Stag

Wat is een stag?

Een stag (Nederlands: geen eigen woord) is de man die zijn partner met andere mensen laat gaan en daarvan geniet, zonder dat er vernedering bij komt kijken. Het woordenboek omschrijft hem als een man die zijn vrouw seks met andere mannen toestaat. De vrouw in diezelfde afspraak heet vixen of hotwife.

Waar het woord stag vandaan komt

Van hetzelfde dier als de hoorns van de bedrogen man. De encyclopedie legt uit dat een cuckold in de westerse traditie “de hoorns draagt”, en dat die uitdrukking verwijst naar het paargedrag van herten: het mannetje raakt zijn wijfje kwijt zodra een ander mannetje hem verslaat. Datzelfde hert levert nu de naam voor de man die niets kwijtraakt maar de afspraak zelf heeft gemaakt. Eén dier, twee kanten van hetzelfde beeld.

Het woord zelf is oud. Etymonline voert stagge terug tot eind twaalfde eeuw en verder naar het Oudengelse stagga, waarbij de Germaanse stam waarschijnlijk gewoon “mannelijk dier op zijn kracht” betekende. De betekenis “alleen mannen” is Amerikaans jargon uit 1837, en daaruit komt het stag party van 1853. Grappig genoeg is dat precies de omgekeerde avond: bij een stag party zijn er geen vrouwen, bij een stag is er verder niemand dan zij.

In het Nederlands botst het woord nog harder. Een stag is hier sinds 1600 de kabel of staaldraad die een mast overeind houdt, en in Limburg is stag bovendien een bijvoeglijk naamwoord voor stug. Het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek geeft 40.302 treffers, en een steekproef daaruit gaat over weer iets anders: de afkorting STAG van een Nederlandse organisatie uit de jaren zeventig, en de Triumph Stag.

Wat de rol van een stag vraagt

Aanwezig blijven terwijl er niets van je gevraagd wordt. Dat is moeilijker dan het klinkt, want een stag heeft geen taak op de avond zelf. Hij is niet de gastheer, niet de derde, en meestal niet eens in de kamer.

• Voor de stag is de winst dat een fantasie die jaren in zijn hoofd zat mag bestaan zonder dat er iets stiekem is.
• Voor zijn partner hangt de opbrengst er volledig van af of zij zelf koos. Wat er in het onderzoek over die afspraken bekend is, staat bij hotwifing.

Waar het misgaat is telkens hetzelfde punt: zijn enthousiasme is niet haar instemming. Een stag die de derde persoon uitzoekt, de avond plant en de regels bedenkt, heeft een afspraak gemaakt namens iemand anders. Dan is het geen stag-en-vixendynamiek meer, maar een opdracht met een aardige naam.

Waar dit op deze site past

Zoeken jullie iemand voor precies deze afspraak, dan is dat wat ik als derde persoon doe. Op de pagina over cuckolding met een professionele bull staat hoe zo’n avond wordt voorbereid en wie waarover meebeslist, ook als het woord cuckold jullie niet aanstaat.

Bronnen

• stag. Engelstalige Wiktionary. Levert de omschrijving van deze betekenis, “a man who allows his wife to have sex with other men”, en de negen andere betekenissen van het woord waaronder de ongetrouwde man die zonder vrouw naar een gelegenheid komt, het vrijgezellenfeest (stag party, stag do), de wachtdienst bij het Britse leger en het vliegend hert.
• Stag. Online Etymology Dictionary, Douglas Harper, geraadpleegd 10 augustus 2026. Levert de datering van stagge op eind twaalfde eeuw, de herleiding naar het Oudengelse stagga en de aantekening dat de Germaanse stam oorspronkelijk waarschijnlijk “mannelijk dier op zijn kracht” betekende, plus de betekenis “alleen uit mannen bestaand” als Amerikaans jargon vanaf 1837 (stag dance) met stag party vanaf 1853.
• Cuckold. Engelstalige Wikipedia, met een verwijzing naar E. Cobham Brewers Dictionary of Phrase and Fable uit 1898. Levert dat een cuckold in de westerse traditie beschreven wordt als iemand die “de hoorns” draagt, en dat die uitdrukking verwijst naar het paargedrag van herten, die hun wijfje verliezen zodra ze door een ander mannetje worden verslagen.
• stag. Nederlandstalige Wiktionary. Levert de Nederlandse betekenissen van het woord: als zelfstandig naamwoord in de scheepvaart “een touw of staalkabel die aan de voor- en/of achterzijde van een mast is gespannen, om hem in de juiste stand te houden”, voor het eerst aangetroffen in 1600 volgens de etymologiebank van Nicoline van der Sijs, en als Limburgs bijvoeglijk naamwoord “stug”.
• Krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek (Delpher). Bevraagd via de SRU-dienst op de collectie krantenartikelen, 10 augustus 2026. Levert dat stag in Nederlandse kranten 40.302 artikelen oplevert en stag party nul. Een steekproef van tien uit dat resultaat gaf geen enkele treffer in deze betekenis: het waren berichten over de organisatie STAG uit de jaren zeventig, over de sportwagen Triumph Stag uit 1970 en over scheepstuig.

Verwante begrippen

Een stag is de mannelijke helft van hotwifing; daar staan de afspraken en de opbouw die bij deze rol horen.

• Vixen. De andere helft van het paar, en waarom die naam wél uit het dierenrijk komt en hotwife niet.
• Hotwife. Dezelfde vrouw onder de naam die haar burgerlijke staat noemt, met wat de rol van haar vraagt.
• Cuckold. De rol waar een stag het vaakst mee wordt verward, en die er precies één element bij heeft.
• Cuckolding. De bredere praktijk, met de cijfers over hoe vaak deze fantasie voorkomt.
• Bull. De derde persoon die een stag erbij vraagt, en wat er van hem wordt verwacht.
• Compersie. Het woord voor blij zijn met andermans plezier, en waarom dat geen schakelaar is.
• Voyeurisme. De kijkkant, voor de stag die er wél bij wil zijn.