Masochist

Wat is een masochist?

Een masochist (Engels: masochist) is iemand die opwinding of voldoening haalt uit pijn, ongemak of vernedering die hij of zij zelf ondergaat. Het woord benoemt een persoon, niet een handeling en niet een rangorde. Vrijwel iedereen die het gebruikt, kiest het zelf: masochist is een zelfbenaming, geen diagnose die iemand je oplegt.

Hoe je aan iemand merkt dat ze masochist is

Meestal aan de vraag, niet aan het gedrag.

Iemand die zichzelf masochist noemt, vraagt om dingen die van buiten weinig indrukwekkend zijn: harder knijpen, langer vasthouden, niet stoppen bij de eerste sisklank. Wat haar onderscheidt is niet hoeveel ze verdraagt, maar dat ze het zoekt.

Een herkenbaar geval: een vrouw die al vijftien jaar weet dat een stevige greep in haar nek iets losmaakt wat ze nergens anders vindt, die het woord op een forum tegenkomt en het daarna twee jaar in haar hoofd houdt voordat ze het hardop zegt.

Label en fantasie liggen namelijk ver uit elkaar. In het onderzoek van Warkentin en collega’s in Borderline Personality Disorder and Emotion Dysregulation gaf 74% van de vrouwen in de gezonde controlegroep aan opgewonden te raken van masochistische fantasieën. Zoveel mensen noemen zichzelf niet zo.

Waar het woord masochist vandaan komt

Van een begrip dat er eerder was dan de persoon.

Het begrip verschijnt eerst: de Online Etymology Dictionary dateert het Engelse masochist pas op 1895, gevormd uit masochism plus het achtervoegsel -ist. De psychiatrie beschreef dus eerst een verschijnsel, en pas daarna kregen mensen er een naam bij.

Wie het woord nu over zichzelf gebruikt, neemt een term over die ooit is bedacht om iemand van buitenaf mee aan te wijzen. Van etiket naar zelfbenaming, net als bij kinkster en lifestyler.

Wat iemand tot masochist maakt

Niet één oorzaak, wel een paar eigenschappen die er stelselmatig bij horen.

Annabel Vetterlein en collega’s van de Universiteit Bonn legden in het European Journal of Pain 617 mensen een vragenlijst voor, van wie 242 een sadomasochistische voorkeur hadden. Twee dingen voorspelden die voorkeur: sensatiezucht, en pijn zien als een uitdaging in plaats van als een bedreiging.

Diezelfde studie vond iets wat zelden ergens staat: 47,2% van die deelnemers had chronische pijn, tegen 29,4% in de vergelijkingsgroep. De onderzoekers opperen dat sadomasochistisch spel voor sommige mensen met chronische pijn een manier van omgaan met die pijn zou kunnen zijn. Bewezen is dat niet, en dat zeggen ze er ook bij.

Waarom mensen zichzelf masochist noemen

Omdat het een gesprek korter maakt.

Wie het woord gebruikt, hoeft niet meer uit te leggen dat “hard” iets anders betekent dan de ander denkt. En er zit herkenning aan vast: het woord bestaat, dus je bent niet de enige.

• Voor de masochist zelf scheelt het label schaamte: een voorkeur met een naam voelt minder als een afwijking.
• Voor een partner is het een startpunt: het zegt waar het gesprek over gaat, en dat is meer dan de meeste mensen op tafel krijgen.
• Voor allebei maakt het onderhandelen concreter, omdat je het over intensiteit kunt hebben in plaats van over of iets “raar” is.

Het woord verklaart niets. Het zegt niet waarom je dit prettig vindt en niet hoever je wilt gaan. En je kunt het weer afleggen. Een voorkeur is geen contract met jezelf.

Hoe masochisten het in de praktijk aanpakken

Door hun voorkeur zo precies mogelijk te beschrijven, want het woord alleen zegt te weinig.

Veel masochisten vullen een kinklist in, of schrijven op welk soort pijn werkt: scherp of dof, opbouwend of plotseling, op de huid of dieper. Dat onderscheid is het echte werk. Iemand die van caning houdt, kan knijpers verschrikkelijk vinden.

Daarnaast maken ze vaak een aparte afspraak over stoppen, omdat een masochist die “meer” blijft vragen makkelijker voorbij zijn eigen grens schuift dan iemand die de prikkel niet zoekt.

Misverstanden over masochisten

“Een masochist is een sub.” Drie losse dingen. Wat iemand voelen wil is masochist; wie de beslissingen neemt regelt D/s; wie de handeling ondergaat heet bottom. Een masochist kan in een scène de volledige regie voeren.

“Masochisten zijn beschadigd.” Daar is naar gekeken. Wismeijer en Van Assen vergeleken in The Journal of Sexual Medicine 902 BDSM-beoefenaars met 434 anderen en vonden de BDSM-groep minder neurotisch, extraverter, opener, consciëntieuzer, minder gevoelig voor afwijzing en gelukkiger. Wel met een nuance die je zelden hoort: waar er verschillen tussen de rollen waren, scoorde de dominante rol gunstiger dan de onderdanige, maar beide nog altijd gunstiger dan de controlegroep.

“Als je masochistische fantasieën hebt, ben je een masochist.” Nee, en het verschil is groot. Bij Warkentin en collega’s raakte 74% van de gezonde controledeelnemers opgewonden van zulke fantasieën. Wat de vrouwen met een psychiatrische diagnose onderscheidde was niet de fantasie zelf maar de last ervan: 53% tegenover 21% meldde er duidelijke spanning bij.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Het woord masochist hoor ik zelden aan het begin van een gesprek. Mensen zeggen eerst “ik weet niet of dit normaal is” en pas veel later “ik denk dat ik een masochist ben”.

Masochisten doseren zichzelf slecht. Ze zijn zo gewend over hun grens heen te vragen dat ze het zelf niet merken, waardoor de andere kant van de scène moet remmen. Dat is geen tekortkoming; het hoort erbij.

En één ding zie ik bijna altijd: wie zich masochist noemt, wordt rustiger. Niet omdat er iets is opgelost, maar omdat er niets meer verborgen hoeft.

Wat je zelf kunt doen

• Beschrijf welke pijn je zoekt in plaats van hoeveel. Scherp, dof, opbouwend of plotseling zegt een partner meer dan “hard”.
• Zeg vooraf dat je geneigd bent om door te vragen, zodat de ander weet dat “meer” bij jou niet automatisch betekent dat het verstandig is.
• Vraag na afloop om een korte terugblik in plaats van alleen om aftercare; masochisten onderschatten vaker wat ze hebben gehad.
• Vertel je arts of fysiotherapeut over je voorkeur als je chronische pijn hebt. Dat komt in deze groep vaker voor dan gemiddeld, en het hoort in het gesprek thuis.
• Neem het woord niet aan omdat een test dat zegt. Een BDSM-test is een gespreksstarter, geen uitslag.

Meer lezen over masochisten

Binnen deze begrippenlijst behandelt masochisme het begrip zelf, en gaat kinkster over dezelfde stap: wanneer een voorkeur een zelfbenaming wordt. Op de blog vertelt waarom je een BDSM-gigolo inhuurt om pijn te voelen hoe dat er van dichtbij uitziet.

Buiten deze site staat het Hamburgse onderzoek van Warkentin open op internet; het maakt scherper dan wat ook het verschil tussen een fantasie hébben en er last van hebben. Vetterlein en collega’s toetsten als eersten de link met chronische pijn tegen een controlegroep.

Waar dit op deze site past

Weet je wel wat je zoekt maar niet met wie, dan kun je dat bij mij uitproberen zonder dat er iets van afhangt. Ik reken op je beschrijving en niet op je uithoudingsvermogen, en we bouwen op vanaf laag. Wat we vooraf doornemen, lees je bij de BDSM-date.

Bronnen

• BDSM and masochistic sexual fantasies in women with borderline personality disorder: simply on the spectrum of “normality” or source of suffering?. Hannah F. Warkentin, Rose Gholami Mazinan, Johannes Fuss, Leonhard Kratzer & Sarah V. Biedermann, Borderline Personality Disorder and Emotion Dysregulation 12(7), 2025 (DOI 10.1186/s40479-025-00283-6, open access). Vergelijkend onderzoek van het Universitair Medisch Centrum Hamburg-Eppendorf onder 115 vrouwen met een borderlinediagnose en 115 op leeftijd gematchte gezonde deelneemsters, en daarmee de enige studie die fantasie en lijden bij vrouwen apart meet. Levert dat een vergelijkbaar aantal vrouwen in beide groepen opwinding meldde bij masochistische seksuele fantasieën (77% tegenover 74%), dat veel meer vrouwen met borderline daar duidelijke spanning bij rapporteerden (53% tegenover 21%), en de conclusie dat sadomasochistische seksualiteit een autonome, zelfbepaalde vorm van seksualiteit kan zijn.
• Gaining the Upper Hand? Further Evidence of Pain as a Pleasurable Experience and the Unexpected Relationship Between Sadomasochistic Sexual Preference and Chronic Pain. Annabel Vetterlein, Sarah Kirrinnis, Merlin Monzel, Ana-Laia König Guasch & Martin Reuter, European Journal of Pain 30(2), e70230, 2026 (DOI 10.1002/ejp.70230, open access). Onderzoek van de afdeling psychologie van de Universiteit Bonn, gepubliceerd in het tijdschrift van de European Pain Federation, en de eerste replicatie van dit verband mét controlegroep. Levert de 617 deelnemers waarvan 242 met een sadomasochistische voorkeur, de chronische-pijnprevalentie van 47,2% in die groep tegenover 29,4% daarbuiten, en het gegeven dat geslacht noch leeftijd dat verschil verklaarde. Het model verklaart ongeveer 42% van de variantie, met chronische pijn, sensatiezucht en pijn zien als uitdaging als voorspellers. Daarbij de voorzichtige gedachte dat sadomasochistisch spel bij sommige mensen met chronische pijn een manier van omgaan met die pijn zou kunnen zijn.
• Psychological characteristics of BDSM practitioners. Andreas A. J. Wismeijer & Marcel A. L. M. van Assen, The Journal of Sexual Medicine 10(8), 1943–1952, 2013 (DOI 10.1111/jsm.12192). Vergelijking van 902 BDSM-beoefenaars met 434 controledeelnemers op de Big Five, hechtingsstijl, afwijzingsgevoeligheid en welbevinden. Levert dat de BDSM-groep minder neurotisch, extraverter, opener voor nieuwe ervaringen, consciëntieuzer en minder gevoelig voor afwijzing was en een hoger welbevinden rapporteerde, maar minder meegaand scoorde; dat de scores bij verschillen tussen de rollen gunstiger uitvielen voor de dominante dan voor de onderdanige rol, met de controlegroep het minst gunstig; en de conclusie dat BDSM eerder als vrijetijdsbesteding dan als uiting van psychopathologie kan worden opgevat.
• masochist. Online Etymology Dictionary, Douglas Harper. Etymologische naslag met vindplaatsdatering per woord. Levert de eerste vindplaats van masochist in 1895 en de vorming uit masochism plus het achtervoegsel -ist, en daarmee dat de persoonsaanduiding later is dan het begrip zelf.

Verwante begrippen

Masochist is een woord over een mens, en het zegt maar één ding: wat iemand zoekt. Wie de leiding heeft en wat er gebeurt, staat er los van.

• Masochisme. Het begrip zelf, met de geschiedenis en het onderzoek naar hoe pijn in context verandert.
• Bottom. Het woord voor de ontvangende positie in een scène, dat vaak op dezelfde persoon slaat maar iets anders meet.
• D/s. De as van macht, waar masochist niets over zegt.
• Kinkster. Hetzelfde soort zelfgekozen woord, een niveau algemener.
• M-jo. Het Japanse woord voor een vrouw met deze aanleg, en waarom die letter M daar veel gewoner is.
• Kinklist. Het middel waarmee een masochist duidelijk maakt welke pijn wel en niet werkt.
• Pijngrens. Waar de drukpijndrempel van Defrin en collega’s precies over gaat.
• Sadist. De tegenpool, en waarom dat woord in het Nederlands drie jaar eerder opdook dan masochist.
• Sadomasochisme. De koepel boven allebei, met de geschiedenis van de diagnose.