Cuckolding

Wat is cuckolding?

Cuckolding is een seksuele voorkeur waarbij iemand opgewonden raakt van het idee dat zijn of haar partner seks heeft met een ander. Die partner weet ervan en stemt in, en daarin zit het verschil met vreemdgaan. Toekijken hoeft niet: meeluisteren of alleen weten dat het gebeurt telt net zo goed.

Hoe cuckolding er in de praktijk uitziet

Cuckolding verloopt in het echt meestal een stuk rustiger dan het woord doet vermoeden. Een gewone gang van zaken: een stel praat er maandenlang over in bed, puur als fantasie, zonder dat er iets hoeft te gebeuren. Dan besluiten ze het één keer echt te proberen. Ze spreken af wat wel en niet mag, wie de derde persoon wordt, en dat iedereen op elk moment mag stoppen. De partner die toekijkt zit erbij. Of blijft in de kamer ernaast en luistert alleen.

Even vaak ziet het er heel anders uit. Bij de hotwifing-variant blijft de ene partner gewoon thuis, gaat de ander alleen op stap, en wordt er die nacht of de ochtend erna in detail over verteld. Geen kamer, geen publiek. De opwinding zit dan volledig in het vooruitzicht en in het verhaal achteraf.

De term dekt dus een brede lading. Seksonderzoeker Justin Lehmiller, verbonden aan het Kinsey Institute, omschrijft het als “een seksuele praktijk waarbij iemand opgewonden raakt van het idee zijn of haar partner seks te zien of te horen hebben met iemand anders”. Zien of horen. Meer hoeft het niet te zijn.

Een randverschijnsel is het bepaald niet. In zijn enquête onder 4.175 Amerikanen fantaseerde 52 procent van de heteroseksuele mannen wel eens over kijken naar hun partner met een ander, en 26 procent van de heteroseksuele vrouwen. Bij niet-heteroseksuele deelnemers lag dat nog hoger, op 66 en 42 procent.

Waar het woord vandaan komt

Cuckold is eeuwenoud en was oorspronkelijk allesbehalve vriendelijk bedoeld. Volgens Etymonline gaat het terug op het Oudfranse cucuault, van cocu, en duikt het rond het begin van de dertiende eeuw in het Engels op als kukewald en cokewold. De verwijzing is naar de koekoek, “naar de gewoonte van het vrouwtje om haar eieren in het nest van een andere vogel te leggen”.

Daar zit meteen het contrast met vandaag. In de oude betekenis was een cuckold een bedrogen man: iets wat je overkwam, tot je schande. Nu is het een keuze die je samen maakt, en zit de opwinding juist in het weten.

Psychologisch gebeurt er iets simpels: een gevoel klapt om. Jaloezie die in het gewone leven bedreigend voelt, wordt binnen afgesproken kaders spannend. Dat het naast verwante voorkeuren ligt, blijkt ook uit onderzoek. Mensen die vaak over cuckolding fantaseren, blijken volgens de studie van Lehmiller, Ley en Savage in Archives of Sexual Behavior ook vaker geïnteresseerd in voyeurisme en groepsseks.

Waarom vinden mensen cuckolding opwindend?

De aantrekkingskracht zit meestal in twee dingen: mogen kijken naar iets wat normaal achter een gesloten deur blijft, en het gevoel van overgave dat daarbij hoort. Bij de een is het de kick van bijna-jaloezie, veilig ingekaderd. Bij de ander is het eerder trots. Zien hoe iemand van wie je houdt geniet, en daar zelf warm van worden.

Wat het oplevert verschilt nogal, en het hangt ervan af wie je in het plaatje bent.

• Voor de partner die toekijkt is de winst vaak dat een fantasie die jarenlang in zijn of haar hoofd zat, eindelijk mag bestaan zonder schaamte.
• Voor de partner die de aandacht krijgt gaat het meestal om zichtbaarheid: begeerd worden, en dat mogen laten zien aan de persoon die er het meest toe doet.
• Voor het stel samen zit de opbrengst zelden in die ene avond, maar in het gesprek eromheen, dat eerlijker wordt dan het in jaren is geweest.

Dat het positief kan uitpakken, is onderzocht. In de studie in Archives of Sexual Behavior keken mannen die hun cuckolding-fantasieën in de praktijk brachten er overwegend positief op terug. Wel ging het daar om 580 overwegend homoseksuele mannen, dus zomaar doortrekken naar alle stellen kan niet.

Diezelfde onderzoekers vonden dat de kans op een goede afloop samenhangt met iemands persoonlijkheid en hechtingsstijl. Cuckolding repareert geen relatie waarin het al schuurt. Wie er met knopen in zijn maag aan begint, houdt die knopen meestal ook de dag erna.

Hoe stellen het in het echt aanpakken

Het meest voorkomende scenario is ook het voorzichtigste: erover praten en fantaseren, zonder dat er ooit iets gebeurt. Voor veel stellen blijft het daarbij, en dat is een volwaardige versie.

Gebeurt het wel, dan zie je grofweg drie varianten. De toekijkende partner is erbij in de kamer. Of blijft in huis maar buiten beeld, en hoort alleen. Bij hotwifing, de derde vorm, gaat de andere partner alleen op stap en wordt er achteraf over verteld.

Het verschil tussen een zorgvuldige en een slordige aanpak zit bijna nooit in de seks zelf. Het zit in de randen: of vooraf is afgesproken wat mag, of iedereen weet hoe je stopt, en of er daarna nog tijd samen is ingepland. Stellen die dat overslaan omdat het moment zich toevallig voordeed, zijn precies de stellen die achteraf zeggen dat ze het anders hadden willen doen.

Misverstanden over cuckolding

“Cuckolding is gewoon vreemdgaan met een net woord.” Nee. Het onderscheid is instemming. De commissie voor consensuele non-monogamie van de American Psychological Association omschrijft consensuele non-monogamie als relaties “waarin alle partners uitdrukkelijk instemmen” met intieme of seksuele contacten met meerdere mensen, en voegt daaraan toe: “dit zijn consensuele relaties, niet te verwarren met seksuele ontrouw.”

“Het is een vernedering.” Soms wel, als een stel het zo wil. Vaak niet. Bij hotwifing ontbreekt het vernederende element helemaal en draait alles om trots en aandacht. Die verwarring komt ergens vandaan: op internetfora is de meest extreme versie nu eenmaal het zichtbaarst.

“Dan is er dus iets mis met die relatie.” Daar is geen bewijs voor. En het idee dat nieuwsgierigheid naar niet-monogamie zeldzaam zou zijn, klopt evenmin: onderzoek onder ruim 8.700 alleenstaande Amerikanen liet zien dat meer dan één op de vijf ooit een vorm van consensuele non-monogamie meemaakte.

Wat ik er zelf van zie

Als gigolo begeleid ik al jaren stellen die dit willen verkennen, meestal als de derde persoon. Wat me steeds weer opvalt: het spannendste moment is nooit de avond zelf. Het is het eerste gesprek, ergens aan een keukentafel, waarin iemand hardop zegt wat hij of zij al jaren denkt.

Wat er daarna bijna altijd gebeurt, is dat stellen opener gaan praten. Niet alleen hierover. Over van alles. Verlangens die jarenlang in een la lagen komen tevoorschijn zodra er één keer eerlijk over seks is gepraat zonder dat iemand boos werd.

De fout die ik het vaakst tegenkom is haast. Mensen die het willen doen voordat ze er samen goed over gepraat hebben, omdat de spanning er nu eenmaal is. Dat loopt zelden slecht af, maar het levert wel bijna altijd een ongemakkelijke ochtend erna op. Eerlijk gezegd zijn de stellen bij wie het goed gaat vrijwel altijd de stellen die er saai lang over hebben gedaan.

Wat je zelf kunt doen

• Praat er eerst over zonder dat er iets moet. Spreek af dat het gesprek een gesprek blijft en geen opmaat naar een besluit; dat haalt de druk eraf.
• Zet vooraf op papier wat wel en niet mag. Wie doet wat, wat is uitgesloten, en mag er achteraf over gepraat worden.
• Regel instemming voor iedereen, ook voor de derde persoon. Sinds 1 juli 2024 staat in de Nederlandse Wet seksuele misdrijven dat seks “altijd vrijwillig en gelijkwaardig moet zijn”. Twijfel je of iemand het wil, dan stop je.
• Spreek een stopwoord af dat voor alle drie geldt. Ook de derde persoon mag het gebruiken, en niemand hoeft uit te leggen waarom.
• Plan de tijd erna in. Samen blijven, iets drinken, napraten. Daar krijgt de avond zijn plek.
• Begin kleiner dan je fantasie. Eén stap per keer werkt beter dan het hele scenario in één nacht willen beleven.

Meer lezen over cuckolding

Wil je dieper, dan kun je twee kanten op: mijn eigen stukken, of het onderzoek zelf.

Op deze site gaat de blogcategorie over cuckolding verder in op hoe de twee rollen zich tot elkaar verhouden, en beschrijft cuckolding om je relatie te versterken wat het met de band tussen twee mensen doet. Kom je onderweg meer woorden tegen die je niet kent, dan staan er ruim vijfhonderd in de begrippenlijst.

Buiten deze site is Sex and Psychology van Justin Lehmiller de meest leesbare ingang tot het onderzoek, met de cijfers over hoe vaak deze fantasie voorkomt. Wie het liever officieel heeft: bij de commissie voor consensuele non-monogamie van de APA staat materiaal over niet-monogame relatievormen en hoe hulpverleners daarmee horen om te gaan.

Bronnen

• How Many Women Fantasize About Cuckolding?. Justin J. Lehmiller, Sex and Psychology, 2020. Definitie van cuckolding en de percentages uit zijn enquête onder 4.175 Amerikanen voor Tell Me What You Want.
• The Psychology of Gay Men’s Cuckolding Fantasies. Lehmiller, Ley & Savage, Archives of Sexual Behavior 47(4), 999–1013, 2018. Peer-reviewed onderzoek onder 580 overwegend homoseksuele mannen; het verband met voyeurisme en groepsseks, en de rol van persoonlijkheid en hechtingsstijl bij de afloop.
• Prevalence of Experiences With Consensual Nonmonogamous Relationships. Haupert e.a., Journal of Sex & Marital Therapy 43(5), 424–440, 2017. Twee steekproeven onder alleenstaande Amerikanen (n = 3.905 en n = 4.813): ruim één op de vijf maakte ooit een vorm van consensuele non-monogamie mee.
• Committee on Consensual Non-Monogamy. APA Division 44, opgericht in januari 2018. De definitie van consensuele non-monogamie en het onderscheid met ontrouw.
• Cuckold. Etymology, Origin & Meaning. Online Etymology Dictionary. Herkomst van het woord via het Oudfranse cucuault en de koekoek.
• Wet seksuele misdrijven. Rijksoverheid, in werking sinds 1 juli 2024. Seks moet altijd vrijwillig en gelijkwaardig zijn.

Verwante begrippen

Deze begrippenlijst is nog jong, dus veel buren heeft cuckolding nog niet. Wat er nu al staat:

• Compersie. Het plezier voelen dat je partner geniet van iemand anders, een van de drie motoren onder cuckolding.
• Begrippenlijst. Alle termen die tot nu toe zijn uitgewerkt, en waar de volgende verschijnen.
• Boyfriend experience. Betaald gezelschap waarbij instemming en vooraf gemaakte afspraken net zo goed de kern vormen.
• Hotwifing. De variant zonder vernedering, met de afspraken en de opbouw erbij.
• Bull. De derde persoon, en wat er van hem verwacht wordt.
• Monogamie. De afspraak waar cuckolding een uitzondering op maakt, en wat de wet er wel en niet over zegt.
• Stag. De naam voor de toekijkende man zodra vernedering geen rol speelt.
• Vixen. Zijn tegenhanger, en het enige rolwoord in dit veld dat niets over trouwen zegt.
• Veto. Het recht om te bepalen wie de derde niet mag zijn, en wat dat voor die derde betekent.
• Voyeurisme. De kijkkant die onder cuckolding zit, met de cijfers en de grens die de wet bij beeld legt.
• Trio. De opzet waarin de partner meedoet in plaats van toekijkt.