Ontrouw

Wat is ontrouw?

Ontrouw (Engels: infidelity of cheating) is seksueel of emotioneel contact buiten je relatie waar je partner niets van weet en niet mee heeft ingestemd. Niet de handeling maakt iets ontrouw, maar het ontbreken van die instemming. Daarin verschilt het van ethische non-monogamie, waar partners samen afspreken dat contact met anderen mag.

Waar de grens van ontrouw ligt

Wat iets tot ontrouw maakt, is de gebroken afspraak, niet het specifieke wat er gebeurt. David Rodrigues vat in een overzichtsartikel in Archives of Sexual Behavior samen dat mensen in een niet-monogame relatie contact met anderen niet als ontrouw ervaren zolang beiden zich aan hun afspraak houden, en dat juist liegen of iets achterhouden voor hen het echte kenmerk van ontrouw is. Daarnaast speelt hechting mee: DeWall en collega’s vonden over acht studies dat een sterk vermijdende hechtingsstijl samenhing met meer aandacht voor aantrekkelijke alternatieven en met meer daadwerkelijke ontrouw, verklaard door minder toewijding.

Waarom het gebeurt, en wat het kost

De aanleiding ligt zelden bij de seks alleen. Vaker is het aandacht die thuis is weggevallen, een spanning die niet besproken wordt, of een hechtingspatroon dat afstand zoekt zodra het dichtbij komt. Wat ontrouw aanricht, zit vooral in het geheim. Het is de leugen die de vertrouwensband beschadigt, meer dan de handeling zelf, en dat is precies waarom een eerlijk gesprek of een openlijke afspraak een heel andere uitkomst geeft dan stiekem gedrag. Ontrouw lost bovendien niet op wat eronder zit. Voelt de band scheef, dan blijft die scheef, ook na een slippertje. Wil je onderscheid tussen ontrouw en een langer lopende verhouding of een puur emotionele band, kijk dan bij affaire en emotionele affaire.

Waar dit op deze site past

Ik ben geen relatietherapeut en ik spoor niemand aan om vreemd te gaan. Vrouwen die mij schrijven vanuit een vastgelopen relatie, wil ik vooral helpen om eerst helder te krijgen wat ze zoeken. Wat een afspraak met mij wel en niet is, staat bij mijn diensten.

Bronnen

• A Narrative Review of the Dichotomy Between the Social Views of Non-Monogamy and the Experiences of Consensual Non-Monogamous People. David L. Rodrigues, Archives of Sexual Behavior, 2024. Levert dat mensen in een niet-monogame relatie extradyadisch contact niet als ontrouw zien zolang beiden zich aan hun afspraak houden, en dat liegen of achterhouden voor hen het kernkenmerk van ontrouw is.
• So far away from one’s partner, yet so close to romantic alternatives. C. Nathan DeWall, Nathaniel M. Lambert, Erica B. Slotter e.a., Journal of Personality and Social Psychology, 101(6), 1302–1316, 2011. Levert de bevinding uit acht studies dat een sterk vermijdende hechtingsstijl samenhing met meer aandacht voor alternatieven en meer daadwerkelijke ontrouw, verklaard door minder toewijding.

Verwante begrippen

Ontrouw is de overkoepelende term voor contact buiten de relatie zonder instemming. De begrippen hieronder liggen eromheen.

• Hechtingsstijl. Het patroon van nabijheid en afstand dat mee bepaalt hoe iemand met verleiding en toewijding omgaat.
• Affaire. De langer lopende, geheime verhouding, een specifieke vorm van ontrouw.
• Emotionele affaire. Ontrouw zonder seks, waarin de emotionele band de grens overgaat.
• Ethische non-monogamie. Het tegendeel van ontrouw: contact met anderen mét instemming van je partner.
• DADT. De don’t ask, don’t tell-afspraak, waarin de partner instemt maar de details niet wil weten.