Lifestyle

Wat is lifestyle?

Lifestyle is in BDSM het woord voor een verhouding die ook geldt als er niet gespeeld wordt: de rollen blijven staan buiten de scène, in gewone dagen en gewone gesprekken. Wie lifestyle zegt, zet zichzelf af tegen play only, waarbij alles stopt zodra de sessie voorbij is. Het woord zegt niets over hoe streng of hoe seksueel het is.

Hoe lifestyle er in de praktijk uitziet

Aan één afspraak die op een doordeweekse ochtend nog geldt.

Het duidelijkste voorbeeld is het contactprofiel. Op datingsites en op FetLife zetten mensen achter hun voorkeuren of ze “lifestyle” zoeken of “play only”, en dat ene woord filtert meer weg dan alle andere velden samen. Play only zoekt iemand voor een avond waarin iets gebeurt. Lifestyle zoekt iemand van wie de rol ook op dinsdagochtend bestaat.

Verder is er weinig te zien. Het verschil zit in dingen die niemand anders opmerkt, zoals een vaste aanspreekvorm zodra de voordeur dichtvalt, of een bericht dat elke ochtend om acht uur verstuurd wordt. Hoeveel dat is verschilt enorm per stel, en precies daarom zegt het woord alleen niet genoeg.

Waar het woord lifestyle vandaan komt

Uit de psychologie, via de reclame, en pas daarna uit de scene.

Volgens het Woordenboek van Neologismen van Marc De Coster bedacht Alfred Adler de term in 1929, aanvankelijk voor de hoofdkenmerken van een persoon zoals die in de vroege kindertijd zijn gevormd. In de jaren vijftig pikten Amerikaanse journalisten en adverteerders het op, en in Nederland werd het begin jaren tachtig populair.

Die geschiedenis verklaart waarom het woord in BDSM zo goed paste. Adlers betekenis was al: niet wat je doet, maar wie je bent geworden. De scene had een term nodig voor het verschil tussen een voorkeur die je een avond uitleeft en een verhouding waar je in woont, en leende een woord dat dat verschil al in zich had.

Waarom mensen hun BDSM een lifestyle noemen

Omdat het scheelt in schakelen, en omdat het iets zegt over waar je jezelf toe rekent.

De leisurewetenschap heeft daar een kader voor. D J Williams en Emily Prior zetten in het Journal of Positive Sexuality uiteen dat BDSM in verschillende onderzoeken voldoet aan de criteria voor serious leisure van socioloog Robert Stebbins: het vraagt volharding, het vraagt gespecialiseerde kennis en vaardigheid, het verloopt als een loopbaan, het levert duurzame opbrengsten op, deelnemers vereenzelvigen zich ermee, en er hoort een eigen ethos bij. Dat vijfde punt is het lifestyle-punt.

• Voor wie de rol houdt verdwijnt het omschakelen. Er is geen moment meer waarop de ene versie van jezelf de andere afwisselt.
• Voor de partner wordt het voorspelbaar: wat op zaterdag gold, geldt woensdag ook, dus je hoeft niet elke keer te peilen waar je aan toe bent.
• Voor allebei komt er een gedeeld vocabulaire bij, plus een groep die het herkent. Williams en Prior noemen dat eigen ethos uitdrukkelijk als kenmerk.

Prior en Williams vonden in datzelfde stuk in een klein verkennend onderzoek onder vrouwelijke deelnemers juist het tegenovergestelde: hun BDSM had de kenmerken van casual leisure, dus spontaan, kortdurend, speels en zonder gespecialiseerde vaardigheid. In ander onderzoek beschreven deelnemers hun BDSM als plezier, als ontsnappen aan de gewoonheid van het leven en als vrij zijn van je dagelijkse rollen. Dat laatste biedt lifestyle juist niet.

Hoe mensen lifestyle invullen

Meestal licht, en bijna nooit zoals in de boeken.

De lichtste vorm is een handvol afspraken die altijd doorlopen, zoals een aanspreekvorm of een ritueel bij thuiskomen. Daarboven zit een uitgewerkte vorm met houdingen, vaste momenten en een high protocol voor bijzondere gelegenheden. En dan is er de variant die ook over de bankrekening, de kalender en de kledingkast gaat, en die meestal onder 24/7 of M/s wordt geschaard.

Zorgvuldig van slordig scheidt één ding: heeft iemand het woord uitgelegd voordat hij het gebruikte? Twee mensen die allebei “lifestyle” zeggen bedoelen soms heel verschillende afspraken, en dat blijkt vaak pas als de een iets vanzelfsprekend vindt wat de ander nooit toezegde.

Misverstanden over lifestyle

“De lifestyle, dat is toch swingen?” In Nederland vaak wel, en dat is precies de verwarring. De swingersgemeenschap gebruikt “the lifestyle” al decennia als naam voor zichzelf, en op Nederlandse parenclubsites betekent het woord standaard partnerruil. In een BDSM-gesprek bedoelt iemand iets anders. Vraag dus welk van de twee.

“Lifestyle is hetzelfde als 24/7.” Ze liggen naast elkaar maar meten iets anders. 24/7 zegt hoeveel van de tijd de afspraak dekt, lifestyle zegt welke plaats BDSM in je leven inneemt. Iemand kan zich lifestyler noemen met drie afspraken die altijd gelden, en dat is geen 24/7.

“Lifestyle betekent zwaarder spel.” Nee. Het woord zegt niets over intensiteit of over pijn. Een stel kan jarenlang lifestyle leven en nooit verder komen dan een aanspreekvorm; een enkele scène tussen twee play-onlyspelers kan veel heftiger zijn.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Het woord lifestyle hoor ik zelden van mensen die het echt doen. Ik hoor het van mensen die zich afvragen of ze het zouden moeten willen.

Wat daaronder ligt is bijna altijd dezelfde vraag: mag dit iets kleins blijven. Er bestaat in de scene een stille rangorde waarin lifestyle serieuzer zou zijn dan spelen, en die klopt niet. Ik ken stellen die twintig jaar op zaterdagavond spelen en verder niets.

En dan de kant die niemand noemt: lifestyle betekent dat je ergens een keer betrapt wordt. Op een aanspreekvorm in een restaurant, op een halsband onder een sjaal, op een bericht dat je schoonmoeder ziet. Teken dat scenario uit voordat het zich aandient.

Wat je zelf kunt doen

• Vraag altijd door als iemand “lifestyle” zegt. Vraag welke afspraken doorlopen en wanneer ze niet gelden; het woord alleen dekt te veel ladingen.
• Zet in je profiel wat je bedoelt in plaats van het label. “Aanspreekvorm en een ochtendbericht” is informatiever dan lifestyle.
• Toets je eigen situatie aan de criteria van Stebbins. Vereenzelvig je je ermee, of is het iets wat je doet?
• Reken de zichtbaarheid door voordat je iets laat doorlopen. Bedenk wie het kan opmerken op je werk, bij familie en online, en wat je dan zegt.
• Spreek een plek af waar het niet geldt. Bij lifestyle ontbreekt het einde van een scène, dus dat moment maak je zelf.

Meer lezen over lifestyle

Op deze site behandelt 24/7 de praktische kant van een afspraak zonder eindtijd, en gaat lifestyler over het woord voor de persoon. De blogcategorie over dominantie en overgave laat zien hoe die rolverdeling er buiten een scène uitziet.

Waar dit op deze site past

Twijfel je of dit bij je hoort, dan hoeft die vraag niet in één keer beantwoord te worden. Op de pagina over de BDSM-date staat hoe een losse avond wordt afgesproken, waarna je zelf merkt of je wilt dat er iets van blijft staan.

Bronnen

• “Wait, Go Back, I Might Miss Something Important!” Applying Leisure 101 to Simplify and Complicate BDSM. D J Williams (Idaho State University en Center for Positive Sexuality) en Emily E. Prior (College of the Canyons en Center for Positive Sexuality), Journal of Positive Sexuality 1(3), 2015 (DOI 10.51681/1.134). Levert de zes criteria voor serious leisure van Robert Stebbins zoals de auteurs die opsommen: volharding, het verwerven van gespecialiseerde kennis, training en vaardigheid, een loopbaanachtig verloop, duurzame opbrengsten en beloningen, vereenzelviging van de deelnemer met de bezigheid, en een eigen ethos; de vaststelling dat onderzoek BDSM als serious leisure aanmerkt; de bevinding van Prior en Williams (2015) in een klein verkennend onderzoek onder vrouwelijke deelnemers dat hun BDSM juist de kenmerken van casual leisure had, namelijk spontaan, kortdurend, speels en zonder gespecialiseerde vaardigheid; en de woorden waarmee deelnemers in ander onderzoek hun BDSM omschreven, waaronder plezier, speelsheid, ontsnappen aan de gewoonheid van het leven en vrij zijn van dagelijkse rollen.
• lifestyle (persoonlijke levensstijl). Verzamelingang van de Etymologiebank van het Instituut voor de Nederlandse Taal, met Marc De Coster, Woordenboek van Neologismen: 25 jaar taalaanwinsten, Amsterdam 1999, en Nicoline van der Sijs, Groot Leenwoordenboek, 2005. Levert dat de term in 1929 door Alfred Adler werd bedacht en aanvankelijk in de psychologie werd gebruikt voor de hoofdkenmerken van een persoon zoals gevormd in de vroege kindertijd, dat het woord in de jaren vijftig door Amerikaanse journalisten en adverteerders werd gepromoot, dat het in Nederland begin jaren tachtig populair werd, en dat het als Engels leenwoord voor persoonlijke levensstijl is opgenomen. Dezelfde ingang vermeldt dat lifestyle op de Woordenlijst Overbodig Engels staat, met levenswijze, leefgewoonte en leefstijl als Nederlandse tegenhangers.

Verwante begrippen

• Lifestyler. Het woord voor de persoon, en waarom het geen rangorde is.
• 24/7. De afspraak zonder eindtijd, met de praktische kant van hoe stellen dat regelen.
• D/s. De verhouding zelf, die je zowel per scène als doorlopend kunt inrichten.
• High protocol. De strenge omgangsvorm die vaak bij de uitgewerkte invulling hoort.
• Kinkster. Het bredere label, dat over erbij horen gaat en niet over de vorm van je relatie.
• Scene. Het woord waar lifestyle zich tegen afzet: de sessie die ophoudt, tegenover rollen die blijven staan.
• Swingen. De andere betekenis van “de lifestyle” in Nederland, met de woordgeschiedenis die verklaart waarom die verwarring bestaat.