Speelfeest

Wat is een speelfeest?

Een speelfeest (Engels: play party) is een besloten avond waarop bezoekers elkaar ontmoeten en ook daadwerkelijk BDSM beoefenen, met meubilair, met regels en zonder enige plicht om mee te doen. Het is het woord dat in de Nederlandse scene het vaakst valt, en tegelijk het woord dat daarbuiten iets heel anders aanduidt.

Wat een speelfeest in de praktijk is

Een avond in een woonhuis, een gehuurde zaal of een privéclub, waar tussen de twintig en tweehonderd mensen komen en waar op afgesproken plekken wordt gespeeld.

De regels van zo’n avond staan in de huisregels van dat feest, op grotere feesten loopt er een dungeon monitor rond, en de grote meubels zijn van het huis terwijl je gereedschap van jou is. Die opzet staat uitgewerkt op de pagina over de play party en wordt hier niet herhaald.

Wat wél typisch Nederlands is, is het woord op de uitnodiging. Er staat zelden “party” en bijna altijd “speelfeest”, meestal met “besloten” ervoor en “aanmelden vóór” erachter. Dat drietal zegt je in één regel wat voor avond het is: geen inloop, geen kaartverkoop aan de deur, en iemand die weet wie er komt.

Waar het woord speelfeest vandaan komt

Nergens uit de scene, en dat is te controleren.

Het staat in geen enkel Nederlands woordenboek. De Geïntegreerde Taalbank van het Instituut voor de Nederlandse Taal geeft nul treffers op speelfeest in het Woordenboek der Nederlandsche Taal, terwijl datzelfde woordenboek speelkamer wél twee keer voert. Ook het Algemeen Nederlands Woordenboek, dat het Nederlands vanaf 1970 beschrijft, heeft er geen artikel over, terwijl speelkamer er wel een heeft.

In de krant komt het wel voor, maar dan over iets anders. Het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek levert 34 artikelen op, van 1879 tot 1987, en geen daarvan gaat over BDSM. Vanaf 1966 gaat het vrijwel steeds over kinderen: De waarheid van 4 mei 1971 kondigt in de Jordaan een “Groot speelfeest voor kinderen van 4 tot 12 jaar in de Noorderspeeltuin” aan, met zakloppen en straattekenen. Het Parool gebruikt het woord in 1966 voor een kunstmanifestatie van vierentwintig uur.

Een waarschuwing bij dat archief, want ik ben er zelf bijna ingetrapt: de twee oudste treffers, allebei advertenties in de Nieuwe Groninger courant van november 1879, zijn geen vindplaats. In de OCR staat “Tel- Speel-Feest- , Raadsel- en Kinderrijmpjes”, een opsomming met koppeltekens. De zoekmachine leest daar een woord dat de zetter nooit heeft bedoeld.

Waar het woord wél is vastgelegd, is op één plek: de Wikidata-entiteit voor een BDSM-play-party draagt als Nederlands label letterlijk speelfeest, met de omschrijving “sociaal evenement waarbij deelnemers BDSM-activiteiten ondernemen”. Een woordenboek is dat niet. Het is wel het enige naslagwerk dat de betekenis kent die jij zoekt.

Waarom mensen naar een speelfeest gaan

Om te doen wat thuis niet past, met mensen erbij die er niet van opkijken.

• Als je nieuw bent is dit de goedkoopste manier om te zien wat er allemaal bestaat, zonder dat je zelf iets hoeft te doen.
• Voor wie al langer speelt zit de aantrekking in het meubilair en de ruimte: een ophangpunt in het plafond heb je thuis niet.
• Voor een stel is het vaak de eerste plek waar een fantasie hardop uitgesproken wordt, omdat er om je heen mensen staan voor wie het gewoon is.

Een speelfeest maakt niets makkelijker dat het vooraf niet al was. Wie er met een half uitgesproken verwachting naartoe gaat, staat er meestal de hele avond mee in de hand. En het is niet ieders avond; sommige mensen merken juist daar dat ze liever thuis spelen.

Hoe een uitnodiging voor een speelfeest eruitziet

Meestal als een bericht in een groepsgesprek, niet als een advertentie.

De gebruikelijke volgorde is dat je eerst een paar keer op een munch komt en pas daarna wordt gevraagd. De uitnodiging zelf is kort en zegt vier dingen: waar en hoe laat, of je iemand mee mag nemen, wat de dresscode is, en of je je eigen spullen meeneemt. Staat er niets over dat laatste, dan is het antwoord ja.

Twee formuleringen zijn het lezen waard. “Introducé toegestaan” betekent dat de gastheer jou vertrouwt en jouw introducé via jou; als het misgaat, ligt dat bij jou. En “geen alcohol” is geen preutsheid maar meestal gewoon de vergunningplicht, zoals uitgelegd op de pagina over de play party.

Wat een speelfeest niet is

“Het is een parenclub met een ander woord.” Nee. Een parenclub is een bedrijf met openingstijden en entree, waar seks het onderwerp is. Een speelfeest is besloten, draait om touw, slaan en machtsspel, en op veel feesten is seks in de speelruimte juist niet toegestaan.

“Speelfeest is een net woord voor swingersfeest.” Ook niet. Bij swingen gaat het om partnerruil, en dat is precies wat op een speelfeest geen rol speelt: je speelt met wie je vooraf hebt afgesproken, of met niemand.

“Het is iets voor kinderen.” Buiten de scene wél, en dat is geen grap: het is de enige betekenis die je in het krantenarchief terugvindt. Wie het woord intypt zonder erbij te zeggen waar het over gaat, krijgt speeltuinen.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo in Amsterdam, vijfentwintig jaar in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. De vraag die ik over deze avonden het vaakst krijg is niet wat er gebeurt, maar hoe je er weer weg komt.

Dat is een terechte vraag en er is een simpel antwoord voor: je spreekt van tevoren met jezelf een tijd af. Niet omdat er iets mis is met langer blijven, maar omdat een besloten avond geen natuurlijk einde heeft en je anders blijft hangen tot je te moe bent om nog goed op te letten.

De mensen die de leukste avond hebben zijn bijna nooit degenen die het meeste doen. Het zijn degenen die één ding hadden bedacht en de rest hebben laten gebeuren.

Meer lezen over speelfeesten

Binnen deze lijst staat de opzet van zo’n avond uitgewerkt bij play party, staan de regels bij huisregels, gaat DM over wie erop toeziet en beschrijft munch de bijeenkomst die er meestal aan voorafgaat. En op de blog beschrijft een parenclub of swingersfeest bezoeken precies het soort avond waarvan een speelfeest zich onderscheidt.

Daarbuiten is het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek vrij doorzoekbaar, en het is aardig om zelf te zien wat een Nederlandse krant honderd jaar lang onder dit woord verstond.

Waar dit op deze site past

Als je zo’n avond liever niet in je eentje binnenloopt: ik ga mee. Wat er dan vooraf besproken wordt, en hoe de uren ervoor en erna worden ingedeeld, staat op de pagina over de BDSM-date.

Bronnen

• Geïntegreerde Taalbank, WNT. Instituut voor de Nederlandse Taal. Levert de negatieve vondst: nul lemma’s speelfeest in het Woordenboek der Nederlandsche Taal, met speelkamer (twee treffers) als positieve controle.
• Algemeen Nederlands Woordenboek. Instituut voor de Nederlandse Taal. Levert de tweede negatieve vondst: het woordenboek dat het Nederlands vanaf 1970 beschrijft heeft geen artikel speelfeest, terwijl het speelkamer wél als lemma voert.
• Krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek (Delpher). Doorzocht via de SRU-dienst op de collectie DDD_artikel. Levert 34 artikelen met het woord speelfeest tussen 1879 en 1987, geen enkele over BDSM; de aankondiging in De waarheid van 4 mei 1971 van een “Groot speelfeest voor kinderen van 4 tot 12 jaar in de Noorderspeeltuin”; het kunstmanifestatiegebruik in Het Parool van 10 juni 1966; en de vaststelling, na het nalezen van de OCR, dat de twee oudste treffers uit november 1879 geen vindplaats zijn maar een opsomming met koppeltekens (“Tel- Speel-Feest- , Raadsel- en Kinderrijmpjes”).
• Wikidata Q7203113. Getoetst tegen de Wikidata-API. Levert dat het Nederlandse label van de entiteit voor een BDSM-play-party letterlijk speelfeest is, met de omschrijving “sociaal evenement waarbij deelnemers BDSM-activiteiten ondernemen”, en dat er geen Nederlandstalig encyclopedie-artikel aan hangt.

Verwante begrippen

• Munch. Het café-uurtje waar je de mensen leert kennen die je later uitnodigen.
• Huisregels. De lijst die bij binnenkomst met je wordt doorgenomen, en waar hij vandaan komt.
• DM. De toezichthouder van dienst, en waar zijn bevoegdheid ophoudt.
• Fetishfeest. De avond die om kleding draait in plaats van om spel.
• Openbaar spel. Spelen terwijl anderen kijken, en wat de wet daarover zegt.
• Pick-up play. Spelen met iemand die je een uur eerder nog niet kende.
• Speelkamer. De ruimte waarin zo’n avond zich afspeelt.
• Swingen. De andere soort avond met meer mensen, waarmee een speelfeest het vaakst wordt verward.
• Voyeurisme. Toekijken als afgesproken manier van meedoen, en waar de grens bij beeld ligt.