Swingen

Wat is swingen?

Swingen (Engels: swinging) is als vaste partners samen seks hebben met andere mensen, met medeweten en instemming van elkaar. Het woord zegt wát er gebeurt en met wie: een stel, samen, met anderen. Hoe ver de seks mag gaan staat er niet in. Dat regelen stellen apart, met de woorden soft swap en full swap.

Hoe swingen er in de praktijk uitziet

Bijna alles wat swingen tot swingen maakt, gebeurt vóór de avond zelf.

Claire Kimberly en Jason D. Hans interviewden voor Archives of Sexual Behavior zestien echtparen die swingen, en ze deden dat apart van elkaar, twee gesprekken per stel, tweeëndertig in totaal. Uit die interviews rolde een model met vier delen: de stappen die een stel zet vóórdat het begint, wat het er precies in zoekt, wat het zegt eruit te halen, en de regels die het onderweg voor zichzelf maakt.

De uitkomst die eruit springt gaat niet over regels maar over signalen. De onderzoekers noemen het gebruik van woordeloze communicatie naast de gesproken afspraken doorslaggevend voor hoe tevreden deze stellen over hun huwelijk bleven. Wat dat in de praktijk betekent, herkent iedereen die weleens ergens is geweest: een blik door een kamer waarin de een aan de ander vraagt of dit nog goed is, zonder dat iemand anders het merkt. Wie dat niet heeft, valt terug op een gesprek dat op dat moment niet te voeren is.

De auteurs zetten er zelf een streep onder: swingende stellen zijn voor onderzoekers moeilijk te bereiken, juist door het stigma, dus dit zijn zestien stellen die zich wílden laten interviewen.

Waar het woord vandaan komt

Het Nederlandse woord voor deze praktijk is niet swingen maar partnerruil, en het is precies te dateren.

Het Woordenboek der Nederlandsche Taal voert swingen met één betekenis: “Swing dansen”. Het bijbehorende lemma SWING is “Soort jazzmuziek”. Zo staat het woord ook in de krant: van de 11.180 artikelen met swingen dateren er 1.022 van vóór 1940, en het oudste beeld is er een dat je niet verwacht. Op 23 juni 1939 meldt De locomotief onder de kop “Duitschers mogen niet „Swingen”” dat de eigenaars van de danshuizen in St. Pauli in Hamburg alle swingdansen van hun programma hebben geschrapt; een commissie had geoordeeld dat de swing “een nieuw voorbeeld van gedegenereerde kunst” was, omdat de dans van de paren “gebogen knieën, een gebogen ruggegraat en een lijdenden blik” verlangt.

Partnerruil verschijnt dertig jaar later en vrijwel uit het niets. In het hele krantenarchief staat vóór 1969 geen enkel artikel met dat woord, in 1969 zelf negentien, en in 1970 al 448. Het eerste is van 25 januari 1969, in het Algemeen Dagblad, gespeld met een streepje. Daar staat dat Sextant, het maandblad van de Nederlandse Vereniging voor Sexuele Hervorming, had gemeld dat in Nederland “een tiental blaadjes” bestond die het financieel redden van advertenties waarin echtparen contact zochten met andere echtparen. Het stuk merkt op dat er vroeger “sleutelclubs” waren, “waarover slechts werd gefluisterd”. En het citeert een echtpaar dat zich erover had laten interviewen op de radio: hun huwelijk had er “aan kracht en diepte” door gewonnen. Precies wat de stellen bij Kimberly en Hans vijftig jaar later ook zeggen.

Waarom stellen swingen

Omdat ze iets samen willen doen wat geen van beiden alleen zou doen, en omdat het geheim eraf gaat.

Bij Kimberly en Hans komt uit alle zestien stellen dezelfde volgorde: eerst het gesprek, dan de fantasie hardop, dan de regels, en pas daarna iemand anders. Dat het gesprek vooropgaat is het punt; wie eraan begint om een probleem op te lossen dat nooit is besproken, brengt dat probleem gewoon mee.

• Voor wie het voorstelde verdwijnt het verschil tussen iets willen en het geheim moeten houden.
• Voor wie meeging blijkt vaak dat de eigen relatie steviger is dan gedacht, omdat er nu woorden voor zijn.
• Voor het stel samen komt er een onderwerp bij waar niets meer omheen hoeft.

Swingen maakt van een stel dat slecht praat geen stel dat goed praat. Het legt alleen bloot hoe goed het al ging. Kimberly en Hans zetten die woordeloze verstandhouding niet voor niets bovenaan.

Wat swingen niet is

“Swingen is een Amerikaans woord dat wij hebben overgenomen.” Het Engelse woord is inderdaad ontleend, maar de praktijk kwam hier onder een Nederlandse naam binnen: partner-ruil, met een streepje, in januari 1969. Dezelfde krant noemde toen al een nog oudere Nederlandse aanduiding, “sleutelclubs”. Wanneer swingen in het Nederlands de seksuele betekenis kreeg, is uit het krantenarchief niet vast te stellen, omdat de duizenden vroegere treffers over dansen gaan.

“Swingen zegt dat er geslachtsgemeenschap is.” Nee. Dat is exact het gat dat soft swap en full swap vullen. Een stel dat swingt kan al jaren niets anders dan zoenen en strelen met anderen doen.

“Swingen is hetzelfde als een open relatie of polyamorie.” Polyamorie gaat over meerdere relaties, met gevoelens en toekomst erin. Swingen gaat over seks die het stel samen doet en waar het samen weer vandaan komt. En een open relatie betekent meestal dat elk van beiden apart iets mag; bij swingen is het samen optrekken juist de kern.

Wat ik er zelf van zie

Bij mij heet het meestal geen swingen, en toch is dat het woord waarmee stellen binnenkomen. Strikt genomen klopt het niet: ik breng geen partner mee, dus er valt niets te ruilen. Wat ze bedoelen is dat ze samen iets willen met iemand erbij.

De twee helften van een stel gebruiken het woord heel verschillend. De een zegt het luchtig, als een categorie. De ander zegt het voorzichtig, als een vraag. Ik let daarom niet op wat er wordt afgesproken maar op wie het zegt, en ik stel de vraag altijd twee keer, één keer aan ieder. Dat Kimberly en Hans hun zestien echtparen apart interviewden, is precies waarom hun uitkomst mij herkenbaar voorkomt.

Meer lezen over swingen

Op deze site beschrijft de gids over een parenclub of swingersfeest bezoeken hoe zo’n avond er van binnen uitziet. Compersie is het woord voor wat sommige mensen hierbij hopen te voelen.

Buiten deze site is de encyclopedie-ingang over swingen de kortste ingang op de begrippen, en laat het onderzoek van Kimberly en Hans zien hoe stellen de overstap zelf beschrijven, man en vrouw apart bevraagd.

Waar dit op deze site past

De lichtste versie van dit idee is één derde in plaats van een heel tweede stel, en dat is precies wat ik doe. Wat er dan gebeurt, in welke volgorde en wat we van tevoren vastleggen, lees je op de pagina voor koppels.

Bronnen

• From Fantasy to Reality: A Grounded Theory of Experiences in the Swinging Lifestyle. Claire Kimberly & Jason D. Hans, Archives of Sexual Behavior 46(3), 789–799, 2017 (DOI 10.1007/s10508-015-0621-2, PMID 26597644; voornamen, jaargang, aflevering en paginering getoetst tegen Crossref, dat Claire Kimberly en Jason D. Hans geeft waar Europe PMC alleen initialen heeft). Alleen de samenvatting is vrij toegankelijk en er is hier niets beweerd dat daar niet in staat. Levert de tweeëndertig halfgestructureerde interviews met zestien echtparen die apart van elkaar zijn bevraagd; het model in vier delen (voorbereidende stappen, welke verlangens worden vervuld, de genoemde opbrengsten, en de regels die stellen onderweg hanteren); de vaststelling dat het doeltreffend gebruik van gesproken én woordeloze communicatie doorslaggevend was voor de seksuele en huwelijkse tevredenheid van deze stellen; en de kanttekening dat swingende stellen door het stigma moeilijk voor onderzoek te bereiken zijn.
• SWINGEN. Woordenboek der Nederlandsche Taal via de Geïntegreerde Taalbank van het Instituut voor de Nederlandse Taal. Levert het enige lemma swingen, ww. (intr., zw.): “Swing dansen”, met het bijbehorende lemma SWING, znw. (m.): “Soort jazzmuziek; tevens in eenige daarbij aansl. toep.” Er is dus geen woordenboekbetekenis waarin swingen met seks te maken heeft. Partnerruil staat er wél, als subingang onder PARTNER.
• Krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek (Delpher). Doorzocht via de SRU-dienst op de collectie DDD_artikel, met de OCR van de aangehaalde artikelen woord voor woord nagelezen. Levert 11.180 artikelen met swingen, waarvan 1.022 van vóór 1940, met als vroege vindplaats De locomotief van 23 juni 1939 over het schrappen van de swingdansen in St. Pauli in Hamburg; 13.038 artikelen met partnerruil, waarvan nul vóór 1969, negentien in 1969 zelf en 448 tot en met 1970, met als eerste dat van 25 januari 1969 in het Algemeen Dagblad, met de melding uit Sextant van de NVSH over de tien contactblaadjes, de eerdere “sleutelclubs” en het echtpaar dat op de radio zei dat zijn huwelijk aan kracht en diepte had gewonnen; plus 5.677 artikelen met parenclub en 6.386 met swingers. Van die laatste dateren er ruim vijfduizend van vóór 1965 en gaan die over dansers, wat laat zien dat een telling op dit woord niets over de seksuele betekenis zegt.
• Swinging (sexual practice). Wikipedia. Levert de afbakening van swingen als niet-monogame seksuele activiteit die vaste partners samen ondernemen, en de tweedeling in penetratieve en niet-penetratieve vormen, die de scene soft swap en full swap noemt. Door vrijwilligers geschreven; hier alleen voor de begripsafbakening gebruikt.

Verwante begrippen

• Hotwifing. De variant waarin één van de twee de ander laat gaan en zelf toekijkt of thuisblijft.
• Polyamorie. De andere paraplu, waar het om relaties gaat en niet om avonden.
• Monogamie. Het uitgangspunt waar dit vanaf wijkt, en waarom dat in Nederland ook juridisch iets betekent.
• Compersie. Het woord voor plezier hebben in het plezier van je partner.
• Lifestyle. In Nederland buiten BDSM juist het woord voor deze wereld, wat voor verwarring zorgt.
• Speelfeest. De andere soort avond met meer mensen, waar het niet om partnerruil gaat.
• Trio. De lichtste vorm van dit idee, met één derde in plaats van een tweede stel.
• Ethische non-monogamie. Swingen is een van de vier vormen daaronder, naast polyamorie, de open relatie en relatieanarchie.