Brat

Wat is een brat?

Brat (Nederlands: deugniet) is een onderdanige die bewust tegenstribbelt, plaagt en de grens opzoekt om een reactie uit te lokken. Het tegenstribbelen is de overgave, niet het tegendeel ervan: een brat wil dat er iets tegenover zijn verzet komt te staan. Alles gebeurt binnen wat vooraf is afgesproken.

Hoe een brat zich gedraagt

Een brat daagt uit met kleine dingen. Een opdracht net iets te langzaam uitvoeren, een brutale opmerking maken, iets verstoppen wat straks nodig is, weglopen zodra iemand dichterbij komt.

Een gewone gang van zaken: een stel spreekt af dat er die avond gespeeld wordt met gehoorzaamheid. De een geeft een simpele opdracht, de ander kijkt hem aan en doet precies het tegenovergestelde. Wat er dan gebeurt is de kern van de dynamiek: de opdrachtgever kan streng worden, kan lachen, of kan de uitdaging opnemen en het spel vergroten. Waar het misgaat is wanneer hij het persoonlijk opvat.

Wat een brat níét is, is iemand die de afspraken zelf ter discussie stelt. De grens ligt bij het stopwoord: dat woord doet het altijd, ook midden in het brutaalste moment. Zonder zo’n uitgang is tegenstribbelen niet leesbaar meer, want dan weet niemand meer of “nee” spel is of ernst.

Waarom een brat toch onderdanig is

Het lijkt tegenstrijdig, maar het past binnen hoe machtsuitwisseling werkt. De encyclopedie beschrijft machtsuitwisseling als de bekrachtiging van de dominant door de overgave van de onderdanige, en voegt daaraan toe dat het de onderdanige is die in werkelijkheid de onderliggende controle houdt. Een brat maakt dat mechanisme zichtbaar in plaats van het te verbergen.

Er zit ook een reden in waarom niet iedere onderdanige gedijt op gehoorzaamheid. In hun interviewstudie vroegen Hébert en Weaver twaalf submissives naar de lastige kanten van hun rol. Wat die noemden was onder meer het opvolgen van bevelen en het accepteren van beslissingen. Precies daar zit de brat: iemand die de overgave wil, maar niet via het kanaal van braaf doen wat er gezegd wordt.

Het is eerlijk om erbij te zeggen dat er over brats zelf geen wetenschappelijk onderzoek bestaat. Het woord komt uit de scene, niet uit de literatuur, en wat je erover leest komt van mensen die het doen.

Waarom mensen graag brat zijn

De aantrekkingskracht zit in de wrijving. Een brat wil geen instructie, maar aandacht die met kracht terugkomt, en dat gevoel is intenser naarmate het langer duurt voordat het komt.

• Voor de brat zelf levert het een vorm van overgave op die niet vraagt om je karakter thuis te laten. Wie eigenwijs is hoeft niet net te doen alsof hij dat niet is.
• Voor de tegenspeler levert het een actieve avond op in plaats van een uitvoerende. Er valt iets te winnen, en dat is voor veel dominanten aantrekkelijker dan volgzaamheid.
• Voor een stel samen is de opbrengst meestal humor. Bratting is een van de weinige BDSM-vormen waarin hardop gelachen wordt, en dat maakt de drempel lager om iets nieuws te proberen.

Een brat-dynamiek maakt een lont korter. Als er buiten het spel al irritatie zit tussen twee mensen, wordt uitdagend gedrag geen spel maar brandstof. Dan is dit niet de vorm om mee te beginnen.

Misverstanden over brats

“Een brat wil eigenlijk geen BDSM.” Onjuist. Een brat zoekt dezelfde overgave als elke andere onderdanige, alleen via verzet. Het doel is niet winnen, maar dat er iets tegenover komt te staan.

“Een brat is hetzelfde als iemand die vanuit de onderpositie stuurt.” Nee, en dat is het belangrijkste onderscheid. De encyclopedie omschrijft topping from the bottom als instemmen met overgave en vervolgens de scène proberen te sturen op een manier die ingaat tegen de afgesproken machtsverhouding. Bij een brat is het uitdagen juist onderdeel van die afspraak.

“Een brat is moeilijk.” Buiten het spel meestal niet. Wat brats vaker gemeen hebben is dat ze willen weten of iemand standhoudt, en dat is iets anders dan onhandelbaar zijn.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, ruim vijfentwintig jaar bezig met BDSM en met een achtergrond als psychotherapeut. Bij een BDSM-date kom ik brats vaak tegen bij mensen die in het dagelijks leven de leiding hebben en niet gewend zijn iets zomaar aan te nemen.

Het gaat snel mis als je erin meegaat vanuit ergernis. Streng worden omdat het spel dat vraagt werkt; streng worden omdat je je echt gestoord voelt, voelt de ander binnen twee seconden. Rust is bij deze dynamiek belangrijker dan hardheid.

En wat me elke keer weer opvalt: brats vragen vaker om aftercare dan ze zelf verwachten. Het uitdagen kost energie, en als het spel eenmaal klaar is valt dat harder weg dan bij een sessie waarin iemand alleen ontving.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek af dat verzet spel is, en spreek af hoe je dat verlaat. Een stopwoord dat losstaat van het spel is bij deze dynamiek geen luxe maar de basis.
• Zeg vooraf wat er tegenover je verzet mag komen te staan. Vasthouden, wachten, straf, of juist niets: dat verschilt per persoon en het bepaalt de hele avond.
• Begin klein. Één opdracht die je bewust niet uitvoert is genoeg om te merken of de ander de uitdaging leuk vindt of vervelend.
• Doe dit niet op een avond waarop het buiten het spel al schuurt. Uitdagend gedrag maakt bestaande irritatie groter, niet kleiner.
• Plan tijd na afloop in. Ook wie de hele avond brutaal was, heeft daarna rust en contact nodig.

Meer lezen over brats

Op deze site gaat het artikel over de kracht van discipline en standjes over wat er gebeurt als er wel gehoorzaamd wordt, wat een bruikbaar contrast oplevert. En de spanning van ruwheid beschrijft hoe stevig spel voelt zonder dat het hard wordt.

Buiten deze site is de studie van Hébert en Weaver het beste startpunt als je wilt begrijpen wat onderdanigen zelf zwaar vinden aan gehoorzamen. Over brats zelf is nog niets gepubliceerd; wie meer wil weten leest mee met de scene, niet met de wetenschap.

Bronnen

• Perks, problems, and the people who play: A qualitative exploration of dominant and submissive BDSM roles. Ali Hébert & Angela Weaver, The Canadian Journal of Human Sexuality 24(1), 49–62, 2015. Interviews met twaalf submissives; levert de vaststelling dat het opvolgen van bevelen en het accepteren van beslissingen tot de lastige kanten van de onderdanige rol horen.
• Dominance and submission. Wikipedia. Levert de omschrijving van machtsuitwisseling en de vaststelling dat de onderdanige de onderliggende controle houdt.
• Top, bottom, switch. Wikipedia. Levert de definitie van topping from the bottom, waarmee brat-gedrag zich laat onderscheiden.

Verwante begrippen

• Bratting. Het gedrag zelf, los van de persoon die het vertoont.
• Brat tamer. De dominant die de uitdaging beantwoordt in plaats van hem te bestraffen uit frustratie.
• Bottom. De ontvangende rol, waar een brat vaak maar niet altijd mee samenvalt.
• BDSM-test. De vragenlijst waarin brat als eigen archetype wordt gescoord.
• Onderdanige. De ouderterm, en waar bratgedrag binnen die rol vandaan komt.
• Praise kink. De tegenovergestelde motor: een brat wordt juist niet in beweging gebracht door lof.
• Sub. Het label waar een brat er meestal ook een van is.
• Switch. Het onderscheid dat het vaakst met bratting wordt verward: tegenwerken is geen van kant wisselen.
• Topping from the bottom. Sturen dat níét is afgesproken, en daarmee precies wat een brat niet doet.
• Relsub is het Nederlandse woord voor dezelfde rol, al kom je het in de praktijk nauwelijks tegen: vrijwel iedereen zegt gewoon brat.