en lijkt volgens hen eerder op rouw: het verlies van een piekervaring die je niet kunt vasthouden.

Daarbij stellen ze iets vast wat je bijna nergens anders leest. Er bestaat geen onderzoek dat de fysiologische uitleg van die directe dip ooit heeft getoetst. Het verhaal over endorfine die wegzakt staat op honderden pagina’s, wordt van elkaar overgeschreven, en is nooit gemeten. Dat maakt het niet onwaar. Het maakt het onbewezen, en dat is iets anders.

Waarom dit onderscheid praktisch is: het verklaart waarom een deken en een glas water op de avond zelf niets doen tegen de klap die drie dagen later komt. Daar helpt maar één ding tegen, en dat is contact.

Wat er over aftercare gemeten is

Eén ding is wel echt gemeten. Sagarin en collega’s namen bij 58 BDSM’ers speeksel af voor en na een scène en publiceerden de uitkomst in Archives of Sexual Behavior. Bij de mensen die vastgebonden waren, prikkels ontvingen en opdrachten opvolgden steeg cortisol tijdens de scène. Bij degenen die de leiding hadden niet. Daarna gebeurde het interessante: bij de deelnemers die zeiden dat het goed was gegaan, daalde die stresswaarde weer én nam de ervaren verbondenheid toe.

Dat is het beste bewijs dat er ligt. Geen chemische reparatie dus. Wel de vaststelling dat een sessie die goed afloopt meetbaar minder stress achterlaat en mensen dichter bij elkaar brengt.

Waarom aftercare belangrijk is

Aftercare doet twee dingen tegelijk: je lichaam laten landen, en de ervaring afsluiten met iemand erbij. Dat tweede weegt het zwaarst.

• Had jij de ontvangende rol, dan is de winst dat de stress die tijdens de scène oploopt ook weer wegzakt, en dat wat er gebeurd is een plek krijgt in plaats van een los eind te blijven.
• Deed je het samen als stel, dan zit de opbrengst in de verbondenheid die Sagarin en collega’s maten bij de deelnemers die tevreden waren over hun scène.

Aftercare maakt een slechte sessie niet goed. In datzelfde onderzoek liet de groep die vond dat het slecht was gegaan geen eenduidig beeld zien: sommigen voelden zich daarna verder van elkaar af staan, anderen juist dichterbij. Zie het als de afronding van iets dat klopte. Een pleister op iets dat niet klopte is het niet.

Aftercare voor de dominant

Ook wie de leiding had heeft nazorg nodig, en dat is de kant die het vaakst wordt overgeslagen. Hébert en Weaver beschrijven in The Canadian Journal of Human Sexuality dat dominanten zichzelf zien als empathisch, zorgzaam, oplettend en verantwoordelijk. Als keerzijde van hun rol noemen ze “meer werk en verantwoordelijkheid”. Die verantwoordelijkheid valt niet vanzelf van je af zodra het touw op de grond ligt.

Waar het bij de ontvangende rol vooral om landen gaat, gaat het hier om het afleggen van de rol. Een uur lang scherp zijn op iemands ademhaling, kleur, spanning en stem is werk. Wie daarna meteen de vaatwasser inruimt, merkt de rekening pas de volgende dag.

Praktisch betekent dat: vraag ook aan de dominante kant hoe het gaat. Het klinkt vanzelfsprekend en het gebeurt bijna nooit.

Hoe mensen aftercare doen

De meest voorkomende vorm is meteen de simpelste: samen liggen, drinken, warm blijven, en niets moeten. Daarna praten. Of juist bewust niet praten.

Wat er verder gebeurt verschilt sterk. Sommigen spreken de aftercare van tevoren af, net als de rest van de sessie. Hoe lang, wat wel en wat niet, wie er belt als het later alsnog tegenvalt. Anderen doen het op gevoel. Bij spel met vreemden of op een feest wordt het vaker helemaal overgeslagen, en laat dat nou net de plek zijn waar de latere dip het hardst aankomt.

Vergeten vorm: de aftercare in de dagen erna. Een bericht, een telefoontje, of gewoon de afspraak dat je iets van je laat horen. Als die late dip meer op rouw lijkt dan op uitputting, dan is contact het passende antwoord. Nog een deken helpt dan niet.

Het verschil tussen zorgvuldig en slordig zit trouwens zelden in hoe uitgebreid het is. Meestal zit het in of erover gesproken is voordat het nodig was.

Misverstanden over aftercare

“Aftercare is voor de onderdanige.” De encyclopedie zegt het onomwonden: aftercare is niet beperkt tot de onderdanige rol, en wie de leiding had kan evenveel of meer steun nodig hebben, afhankelijk van de intensiteit van de scène en de eigen ervaring. In de praktijk krijgt de dominante kant het minst vaak iets aangeboden.

“Als je aftercare nodig hebt, ging er iets mis.” Nee. Het onderzoek van Sagarin en collega’s laat juist zien dat de stress bij de ontvangende rol tijdens een góéde scène ook stijgt. Die weer laten zakken is de laatste stap van een proces dat gewoon goed verliep. Er valt niets te herstellen.

“Een dip na een sessie betekent dat BDSM ongezond is.” Wismeijer en Van Assen vergeleken in The Journal of Sexual Medicine 902 BDSM’ers met 434 anderen en concludeerden dat BDSM eerder recreatieve vrijetijdsbesteding is dan een uiting van psychopathologie. Zo’n dip na een piek ken je trouwens ook van de maandag na een festival, of van de week nadat je eindelijk verhuisd bent.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor. Vijfentwintig jaar in BDSM, daarvoor opgeleid als psychotherapeut. Nazorg is het deel van mijn werk waar ik het meest van geleerd heb, en het deel waarvan mensen het minst verwachten dat het überhaupt bestaat.

Subdrop meldt zich dagen later, niet op de avond zelf. Iemand gaat tevreden naar huis, en dan gaat op woensdagavond de telefoon met de vraag of het normaal is dat ze zo uit haar doen is. Ja. Dat is het. Daarom stopt mijn nazorg niet bij de voordeur maar loopt hij door in de week erna.

Het tweede dat ik heb geleerd is lastiger. Mensen weten van tevoren zelden wat ze achteraf nodig hebben. Wie vooraf zegt “ik ben niet zo’n knuffelaar” ligt na een intense sessie soms een uur stil tegen iemand aan. Ik let daarom liever op wat ik zie gebeuren dan op wat er in het voorgesprek is afgesproken. Dat deel haal je niet uit een boek.

Zit je nu in zo’n dip en weet je niet aan wie je dit moet vragen? Je kunt me vrijblijvend een bericht sturen of eerst gratis chatten. Je hoeft geen klant te zijn en er hangt geen prijskaartje aan een vraag.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek de aftercare af vóór de sessie, net als al het andere. Hoeveel tijd, wat wel en wat niet, en wie er contact opneemt als het later tegenvalt.
• Plan er tijd voor in. Een sessie die stopt omdat iemand de trein moet halen, stopt zonder afronding.
• Vraag ook aan de ander wat die nodig heeft als jij de leiding had. Je rol afleggen is voor jou net zo goed werk.
• Zet een bericht klaar voor over twee dagen. Vaker dan mensen denken komt de dip pas in het weekend erna.
• Lees een dip als informatie. Hij zegt dat er iets van betekenis is gebeurd. Wat je ermee doet is erover praten, met wie erbij was of met iemand anders die het snapt.

Loopt er iets waar je met niemand over kunt praten? Stuur me gerust je vraag. Ik antwoord ook als je nooit een afspraak maakt.

Meer lezen over aftercare

Op deze site gaat het artikel waarom aftercare cruciaal is na BDSM uitgebreider in op hoe nazorg er bij mij uitziet, ook na een bdsm-date. Voor de dip zelf is er een aparte pagina over subdrop, en op de pagina over toestemming staat wat we vooraf afspreken.

Buiten deze site is het artikel van Sprott en Randall vrij te lezen en het beste stuk dat er over drop bestaat, juist omdat het eerlijk is over wat er níet is onderzocht.

Bronnen

• Hormonal changes and couple bonding in consensual sadomasochistic activity. Sagarin, Cutler, Cutler, Lawler-Sagarin & Matuszewich, Archives of Sexual Behavior 38(2), 186–200, 2009. Speekselmetingen bij 58 BDSM’ers; cortisol steeg bij de ontvangende rol, daalde daarna bij wie de scène goed vond gaan, en de ervaren verbondenheid nam toe.
• Black and Blues: Sub Drop, Top Drop, Event Drop and Scene Drop. Sprott & Randall, Journal of Positive Sexuality 2, 2016. Onderscheidt de dip direct na een scène van de dip dagen later, stelt vast dat de fysiologische uitleg nooit is getoetst, en stelt rouw voor als verklaring voor de late variant.
• Perks, problems, and the people who play: A qualitative exploration of dominant and submissive BDSM roles. Hébert & Weaver, The Canadian Journal of Human Sexuality 24(1), 49–62, 2015. Interviews met 9 dominanten en 12 onderdanigen; dominanten omschrijven zichzelf als empathisch, zorgzaam en verantwoordelijk en noemen “meer werk en verantwoordelijkheid” als keerzijde.
• Psychological characteristics of BDSM practitioners. Wismeijer & Van Assen, The Journal of Sexual Medicine 10(8), 1943–1952, 2013. Vergelijking van 902 BDSM’ers met 434 anderen; BDSM als recreatieve vrijetijdsbesteding in plaats van psychopathologie.
• Aftercare (BDSM), Wikipedia. De omschrijving als emotionele, psychologische of lichamelijke steun na afloop, en de expliciete vaststelling dat aftercare niet beperkt is tot de onderdanige rol.

Verwante begrippen

• Nazorg: het Nederlandse woord, met de herkomst uit de zorg en de praktische afspraken die erbij horen.
• Consent: de afspraak waarvan aftercare de afronding is, en waar de nabespreking bij hoort.
• Drop: het overkoepelende woord voor de dip erna, met de vier vormen die eronder vallen.
• Subdrop: de dip zelf, wanneer hij komt en waarom aftercare hem niet uitschakelt.
• Check-in: het peilen tijdens de sessie, waar aftercare na afloop de tegenhanger van is.
• Opwarmen: de spiegel aan het begin van de scène, waar aftercare het slot van is.
• Adrenaline: het hormoon dat in vrijwel elke uitleg over aftercare langskomt. Daar staat wat er van dat verhaal is gemeten.
• Endorfine: de andere stof die de eer krijgt voor de roes, en de enige waarvan tijdens BDSM daadwerkelijk bloed is geprikt.
• Subspace: de toestand waar iemand uit terugkomt, en de reden dat het eerste halfuur erna niet leeg mag zijn.
• Ademcontrole is de naaste buur aan de risicokant.
• Topdrop. Dezelfde terugslag bij degene die de scène uitvoerde.
• Seksuele responscyclus. Het model waarin de herstelfase staat waar nazorg op aansluit.
• Hechtingsstijl. Waarom de een na afloop nabijheid zoekt en de ander juist ruimte.