Debrief

Wat is een debrief?

Debrief (Nederlands: nagesprek) is het gesprek waarin je een of enkele dagen na een BDSM-sessie samen terugkijkt: wat werkte, wat niet, en wat de volgende keer anders mag. Een debrief gebeurt bewust niet meteen na afloop, maar als de roes weg is en het oordeel weer helder. Een debrief is er voor iedereen die meedeed, ook voor de leidende rol.

Hoe een debrief er in de praktijk uitziet

Een debrief duurt meestal twintig minuten en gaat over wat mooi was, wat tegenviel, en wat er de volgende keer verandert.

Een gangbaar voorbeeld. Zaterdagavond een sessie, zondag niets, dinsdag een telefoontje. Zij begint met het stuk dat ze het mooiste vond, hij vertelt waar hij twijfelde of hij door moest gaan. En dan komt het punt waar het gesprek eigenlijk voor bestaat: er was één moment waarop ze even weg was, en dat had niemand gemerkt. Op de avond zelf had ze dat niet gezegd. Ze wist het toen nog niet.

Dat is het patroon. De bruikbaarste informatie uit een sessie komt niet tijdens die sessie boven.

De encyclopedische omschrijving van aftercare noemt dit gesprek er met zoveel woorden bij: aftercare kan ook een review of debriefing van de sessie omvatten, om terug te kijken op de ervaring en om zorgen of successen te bespreken.

Waar het woord vandaan komt en hoe een debrief werkt

Debrief komt uit het leger. De encyclopedie omschrijft debriefing als een gestructureerd proces na een oefening of gebeurtenis dat de ondernomen acties doorneemt, en onderscheidt naast de militaire vorm ook debriefing in onderwijs, crisisinterventie, onderzoek en organisaties. De bekendste crisisvariant, Critical Incident Stress Debriefing, is ontwikkeld door Jeffrey Mitchell.

Het werkende bestanddeel is overal hetzelfde: je haalt een gebeurtenis uit elkaar terwijl de deelnemers hem nog vers hebben, maar niet meer meemaken. Dat tweede doet het werk. Vlak na een scène kleurt de opwinding het oordeel. Twee dagen later klopt de weegschaal weer.

Voor BDSM levert dat een vaste volgorde op met vier soorten informatie: onderhandeling vooraf, check-in tijdens, aftercare direct erna, debrief een paar dagen later.

Waarom een debrief helpt

Een debrief levert geen troost op maar bruikbare informatie, en die landt bij iedere rol anders.

• Voor wie de ontvangende rol had is de winst dat er alsnog iets gezegd kan worden dat op het moment zelf niet gezegd kón worden.
• Voor wie de leiding had is de debrief vaak de enige plek waar de eigen twijfel bestaat. Tijdens een sessie is die twijfel onbruikbaar. Erna is het de belangrijkste vraag die er is.
• Voor een stel groeit er een woordenschat: na drie of vier debriefs praat je over grenzen in termen die van jullie zijn en niet uit een checklist komen.

Een debrief maakt niets ongedaan. Een sessie waarin een grens is overschreden hoort niet in een evaluatie thuis maar is een consentschending, en die vraagt iets anders dan een rondje wat-vond-je-ervan.

Hoe mensen een debrief doen

De meest voorkomende vorm is een telefoontje, twee tot vier dagen na de sessie, ingepland voordat iedereen naar huis ging.

Wat er verder gebeurt verschilt. Sommigen houden een vaste ronde aan: eerst allebei het mooiste moment, dan het rotste, dan één concrete afspraak voor de volgende keer. Anderen schrijven het los van elkaar op en wisselen het uit, wat helpt als de een makkelijker praat dan de ander.

Het verschil tussen zorgvuldig en slordig zit in het afspreken. Een debrief die je vooraf inplant, vindt plaats. Een debrief die “we bellen nog wel” heet, niet.

Misverstanden over de debrief

“Een debrief is hetzelfde als aftercare.” Aftercare is de zorg op de avond zelf: deken, water, dicht bij elkaar. De debrief is het gesprek daarna, als het lichaam klaar is en het hoofd aan de beurt is.

“Als het goed ging, hoef je niks te bespreken.” Juist de geslaagde sessies leveren de meest bruikbare informatie op, omdat je dan precies kunt aanwijzen wat het geslaagd maakte.

“Een debrief is een vorm van traumaverwerking.” Nee, en dat is meer dan een woordkwestie. Rose, Bisson, Churchill en Wessely bekeken voor de Cochrane-review vijftien onderzoeken naar eenmalige psychologische debriefing na een traumatische gebeurtenis. Hun conclusie: er is geen bewijs dat eenmalige individuele psychologische debriefing PTSS voorkomt, en verplichte debriefing van slachtoffers zou moeten stoppen. Een debrief na een sessie evalueert iets waar je zelf voor koos. Dat is een andere handeling dan het naspreken van iets dat je overkwam.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, met vijfentwintig jaar ervaring in BDSM en een achtergrond als psychotherapeut. Het nagesprek is het deel van mijn werk dat er het minst spannend uitziet en waar ik het meeste uit haal.

Wat mensen vlak na een sessie zeggen en wat ze drie dagen later zeggen, komt zelden overeen. Niet omdat er gelogen wordt. De avond zelf is er domweg geen afstand.

En één ding dat ik heb afgeleerd. Vroeger stelde ik open vragen. “Hoe was het?” levert “goed” op. Sindsdien vraag ik naar één moment: welk moment kwam er deze week bij je terug? Daar zit het antwoord altijd in, en meestal is het niet het moment dat ik verwachtte.

Wat je zelf kunt doen

• Plan de debrief in vóórdat je uit elkaar gaat. Noem een dag en een tijd, ook als je nog niet weet of er iets te bespreken valt.
• Wacht minstens één nacht, liefst twee. Een gesprek op de avond zelf meet de roes, niet de sessie.
• Vraag naar één moment in plaats van naar het geheel. “Welk moment kwam terug deze week?” levert meer op dan “hoe vond je het?”.
• Laat degene die de leiding had ook aan de beurt komen. Een debrief waarin alleen de ontvangende rol wordt bevraagd, mist de helft.
• Zoek hulp van buiten als er een grens is overschreden, want dan is de debrief het verkeerde gereedschap.
• Eindig met één concrete afspraak. Geen drie voornemens, maar één ding dat de volgende keer aantoonbaar anders gaat.

Meer lezen over de debrief

Op deze site gaat het artikel over de rol van feedback in BDSM in op hoe zo’n nagesprek er van binnenuit uitziet, en beschrijft waarom aftercare cruciaal is na BDSM het deel dat op de avond zelf gebeurt.

Buiten deze site is de Cochrane-review van Rose en collega’s vrij te lezen, juist omdat hij laat zien hoe goedbedoeld naspreken averechts kan werken zodra je het als behandeling inzet.

Bronnen

• Psychological debriefing for preventing post traumatic stress disorder (PTSD). Rose, Bisson, Churchill & Wessely, Cochrane Database of Systematic Reviews 2002(2), CD000560. Vijftien onderzoeken; de conclusie dat er geen bewijs is dat eenmalige individuele psychologische debriefing PTSS voorkomt en dat verplichte debriefing van slachtoffers zou moeten stoppen.
• Aftercare (BDSM). Wikipedia. Levert de vaststelling dat aftercare ook een review of debriefing van de sessie kan omvatten, en de beschrijving van het navertellen van de scène.
• Debriefing. Wikipedia. Levert de omschrijving als gestructureerd proces na een gebeurtenis dat de ondernomen acties doorneemt, de vijf soorten debriefing, en Jeffrey Mitchell als ontwikkelaar van Critical Incident Stress Debriefing.

Verwante begrippen

• Aftercare. De zorg op de avond zelf, waarvan de debrief het late sluitstuk is.
• Check-in. Het peilen tijdens de sessie; de debrief is de tegenhanger achteraf.
• Consent. De afspraak die je in een debrief bijstelt voor de volgende keer.
• Consentschending. Wat er speelt als de debrief een grensoverschrijding blootlegt.
• Contract. De plek waar de uitkomst van een debrief bij vaste stellen vaak in landt.
• Onderhandelen. Het gesprek vooraf, dat na een debrief opnieuw begint.