Pijnspel

Wat is pijnspel?

Pijnspel (Engels: pain play) is erotisch spel waarin pijn met instemming wordt toegediend en opgezocht, als prikkel en niet als straf. Het is de Nederlandse praktijknaam voor de pijnhelft van sadomasochisme. Wat de pijn doet, hangt af van de omstandigheden waarin ze wordt gevoeld, en veel minder van hoe hard er wordt geknepen.

Hoe pijnspel er in de praktijk uitziet

Het begint bijna altijd zachter dan mensen verwachten en het duurt langer dan ze denken.

Een gewone opbouw: eerst opwarmen met de vlakke hand, tien minuten lang, tot de huid warm is en rood. Dan pas iets met een rand eraan, een klem of een zweep, en na elke reeks even niets. Dat “even niets” is waar het gevoel kantelt; wie doorgaat, mist het.

In deze lijst staat het spel opgesplitst naar wat er wordt geraakt: borstmarteling, CBT, clit torture, ballbusting, bijten, abrasie. Geen aparte disciplines, wel per plek een eigen risico.

Waarom dezelfde pijn anders aankomt

Omdat pijn geen meting is van wat er met je huid gebeurt, maar het resultaat van een hoop dingen tegelijk.

Cara R. Dunkley, Craig D. Henshaw, Saira K. Henshaw en Lori A. Brotto legden in The Journal of Sex Research de literatuur over pijn naast die over BDSM, bouwden daaruit een theorie en toetsten die bij BDSM’ers zelf. Hun conclusie: de emotionele, fysiologische en psychologische onderdelen van pijn werken op elkaar in en maken samen dat de prikkel als plezier binnenkomt. Hun lijst factoren loopt van neurale netwerken, neurotransmitters, lichaamseigen opioïden en endocannabinoïden tot wat je ziet, waar je bent, je stemming, of je het zelf wilt en zelf in de hand hebt, de band met de ander, opwinding en herinneringen. Pijn kan hier volgens hen veranderde bewustzijnstoestanden oproepen die lijken op wat er bij mindfulnessmeditatie gebeurt.

Let op wat daar staat: of je het zelf wilt en zelf in de hand hebt weegt in dat rijtje even zwaar als de stof die je aanmaakt. De onderhandeling vooraf is dus geen formaliteit, ze is onderdeel van hoe het voelt.

Wat de metingen laten zien

Eén studie heeft de drempel zelf nagemeten, en die ligt bij spelers hoger.

R. Defrin, M. Arad, M.P. Ben-Sasson en K. Ginzburg legden in het European Journal of Pain zeventien mensen die routinematig masochistisch spelen naast zeventien controles. Wie regelmatig speelde, hield het langer uit onder de drukmeter, en dat effect werd sterker naarmate iemand vaker speelde. Twee andere uitkomsten zijn voor pijnspel interessanter dan dat getal. Ze scoorden lager op pijncatastroferen, en hun plezier tijdens een sessie hing samen met de intensiteit én met het aantal betrokken lichaamsdelen. Een sessie die over vijf plekken loopt, is dus iets anders dan diezelfde kracht op één plek. Wat die drempel precies is, hoe hij wordt gemeten en waarom hij per avond verschuift, staat op pijngrens.

Waarom mensen pijnspel opzoeken

De aantrekkingskracht zit in hoe smal je aandacht wordt.

Onder een prikkel die je hele hoofd vult past de agenda van morgen er niet meer bij. Dat is de reden die ik het vaakst hoor, en het is ook waar Dunkley c.s. hun vergelijking met meditatie op baseren.

• Voor wie de pijn ontvangt is de winst dat er niets bedacht hoeft te worden. Het lichaam neemt het over.
• Voor wie hem toedient ligt de opbrengst in het aflezen. Ademhaling, huid en houding zeggen waar de grens ligt, en dat vraagt je volle aandacht.
• Voor een stel samen wordt de opbouw een gesprek zonder woorden.

Spanning die ergens anders vandaan komt, blijft staan. Ruzie die nooit is uitgepraat of verdriet dat niet is aangeraakt, dat is er de dag erna gewoon weer.

Misverstanden over pijnspel

“Harder is beter.” Nee. Spreiding over meer plekken telt in de metingen even hard mee als kracht, en de opbouw doet meer dan het maximum ooit doet.

“Pijnspel is straf.” Nee, en het woord zelf legt uit waarom die verwarring bestaat. Het Nederlandse pijn is volgens het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands als christelijke term ontleend aan het Laatlatijnse pena, van poena ‘straf’, en betekende in het Middelnederlands eerst ‘zware inspanning’ en ‘straf, boete’. Pas omdat straffen vaak lijfstraffen waren, ging het woord lichamelijke pijn betekenen. Straf is in de scene iets anders: daar is de pijn een gevolg van iets, hier is ze het doel.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, ruim vijfentwintig jaar bezig met BDSM en met een achtergrond als psychotherapeut. Pijnspel doe ik graag en vaak, van tikjes tot naalden en electro, en ik houd ervan wanneer iemand tegenstribbelt.

Het gaat het vaakst mis aan het begin, niet aan het eind. Wie te snel naar het zware gereedschap grijpt, mist de fase waarin het lichaam meegaat, en dan blijft alles gewoon zeer doen.

En ik let op ademhaling in plaats van op geluid. Geluid zegt vooral iets over hoe iemand gewend is te reageren. Wordt de adem hoog en kort, dan stop ik, ook als er niets is gezegd.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek af hoe je stopt voordat er iets gebeurt. Een safeword werkt alleen als je het allebei hardop hebt geoefend.
• Neem minstens tien minuten om op te warmen, met de hand, voordat er gereedschap bij komt.
• Begin bij de billen en de bovenbenen. Nieren, wervelkolom, gewrichten en hals zijn geen oefenterrein.
• Vraag om een cijfer, niet om een bevestiging. “Waar zit je nu, van 1 tot 10” levert meer op dan “gaat het nog”.
• Plan nazorg in als deel van de sessie. De terugslag komt vaak pas de dag erna.
• Stop op het punt waar het nog goed was. Records horen hier niet.

Meer lezen over pijnspel

De blogrubriek pijn gaat er het uitgebreidst op in, met het verschil tussen harde en zachte pijn en tussen scherpe en doffe pijn. Pijngrens en subspace leggen uit wat er aan de ontvangende kant gebeurt.

Buiten deze lijst is het overzichtsartikel van Dunkley c.s. het beste startpunt voor de theorie erachter.

Waar dit op deze site past

Heb je hier zin in maar geen zin om zelf de opbouw, het gereedschap en de veiligheid te regelen, dan is dat precies wat er tijdens een BDSM-date gebeurt. Wat we vooraf bespreken staat op die pagina.

Bronnen

• Physical Pain as Pleasure. A Theoretical Perspective. Cara R. Dunkley, Craig D. Henshaw, Saira K. Henshaw & Lori A. Brotto, The Journal of Sex Research 57(4), 421-437, 2020 (online 2 mei 2019; DOI en auteursnamen tegen Crossref getoetst, PMID 31044619; een ander artikel dan het consentoverzicht van Dunkley en Brotto dat elders in deze lijst wordt aangehaald). Theoretisch overzichtsartikel dat de literatuur over pijn naast die over BDSM legt en de uitkomst bij BDSM’ers toetst. Levert dat de emotionele, fysiologische en psychologische onderdelen van pijn samen maken dat de prikkel als plezier wordt ervaren; de opsomming van factoren waaronder neurale netwerken, neurotransmitters, lichaamseigen opioïden en endocannabinoïden, wat er te zien is, de omgeving, de stemming, eigen wil en controle, de band met de ander, seksuele opwinding en herinneringen; en de vaststelling dat dit veranderde bewustzijnstoestanden kan oproepen die lijken op die bij mindfulnessmeditatie.
• Attitudes and emotions towards pain and sensitivity to painful stimuli among people routinely engaging in masochistic behaviour. R. Defrin, M. Arad, M.P. Ben-Sasson & K. Ginzburg, European Journal of Pain 19(9), 1321-1330, 2015 (PMID 25690315). Vergelijkend onderzoek onder 34 gezonde deelnemers, 17 met routinematig masochistisch gedrag en 17 controles. Levert de hogere drukpijndrempel die meeloopt met de frequentie van de sessies, de lagere scores voor pijncatastroferen, en het verband tussen plezier en zowel pijnintensiteit als het aantal betrokken lichaamsdelen. Dezelfde studie draagt op /nl/term/pijngrens het meetdeel; daar staat wat ze over alledaagse pijn vonden. Crossref geeft van deze auteurs alleen initialen, en die zijn hier onvertaald overgenomen in plaats van aangevuld.
• pijn. M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs, Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 2003-2009, via de Etymologiebank. Levert de Middelnederlandse betekenissen ‘zware inspanning’ (1201-1225) en ‘straf, boete’ (1240), de ontlening als christelijke term aan Laatlatijn pena, poena ‘straf’ en daarvoor Grieks poinḗ, en de verklaring dat het woord lichamelijke pijn ging betekenen omdat straffen vaak lijfstraffen waren.

Verwante begrippen

• Sadomasochisme. De verzamelnaam erboven, waar naast pijn ook vernedering onder valt.
• Sensation play. De buurcategorie waarin de prikkel het doel is en pijn er niet bij hoeft.
• Impact play. De grootste tak van pijnspel, alles wat slaat.
• Pijngrens. Waar het ophoudt, en waarom die grens per dag verschuift.
• Masochisme. Het genieten van de ontvangende kant, als aanleg in plaats van als handeling.
• Subspace. De toestand die aan de ontvangende kant kan ontstaan, en waar Dunkley c.s. de meditatievergelijking bij maken.
• Nazorg. Wat erna hoort te gebeuren, en waarom dat bij pijnspel zwaarder telt.