Bottom

Wat is bottom?

Bottom (Nederlands: de ontvangende partij) is degene die in een sessie de handeling ondergaat: die wordt vastgebonden, geslagen, aangeraakt of gestuurd. Bottom zegt iets over wat je doet, niet over wat je voelt. Je kunt bottom zijn zonder onderdanig te zijn, en onderdanig zijn zonder ooit te bottomen.

Hoe bottom er in de praktijk uitziet

Bottom zijn is een positie in een scène, en die positie kun je per avond kiezen. Wie vanavond bottomt kan volgende week de andere rol nemen; iemand die beide doet heet een switch.

Een gewone gang van zaken: twee mensen spreken af dat de een een zweep gaat gebruiken en de ander die ondergaat. Ze bepalen samen hoe hard, hoe lang en waar wel en niet. Tijdens het spel zegt de bottom regelmatig hoe het gaat, en aan het eind zitten ze nog even samen na. Dat laatste stuk heet aftercare en hoort er net zo goed bij als de rest.

Er bestaat ook een variant waarin de bottom de sturende partij is. De encyclopedie noemt dat een service top: iemand die sensatie of controle toepast, maar dat doet op de uitdrukkelijke aanwijzingen van de bottom. De handeling loopt dan één kant op, de regie de andere.

Waar bottom en sub uit elkaar lopen

Het verschil zit in wat er wordt overgedragen. Een bottom ontvangt een handeling; een sub draagt macht over. Dezelfde encyclopedie zet het zo neer: het belangrijkste verschil tussen een submissive en een bottom is dat een submissive macht afstaat binnen een machtsuitwisseling, terwijl een bottom stimulatie ontvangt van iemand die dominant kan zijn maar dat niet hoeft te zijn.

In de praktijk vallen die twee vaak samen, en daarom worden de woorden door elkaar gebruikt. Maar niet altijd. Iemand die graag pijn voelt en verder niets van gehoorzamen moet hebben, is bottom en geen sub. Iemand die het huishouden doet voor zijn partner en nooit wordt aangeraakt in een sessie, is sub en geen bottom.

Dat onderscheid is meer dan taalkunde. Het bepaalt wat je afspreekt. Wie zich als bottom aanmeldt maar wordt behandeld als sub, krijgt opdrachten waar hij niet om vroeg.

Waarom mensen bottomen

De aantrekkingskracht zit meestal in het loslaten van de regie. Een uur lang hoeft niemand iets van je te bedenken; je hoeft alleen te voelen wat er gebeurt en te zeggen of het klopt.

Wat het oplevert, verschilt per persoon.

• Voor wie bottomt is de winst vaak een pauze van het dagelijkse hoofd. Hébert en Weaver noemen in hun interviewstudie onder negen dominanten en twaalf submissives precies dat: vrijheid van de rollen van alledag, psychische ontlading, en jezelf kunnen zijn.
• Voor wie de andere kant neemt is de opbrengst dat er iets te doen valt met alle aandacht die hij heeft. Dezelfde onderzoekers beschrijven dominanten als empathisch, zorgzaam en oplettend.
• Voor twee mensen samen kan er iets meetbaars gebeuren. Sagarin en collega’s maten bij achtenvijftig deelnemers speeksel voor en na een sessie en vonden dat deelnemers bij wie het goed was gegaan minder fysiologische stress lieten zien en zich dichter bij elkaar voelden.

Bottomen is geen therapie. Wismeijer en Van Assen vergeleken 902 BDSM’ers met 434 anderen en concludeerden dat BDSM eerder recreatieve vrijetijdsbesteding is dan een uiting van psychopathologie. Dat is geruststellend over de groep, maar het zegt niets over wat één avond met jou doet.

Misverstanden over bottom

“Bottom betekent onderdanig.” Nee. Bottom is de ontvangende rol in een handeling; onderdanig zijn is een positie in een machtsverhouding. Ze komen vaak samen voor, en daar komt de verwarring vandaan.

“De bottom heeft niets te zeggen.” Precies andersom. De bottom bepaalt de grenzen waarbinnen gespeeld wordt en heeft het stopwoord. Bij een service top geeft de bottom zelfs de aanwijzingen.

“Bottom is een vast type dat je bent.” Voor sommigen wel, voor veel mensen niet. Wie zowel de gevende als de ontvangende kant doet, heet een switch, en dat is geen tussenstation maar een eigen voorkeur.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, ruim vijfentwintig jaar bezig met BDSM en met een achtergrond als psychotherapeut. De meeste mensen die voor een BDSM-date bij mij komen willen bottomen, en bijna niemand gebruikt dat woord.

Veel mensen denken dat bottomen betekent dat je stil moet liggen en niets mag vinden. Terwijl de beste sessies precies andersom lopen: de bottom die tussendoor zegt “harder” of “wacht even” krijgt de avond die hij wilde, en de ander hoeft niet te raden.

De fout die ik het vaakst zie is dat mensen pas iets zeggen als het al te veel is. Dan is de sessie niet mislukt, maar wel korter dan hij had kunnen zijn.

Wat je zelf kunt doen

• Zeg vooraf welke handelingen je wilt ondergaan, niet welke rol je bent. “Wel slaan op de billen, niet in het gezicht” is bruikbaarder dan “ik ben bottom”.
• Spreek een stopwoord af en oefen het één keer in de eerste tien minuten, zodat het geen theorie blijft.
• Meld tijdens het spel hoe het gaat, ook als het goed gaat. Een korte “dit is fijn” stuurt net zo goed als een “stop”.
• Let op tintelingen, koude handen of gevoelloosheid bij alles wat vastzit, en zeg het meteen. Dat is geen sfeerbederf maar een veiligheidssignaal.
• Plan tijd na afloop in. De dip die uren later kan komen valt makkelijker op te vangen als je erop rekende.

Meer lezen over bottom

Op deze site legt het artikel over BDSM voor beginners uit hoe een eerste sessie is opgebouwd, en gaat waarom aftercare cruciaal is over wat er na afloop nodig is.

Buiten deze site is het onderzoek van Hébert en Weaver het meest leesbare startpunt als je wilt weten wat mensen zelf over hun rol zeggen, omdat het bijna volledig uit hun eigen woorden bestaat.

Bronnen

• Perks, problems, and the people who play: A qualitative exploration of dominant and submissive BDSM roles. Ali Hébert & Angela Weaver, The Canadian Journal of Human Sexuality 24(1), 49–62, 2015. Interviews met negen dominanten en twaalf submissives; levert de motieven van de ontvangende rol en de omschrijving van dominanten als empathisch, zorgzaam en oplettend.
• Hormonal Changes and Couple Bonding in Consensual Sadomasochistic Activity. Sagarin, Cutler, Cutler, Lawler-Sagarin & Matuszewich, Archives of Sexual Behavior 38(2), 186–200, 2009. Speekselmetingen bij achtenvijftig deelnemers; levert de daling van cortisol en de toename van verbondenheid bij sessies die goed verliepen.
• Psychological characteristics of BDSM practitioners. Wismeijer & Van Assen, The Journal of Sexual Medicine 10(8), 1943–1952, 2013. Vergelijking van 902 BDSM’ers met 434 anderen; levert de conclusie dat BDSM eerder recreatie is dan psychopathologie.
• Top, bottom, switch. Wikipedia. Levert de definitie van bottom, het onderscheid met submissive, en de omschrijving van de service top.

Verwante begrippen

• Submissive. Het Engelse woord waar bottom in de literatuur het vaakst tegenover wordt gezet.
• Bottoming. De handeling zelf: wat je doet als je de bottomrol vervult.
• Bunny. De bottom die vooral in touw terechtkomt.
• Aftercare. Wat er na afloop gebeurt, en waarom dat voor de ontvangende rol het meest uitmaakt.
• BDSM-test. De vragenlijst waarin bottom, top en switch als aparte scores terugkomen.
• Onderdanige. De rol die over zeggenschap gaat in plaats van over de handeling, en waar bottom het vaakst mee wordt verward.
• Rope bottom. Dezelfde rol maar specifiek in touw, waar zij als enige voelt of een wikkel op een zenuw ligt.
• Service. Wat een service top doet, en waarom de bottom daarbij de aanwijzingen geeft.
• Sub. Het label voor de andere kant van de streep, en waarom dat iets anders is dan bottom.
• Switch. De derde term uit deze driedeling, met de datering van het woord.
• Top. De tegenrol, en waarom die niet samenvalt met de dominant.
• Topspace. Waar de uitvoerende kant in terechtkomt terwijl de bottom de andere kant op zakt.
• Topping from the bottom. Het verwijt dat vanuit de topkant op deze rol wordt gelegd, en wanneer het klopt.