Open relatie

Wat is een open relatie?

Open relatie (Engels: open relationship) is een vaste relatie waarin de partners samen afspreken dat seksueel, en soms romantisch, contact met anderen is toegestaan. Het is de overkoepelende vorm waarvan het open huwelijk de getrouwde variant is. De gemaakte afspraken bepalen precies wat wel en niet mag.

Hoe een open relatie er in de praktijk uitziet

Stel je een paar voor dat samenwoont maar niet getrouwd is. Ze houden van elkaar en willen samen blijven, maar spreken af dat er ruimte is voor seks met anderen. Rond die ruimte leggen ze regels: altijd veiliger vrijen, geen anderen mee naar huis, en van tevoren laten weten wanneer er een afspraak is. Sommige stellen willen alle details horen, andere juist niets, zie DADT. Wat de afspraken ook zijn, ze werken alleen als ze samen gemaakt zijn en allebei ze menen. Verandert de behoefte, dan wordt de afspraak opnieuw besproken in plaats van stilzwijgend opgerekt.

Waar een open relatie tussen staat

Een open relatie is een van meerdere manieren om niet-monogaam te leven. In het Nederlandse vakartikel Consensuele non-monogamie in de spreekkamer zet Roos Reijbroek de vormen naast elkaar. Bij een open relatie blijft één paar de basis en is er daarnaast ruimte voor contact met anderen, meestal seksueel. Dat verschilt van polyamorie, waarin iemand meerdere gelijkwaardige liefdesrelaties tegelijk kan hebben, en van swingen, dat vaker recreatief en als stel wordt beleefd binnen een eigen scene. Aan het andere uiterste noemt Reijbroek nog relatieanarchie, waarin mensen bewust geen vaste rangorde tussen hun relaties aanbrengen. De grenzen lopen soms door elkaar, en een stel kiest zelf welke vorm bij hen past. Wat ze delen is de afspraak vooraf, met ieders instemming, wat ze onderscheidt van ontrouw.

Waarom stellen voor een open relatie kiezen

De aantrekkingskracht is de combinatie van houvast en vrijheid: je houdt de persoon met wie je je leven deelt, en hoeft verlangen naar iemand anders niet te verzwijgen. Voor sommigen is het een manier om verschillen in libido of nieuwsgierigheid uit de taboesfeer te halen. Wat het een stel oplevert, blijkt uit onderzoek nuchterder dan de reputatie doet vermoeden. Een meta-analyse van Joel Anderson en collega’s over 35 studies met bijna 25.000 mensen vond geen verschil in relatietevredenheid en seksuele tevredenheid tussen consensueel non-monogame en monogame relaties. De eerlijke keerzijde is dat openheid jaloezie niet uitschakelt en dat het staat of valt met communicatie. Een open relatie repareert geen band die al scheef ligt; het maakt een goede band alleen op één punt ruimer.

Wat een open relatie niet is

“Een open relatie is hetzelfde als polyamorie.” Niet precies. Een open relatie draait meestal om seksuele ruimte rond één vast paar, terwijl polyamorie over meerdere liefdesrelaties gaat.

“Mensen in een open relatie zijn minder gelukkig.” Daar is geen bewijs voor. De meta-analyse van Anderson vond op tevredenheid geen verschil met monogame relaties.

“Een open relatie is verkapt vreemdgaan.” Het omgekeerde. De hele basis is instemming en openheid, en dat is precies wat bij ontrouw ontbreekt.

Wat ik ervan zie

Een deel van de vrouwen die mij benaderen, leeft in een open relatie en heeft de afspraken thuis netjes op orde. Ze komen niet stiekem, maar met medeweten van hun partner, en dat merk je: er zit geen schuld bij, wel nieuwsgierigheid. Ik ben geen relatietherapeut en bemoei me niet met jullie regels. Wat ik wel zie, is dat een afspraak die vooraf is doordacht een heel andere sfeer geeft dan een die uit onvrede is geboren. Discretie is bij mij hoe dan ook vanzelfsprekend.

Meer lezen over de open relatie

Binnen deze begrippenlijst legt open huwelijk de getrouwde variant uit, polyamorie de vorm met meerdere liefdesrelaties, en ethische non-monogamie het hele veld.

Buiten deze site zet het vakartikel Consensuele non-monogamie in de spreekkamer van Roos Reijbroek de Nederlandse vormen op een rij, en vat de meta-analyse van Anderson en collega’s samen wat het onderzoek over tevredenheid laat zien.

Waar dit op deze site past

Ik bemoei me niet met jullie afspraken, en therapeut ben ik ook niet. Wat ik doe is een vrouw ontmoeten die, met instemming van haarzelf en binnen haar eigen afspraken, ruimte zoekt voor aandacht en aanraking. Wil je weten hoe zo’n afspraak met mij verloopt, kijk dan bij mijn diensten.

Bronnen

• Consensuele non-monogamie in de spreekkamer. Roos Reijbroek, Systeemtherapie, 37(2), 2025. Levert de omschrijving van consensuele non-monogamie als paraplu voor manieren waarop mensen niet monogaam leven en daar afspraken over maken, en de plaats van de open relatie naast swingen, polyamorie en relatieanarchie.
• Countering the Monogamy-Superiority Myth. Joel R. Anderson, Jordan D. X. Hinton, Alena Bondarchuk-McLaughlin e.a., The Journal of Sex Research, 63(1), 130–142, 2026. Meta-analyse over 35 studies met samen 24.489 deelnemers. Levert dat relatietevredenheid en seksuele tevredenheid niet verschilden tussen consensueel non-monogame en monogame relaties.
• Prevalence of Experiences With Consensual Nonmonogamous Relationships. M. L. Haupert, Amanda N. Gesselman, Amy C. Moors, Helen E. Fisher & Justin R. Garcia, Journal of Sex & Marital Therapy, 43(5), 424–440, 2017. Levert dat ruim twintig procent van de ondervraagde Amerikaanse alleenstaanden ooit ervaring had met een vorm van consensuele non-monogamie.

Verwante begrippen

De open relatie is de algemene vorm binnen een breder veld. De begrippen hieronder liggen ernaast.

• Open huwelijk. Dezelfde afspraak binnen een huwelijk, met de juridische en sociale kant die daarbij hoort.
• Ethische non-monogamie. Het overkoepelende veld van meerdere relaties of contacten met instemming.
• Polyamorie. Meerdere gelijkwaardige liefdesrelaties, waar een open relatie zich meestal op seks richt.
• Swingen. De recreatieve, vaak als stel beleefde vorm, met een eigen scene.
• DADT. De afspraak om de details van elkaars contacten juist niet te willen weten.