Switch

Wat is een switch?

Switch (Nederlands: geen ingeburgerde vertaling) is in BDSM iemand die zowel de sturende als de ontvangende rol neemt, afhankelijk van de partner, de avond of de scène. Een switch is dus geen halve dominant en geen twijfelende onderdanige, maar iemand voor wie de richting zelf een variabele is. Het woord staat naast dominant en onderdanige als derde optie.

Hoe switchen er in de praktijk uitziet

Bijna niemand wisselt midden in een scène; het wisselen zit tússen scènes.

Katherine Martinez onderzocht dat voor Journal of Homosexuality met 202 vragenlijsten en 25 halfgestructureerde interviews, en zij splitst het precies zo op: mensen verschuiven in identiteit en in spel over tijd, over plaats, over scène en over speelpartner. Dat zijn vier verschillende assen, en ze staan bij lang niet iedereen alle vier open. Iemand kan jarenlang dezelfde kant kiezen bij de ene partner en de andere kant bij een tweede, zonder ooit binnen één avond te schuiven.

Een gewone gang van zaken ziet er zo uit. Iemand speelt thuis met een vaste partner altijd de ontvangende kant, en op een speelfeest met iemand anders juist de sturende. Niets daaraan is besluiteloos. Het is dezelfde persoon die op twee plekken twee dingen doet, en op een profiel staat er één woord voor: switch.

Waarom het woord eerst een zweep was

Omdat switch in het Engels vierhonderd jaar ouder is als voorwerp dan als rol.

Het Online Etymology Dictionary dateert het zelfstandig naamwoord op de jaren 1590, in de betekenis “slender riding whip”, een dunne rijzweep. Vermoedelijk uit het Vlaams of Nederduits, verwant aan het Middelnederlandse swijch, “tak, twijg”. Het werkwoord volgt rond 1610 met de betekenis “strike with a switch, lash”: slaan, geselen. De betekenis die de scene gebruikt, “a change from one to another, reversal, an exchange”, is pas van 1920 en begon als slang.

De rolbetekenis is nog veel jonger. Green’s Dictionary of Slang voert onder switch een aparte seksuele betekenis, en de oudste daarvan is niet de rol maar de voorkeur: in Amerikaans onderwereldjargon van de jaren zestig is een switch iemand die van geselen houdt. Het citaat uit 1969 laat weinig ruimte: “they usually whip them so bad that they can’t work for a couple of months”. De rolbetekenis die wij bedoelen krijgt haar eerste vindplaats pas in 1992, in Brenda Loves Encyclopedia of Unusual Sex Practices: “The term switch is used by those in the S/M community for those people who alternate the role of a bottom/submissive and top/dominant.”

In het Nederlands is er geen woord voor. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal kent nul lemma’s switch, maar wél het werkwoord switchen: “Overgaan, omschakelen (naar iets anders)”. Wij hebben dus de handeling wel en de persoon niet.

Waarom mensen switchen

Omdat je van de ene kant dingen leert die je van de andere kant nooit ziet.

Wie zelf een keer vastgebonden heeft gelegen, weet daarna wat een wikkel doet die twee minuten geleden nog goed zat. Wie zelf een keer heeft gestuurd, weet daarna hoeveel er in dat sturen te beslissen valt. Dat is de opbrengst die switches het vaakst noemen en die geen van beide rollen alleen kan leveren.

• Voor de switch zelf verdwijnt de druk om te kiezen. Er hoeft geen kant te worden verdedigd die op dat moment niet klopt.
• Voor een partner die één kant heeft is een switch vaak de eerste met wie het gesprek over de andere kant zonder gêne kan.
• Voor een stel dat allebei switcht komt er een onderhandeling bij die andere stellen niet hebben: wie stuurt vanavond, en hoe zeg je dat je vandaag de andere kant wilt.

Switchen maakt van niemand een betere dominant of een soepeler onderdanige. Het is geen opleiding en geen bewijs van ervaring. Wat er wel gebeurt is dat de rol ophoudt vanzelfsprekend te zijn, en dat kost gesprekken.

Wat een switch niet is

“Een switch weet nog niet wat hij wil.” Bij Martinez is het omgekeerde te zien: het is juist de groep die het patroon dóórbreekt. Mannen in haar onderzoek noemden zichzelf overwegend dominant, master, top of sadist en speelden ook altijd die kant; vrouwen noemden zichzelf overwegend submissive, slave, bottom of masochist en speelden ook altijd díé kant. Het waren vrouwen en queer of panseksuele deelnemers die die tweedeling opbraken, en ze deden dat via hun switch-identiteit. Twijfel is dat niet.

“Elke switch doet beide kanten ongeveer even vaak.” Nee. Martinez meet rolidentiteit, rolfrequentie en rolvloeibaarheid als drie verschillende dingen. Iemand kan zich switch noemen en negen van de tien keer dezelfde kant kiezen.

“Wie soms de andere kant op wil, is dus een switch.” Dat is een aanname en geen gegeven. Het woord is een zelfbenoeming; de rollen die iemand speelt en het label dat iemand kiest, lopen niet altijd gelijk op. Zie sub voor het onderzoek waarin dat verschil is nageteld.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo en psychotherapeut, en ik werk uitsluitend aan één kant van de streep: ik stuur. Wat ik wél veel zie zijn vrouwen die zichzelf switch noemen en dat pas op de tweede of derde afspraak vertellen.

Dat het zo laat komt, heeft een reden die ik inmiddels verwacht. Ze zijn bang dat het als terugtrekken klinkt. Dat “ik ben ook weleens de ander” leest als “ik meen het niet”. Dat is het precies niet. Vrijwel altijd blijkt het te gaan om één andere partner, in één andere periode, en het is een uitbreiding en geen voorbehoud.

Het praktische gevolg voor mij is klein en concreet: ik vraag niet “ben je dominant of onderdanig”, maar “wat doe je met wie”. Op die tweede vraag komen er antwoorden die op de eerste niet passen.

Meer lezen over switchen

Binnen deze begrippenlijst staan de twee kanten waartussen dit heen en weer gaat op dominant en onderdanige, en legt D/s uit hoe die verhouding zelf wordt ingericht. Bottom draagt de bredere driedeling top, bottom en switch, en de BDSM-test is waar veel mensen het woord voor het eerst tegenkomen.

Buiten deze site is het onderzoek van Katherine Martinez het enige dat switches als hoofdonderwerp neemt in plaats van als restcategorie, en laat Green’s Dictionary of Slang met citaten en jaartallen zien hoe jong de rolbetekenis eigenlijk is.

Waar dit op deze site past

Ik stuur, en dat betekent dat ik voor de ene helft van wat je doet een tegenspeler ben en voor de andere helft niet. Als je jezelf switch noemt en wilt weten wat er dan overblijft, is dat een goede eerste vraag; op de pagina over de BDSM-date staat wat er wél gebeurt en hoe we dat vooraf bespreken.

Bronnen

• BDSM Role Fluidity: A Mixed-Methods Approach to Investigating Switches Within Dominant/Submissive Binaries. Katherine Martinez, Journal of Homosexuality 65(10), 1299–1324, 2018 (DOI 10.1080/00918369.2017.1374062, PMID 28854056; voornaam, jaargang, aflevering en paginering getoetst tegen Crossref, dat Katherine Martinez geeft waar Europe PMC alleen “Martinez K” heeft). Alleen de samenvatting is vrij toegankelijk en er staat hier niets wat daar niet in staat. Levert de opzet met 202 online vragenlijsten en 25 halfgestructureerde interviews; het onderscheid tussen rolidentiteit, rolfrequentie en rolvloeibaarheid; de vier assen waarover mensen verschuiven. Tijd, plaats, scène en speelpartner; de vaststelling dat mannen zich overwegend dominant, master, top of sadist noemen en ook altijd die rol spelen terwijl vrouwen zich overwegend submissive, slave, bottom of masochist noemen en ook altijd die rol spelen; en de kernbevinding dat het vrouwen en queer of panseksuele deelnemers zijn die die tweedeling doorbreken via hun switch-identiteit.
• switch, n.¹. Green’s Dictionary of Slang, Jonathon Green. Levert onder betekenis 4 de aparte seksuele betekenissen: (a) in Amerikaans onderwereldjargon iemand die van geselen houdt, met citaten uit 1967 en 1969 waarvan het tweede letterlijk over stukslaan gaat, en (b) in Amerikaans homojargon iemand die van voorkeur wisselt, met als oudste citaat 1992, Brenda Love, Encyclopedia of Unusual Sex Practices p. 277: “The term switch is used by those in the S/M community for those people who alternate the role of a bottom/submissive and top/dominant.” Bij het werkwoord switch staat de herkomst er kaal bij: “[SE switch, to whip]”.
• switch. Online Etymology Dictionary, Douglas Harper. Levert het zelfstandig naamwoord vanaf de jaren 1590 in de betekenis “slender riding whip”, vermoedelijk uit een Vlaamse of Nederduitse variant verwant aan het Middelnederlandse swijch, “bough, twig”; het werkwoord vanaf 1610 als “strike with a switch, lash”; de betekenis “thin bough, twig” vanaf circa 1600; en de betekenis “a change from one to another, reversal, an exchange, substitution” pas vanaf 1920, oorspronkelijk slang, met switcheroo vanaf 1933.
• SWITCHEN. Woordenboek der Nederlandsche Taal via de Geïntegreerde Taalbank van het Instituut voor de Nederlandse Taal. Levert het lemma switchen, ww. (intr., zw.): “Overgaan, omschakelen (naar iets anders)”, tegenover nul lemma’s voor het zelfstandig naamwoord switch. Het Nederlands heeft dus wel het werkwoord en niet de persoon. Ter aanvulling geeft het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek 12.669 artikelen met switch en 4.132 met switchen, vrijwel allemaal over elektronica, sport en politiek; rolwisselaar levert nul artikelen op.
• Top, bottom, switch. Wikipedia. Levert de plaatsing van switch als derde term naast top en bottom, en de afbakening dat die woorden op de gevende en de ontvangende kant slaan. Door vrijwilligers geschreven; hier alleen voor de begripsafbakening gebruikt.

Verwante begrippen

• Dominant. De ene kant waar een switch naartoe schuift, met wat daar aan werk bij hoort.
• Onderdanige. De andere kant, en waarom dat geen karaktertrek is.
• D/s. De verhouding waarbinnen het wisselen plaatsvindt.
• Bottom. De driedeling top, bottom en switch, en waarom die over positie gaat en niet over identiteit.
• Top. De andere kant van die driedeling, met het verschil tussen uitvoeren en beslissen.
• Brat. Wel tegenwerken, niet van kant wisselen.
• Sub. Het label voor één kant, met het onderzoek waarin label en gedrag uit elkaar bleken te lopen.
• BDSM-test. De vragenlijst waarin switch als aparte score terugkomt.