Top

Wat is een top?

Een top is degene die in een BDSM-scène de handeling uitvoert: die bindt, slaat, aanraakt of een opdracht geeft. Top zegt wat iemand doet, niet wie beslist. De beslissing ligt bij de dominant, en die twee rollen vallen vaak samen zonder dat ze hetzelfde zijn. Tegenover de top staat de bottom.

Wat een top tijdens een scène doet

Een top voert uit en leest af, en dat tweede deel is het werk. Neem een avond met een flogger. Vooraf staat vast waar wel en niet geslagen wordt en welk woord alles stopzet. Tijdens de scène slaat de top, kijkt wat er met huid, adem en houding gebeurt, en past het tempo daarop aan. De handeling is het zichtbare en het kleinste deel.

Een top hoeft niet degene te zijn die beslist. De duidelijkste vorm is de service top: iemand die de prikkel toepast volgens de aanwijzingen van de bottom. Zij zegt hoe hard en wanneer het ophoudt, hij doet het. De handeling loopt dan de ene kant op en de zeggenschap de andere, en dat is de reden dat er twee woorden voor bestaan.

Waar het woord top vandaan komt

Uit het Germaans, en de betekenis die je kent is verreweg de oudste. Het Online Etymology Dictionary voert top terug op Oudengels top, toppa, “summit; crest, tuft, bunch of hair”. Het Nederlandse top is datzelfde Germaanse woord en geen leenwoord: het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands geeft als oudste vindplaatsen top “kruin” als toenaam van jan top [1248-71] en “hoogste punt” in broedet up bomen inden tsoppe [1287].

De rolbetekenis kwam pas veel later, en alleen in het Engels. Etymonline noteert kaal: “The sense of ‘dominant sexual partner’ is by 1961.” Green’s Dictionary of Slang geeft onder top, n. betekenis 7 “in a sado-masochistic relationship, the dominant partner”, met als oudste citaat c.1972: “It wasn’t inconceivable that Bran might condescend to play bottom man to Bart’s top”. Het werkwoord volgt in 1975.

En dan geeft datzelfde woordenboek bij dat werkwoord een herkomst die de scene juist ontkent: “[i.e. one places oneself ‘on top’ of the other person]”. Het woord komt uit de ruimtelijke betekenis, terwijl elke hedendaagse omschrijving van de rol zegt dat het níét gaat over wie er bovenop ligt. Dat die twee uit elkaar zijn gelopen is mijn gevolgtrekking uit beide vindplaatsen naast elkaar.

Het Nederlands heeft top wel uit het Engels overgenomen, alleen als kledingstuk: topless in 1964, top in 1969, topje in 1970. Wie in het Nederlands “top” zegt, zegt een berg, een boomkruin of een bloesje. De rol is nooit meegekomen.

Waarom mensen toppen

Omdat er in de uitvoerende rol iets te doen valt met alle aandacht die je hebt. Wat mensen erover zeggen gaat zelden over macht maar over concentratie: een uur lang draait je hele hoofd om één lichaam. Dat is een andere roes dan de bottom meemaakt.

• Voor wie topt is de winst dat je iets maakt in plaats van iets ondergaat: een opbouw om te kiezen, een reactie om op af te lezen.
• Voor wie bottomt is de winst dat er niets meer bedacht hoeft te worden, omdat iemand anders de volgorde al kent en die ook durft te wijzigen.
• Voor twee mensen samen levert het een gesprek op dat er anders nooit komt: wat wil je voelen, hoe hard, en waaraan zie ik dat het te veel wordt.

Toppen is geen bewijs van ervaring. Wat telt is of je durft te stoppen terwijl het nog goed gaat.

Hoe mensen toppen in de praktijk

De meest voorkomende vorm is de kleinste: één afgesproken avond waarin de een de handelingen uitvoert en de ander ze ondergaat, zonder dat er daarbuiten iets verandert. Daarnaast bestaan er vormen die zich in de kern onderscheiden en niet in intensiteit. De rope top werkt met touw en heeft er een tweede vak bij: belasting en zenuwbanen. De service top voert uit wat de bottom bestelt. De sadist kiest de prikkel omdat de reactie erop het punt is. Wie beide kanten doet heet een switch.

Wat een top niet is

“Een top is een dominant.” Green’s Dictionary of Slang omschrijft top letterlijk als “the dominant partner”, en zo werd het woord in de jaren zeventig gebruikt. Het gebruik in de scene splitst die twee: de top voert uit, de dominant beslist. Bij een service top loopt dat tegen elkaar in.

“Top betekent dat je bovenop ligt.” Dat is wat het woord zegt en niet wat de rol is. In de praktijk zit een top net zo vaak naast, achter of drie meter verderop.

“Top betekent hetzelfde als in de homoscene.” Daar is het een andere as. David Moskowitz en Trevor Hart vroegen voor Archives of Sexual Behavior aan 429 mannen hoe zij zichzelf noemen, en daar staat top voor “exclusively insertive”: één seksuele handeling en de richting daarvan. Tops en bottoms kwamen daar sterk overeen in wat ze zeiden te zijn en wat ze deden; bij wie zichzelf versatile noemde klopte dat maar bij de helft. Hetzelfde woord, een ander onderscheid.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo en psychotherapeut, en ik ben de uitvoerende partij in vrijwel elke afspraak die ik heb. Het woord top gebruik ik bijna nooit, en de vrouwen die mij boeken ook niet. Zij zeggen “jij doet het”.

De uitvoerende partij is de slechtst geïnformeerde persoon in de kamer. Jij voelt niets van wat je doet. Je hebt je handen, je ogen en wat zij zegt, en dat laatste is de enige bron die precies kan zijn.

De fout die ik daarom het langst heb gemaakt is de vraag “gaat het?”. Daar zegt bijna iedereen ja op, ook als het niet zo is, omdat het een ja-of-nee-vraag is midden in iets wat zij niet wil onderbreken. Ik vraag inmiddels om een getal.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek af welke handelingen je uitvoert en welke niet, voordat je een rolnaam gebruikt. “Wel op de billen, niet in het gezicht” regelt meer dan “ik ben top”.
• Vraag om een getal van één tot tien in plaats van “gaat het”, ook als het duidelijk goed gaat, zodat de schaal geijkt is voordat je hem nodig hebt.
• Kijk bij alles wat vastzit naar handen en voeten. Kleur, temperatuur en tinteling zeggen eerder iets dan een gezicht.
• Regel je eigen landing net zo goed als die van haar. De terugslag na afloop treft de uitvoerende partij ook, meestal een dag later dan je verwacht.

Meer lezen over toppen

Binnen deze begrippenlijst staat de andere kant van het woordenpaar op bottom, en legt dominant uit wat er wél over zeggenschap gaat. Daarbuiten is Green’s Dictionary of Slang het aardigst om zelf door te lopen: het geeft per betekenis het oudste citaat met jaartal, zodat je ziet hoe jong de rolbetekenis is.

Waar dit op deze site past

Als je wilt weten hoe het is om aan de ontvangende kant te liggen bij iemand die dit vaker doet, dan is dat wat ik aanbied. Op de pagina over de BDSM-date staat wat we vooraf doornemen.

Bronnen

• top, n.. Green’s Dictionary of Slang, Jonathon Green. Levert onder betekenis 7 “in a sado-masochistic relationship, the dominant partner”, met als oudste citaat c.1972, ‘D. Baxer’, His Big Brother p. 57: “It wasn’t inconceivable that Bran might condescend to play bottom man to Bart’s top”. Betekenis 6, de “masculine” partner in een lesbische relatie, is één jaar ouder (1971). Bij het bijbehorende werkwoord top, v.¹ staat betekenis 5, “to take the role of the dominant or sadistic partner”, met als oudste citaat 1975, Gershon Legman, Rationale of the Dirty Joke II p. 150: “dreaming of ‘topping’ them virilely”, en met de herkomstaantekening “[i.e. one places oneself ‘on top’ of the other person]”.
• top (n.1), top (v.). Online Etymology Dictionary, Douglas Harper. Levert de afleiding uit Oudengels top, toppa (“summit; crest, tuft, bunch of hair”) uit Proto-Germaans *toppa-, met Oudnoors toppr, Oudfries top, Oudnederlands topp en Duits Zopf als verwanten; de vaststelling dat er buiten het Germaans geen zekere verwanten zijn; en de datering “The sense of ‘dominant sexual partner’ is by 1961”.
• The influence of physical body traits and masculinity on anal sex roles in gay and bisexual men. David A. Moskowitz & Trevor A. Hart, Archives of Sexual Behavior 40(4), 835–841, 2011 (DOI 10.1007/s10508-011-9754-0; PMID 21465269; voornamen, jaargang, aflevering en paginering getoetst tegen Crossref en tegen het PubMed-record zelf, omdat de eerste PMID die de zoekmachine gaf bij een artikel over zeolieten hoorde). Vragenlijstonderzoek onder 429 mannen. Levert de omschrijving van top als “exclusively insertive” tegenover bottom als “exclusively receptive” en versatile als beide, en de uitkomst dat tops en bottoms een hoge overeenstemming lieten zien tussen identiteit en gedrag terwijl maar de helft van de versatiles dat deed. Alleen de samenvatting is gelezen; hier is niets gebruikt dat daar niet in staat. Het onderzoek gaat over seksuele posities bij mannen die seks hebben met mannen en niet over BDSM-rollen, en dat verschil is precies waarvoor het hier wordt aangehaald.
• top (bovenstuk). Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs, 2003–2009) via Etymologiebank. Levert de Middelnederlandse vindplaatsen top “kruin” als toenaam van jan top [1248-71; VMNW] en “(boom)kruin, hoogste punt” in broedet up bomen inden tsoppe [1287; VMNW]; de Germaanse verwanten en de reconstructie pgm. *toppa-; en de vaststelling dat het Nederlands top in de tweede helft van de twintigste eeuw uit het Engels heeft ontleend in de betekenis “bovenstuk van kleding”, met topless [1964; Leeuwarder Courant], top [1969; Nieuwe Leidsche Courant] en topje [1970].

Verwante begrippen

Top is het woord voor wie de handeling uitvoert, en het staat naast bottom en switch in de driedeling waarmee de meeste profielen beginnen.

• Bottom. De tegenrol, en het woord waarmee top altijd in één adem wordt genoemd.
• Dominant. Wie beslist in plaats van uitvoert, en waarom die twee niet samenvallen.
• Rope top. Dezelfde rol binnen touwwerk, met een tweede vak eraan vast.
• Service. De richting waarin een service top werkt, en waarom hij nog steeds top heet.
• Switch. Wie deze rol maar een deel van de tijd neemt.
• Sadist. De andere as: wie de prikkel kiest, los van wie hem toedient.
• Topdrop. De terugslag die deze rol na afloop kan treffen.
• Topspace. De toestand waarin een top tijdens de scène terechtkomt.
• Topping from the bottom. Het verwijt dat vanuit deze rol wordt uitgesproken.
• Topping. De werkwoordsvorm van deze rol, en waarom het Nederlands er geen woord voor heeft.