Domspace

Wat is domspace?

Domspace (Engels: topspace) is de veranderde bewustzijnstoestand waarin degene die de leiding heeft tijdens een scène terecht kan komen: volledige concentratie, een vernauwd blikveld en het gevoel dat tijd anders loopt. Domspace hoort bij het geven van prikkels, opdrachten en structuur, niet bij het ontvangen ervan. Het is de tegenhanger van subspace.

Hoe domspace eruitziet tijdens een scène

Van buiten ziet domspace er saai uit. Iemand staat stil, kijkt, en doet iets kleins.

De socioloog Staci Newmahr verzamelde de woorden die er in de scene voor bestaan. Ambler en collega’s citeren haar in Psychology of Consciousness: waar de scene deze toestand bij een top al benoemt, klinkt dat als “in the zone”, “grooving” of “in top space”. Zij voegt er iets scherps aan toe. Bij de ontvangende kant is de veranderde staat beter te zien, en de gemeenschap is veel gemotiveerder om hem daar te herkennen.

Een typisch verloop bij touwwerk: je legt de eerste wikkeling, je hoort de ademhaling veranderen, en vanaf dat moment bestaat er niets buiten die vierkante meter. Dat je vergeten bent hoe laat het is, merk je pas achteraf.

Hoe domspace werkt: flow, en wat ervan gemeten is

Domspace komt het dichtst in de buurt van wat psychologen flow noemen. Csikszentmihalyi beschreef die toestand in Flow: The Psychology of Optimal Experience (1991) als de staat waarin iemand volledig opgaat in een moeilijke, doelgerichte bezigheid. De Flow State Scale meet er negen kanten van, waaronder heldere doelen, directe terugkoppeling, gevoel van controle, het verdwijnen van zelfbewustzijn en een veranderd tijdsbesef.

Er is precies één studie die dit bij BDSM heeft nagemeten. Ambler en collega’s wezen veertien ervaren BDSM’ers willekeurig toe aan de gevende of de ontvangende rol voor een scène. Toppen hing samen met een veranderde toestand die aansluit bij flow; bottomen hing samen met wat Dietrich transiënte hypofrontaliteit noemt, gemeten met een stroop-test.

Het aardigste zit in een detail. Beide rollen scoorden op de hele schaal bijna gelijk, maar de bottoms streepten gemiddeld 4,3 vragen weg als niet van toepassing en de toppen geen enkele. Die weggestreepte vragen gingen bijna allemaal over de kant van flow die met sturen te maken heeft. De auteurs concluderen dat toppen flow oplevert, terwijl bottomen wel plezier en betrokkenheid geeft maar zonder die doelgerichte prestatiekant.

Wat domspace níet is: een adrenalinepiek. Sagarin en collega’s maten bij 58 BDSM’ers dat cortisol tijdens de scène wél steeg bij wie vastgebonden was en opdrachten opvolgde, en níet bij wie de prikkels, de opdrachten en de structuur gaf.

Waarom mensen domspace zoeken

Omdat het een van de weinige plekken is waar je hoofd stil is terwijl je iets moeilijks doet.

• Voor wie de leiding neemt is de opbrengst concentratie zonder ruis. Daarom vergelijken mensen deze toestand met sport of met muziek maken.
• Voor degene die ontvangt telt het indirect: een top in domspace let beter op. Ademhaling, kleur, spanning, stem.
• Voor een stel is de winst dat de scène niet halverwege inzakt omdat iemand aan morgen begint te denken.

Deze pagina hangt aan één studie met veertien deelnemers, waarin flow bovendien maar één keer werd gemeten, ná afloop; de auteurs noemen dat zelf als beperking. En flow zegt niets over veiligheid. Diep in domspace zitten voelt goed en is precies het moment waarop je de klok en de tekenen bij de ander kunt missen.

Hoe mensen in domspace komen

Niet door harder te doen, maar door iets te doen dat aandacht eist.

Newmahr constateerde dat toppen deze staat bereiken door mentale focus, vooral bij bezigheden die intense concentratie vragen, en noemt daarbij mesjesspel, naaldspel en gevorderde bondage. Ritme werkt ook.

Wat de zorgvuldige van de slordige uitvoering scheidt, is voorbereiding. Wie halverwege moet zoeken waar de schaar ligt, valt eruit en komt er die avond niet meer in.

Misverstanden over domspace

“Domspace en subspace zijn hetzelfde gevoel, alleen bij een ander.” De ene studie die beide rollen naast elkaar mat, vond juist twee verschillende toestanden: flow bij de gevende kant, iets dat op transiënte hypofrontaliteit lijkt bij de ontvangende.

“Domspace is een machtsroes.” Het gaat over aandacht, niet over een gevoel van macht. In hetzelfde onderzoek noemden de toppen hun scène het hoogst op seksualiteit en het laagst op sadomasochisme; bij de bottoms was die volgorde omgekeerd.

“De dominant voelt niet zoveel, die doet alleen.” Dat idee komt uit wat je van buiten ziet. Newmahr wijst erop dat de scene er bij toppen minder op let.

“Domspace is de reden dat je daarna instort.” Wat er na afloop gebeurt staat bij domdrop. Sprott en Randall stellen juist voor dat je die flow kwijt bent, en dat de terugval eerder rouw is dan chemie.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Domspace is voor mij geen bijzondere gebeurtenis maar gereedschap, en het herkennen ervan hoort bij het werk.

Ik praat minder. Dat is mijn graadmeter. Zit ik er goed in, dan gaan hele minuten voorbij zonder dat ik iets zeg.

Het gevaar zit in de klok. Een scène die voor mij twintig minuten duurde, bleek achteraf drie kwartier. Sindsdien ligt er een timer op tafel, scherm naar beneden. Niet romantisch, wel verstandig.

Wat je zelf kunt doen

• Zet een timer voordat je begint, want in domspace verdwijnt je tijdsbesef als eerste.
• Leg alles klaar wat je nodig hebt. Zoeken haalt je eruit, en eenmaal eruit kom je er meestal niet meer in.
• Spreek een vast check-moment af in plaats van te vertrouwen op je gevoel dat het goed gaat.
• Bouw op naar iets dat concentratie vraagt in plaats van naar iets dat kracht vraagt; concentratie is wat deze toestand aanzet.
• Plan je eigen landing na afloop, want de terugval hoort bij de piek en die komt vaak pas dagen later.

Meer lezen over domspace

Op deze site staat de rol zelf beschreven bij de dominant, het woord waar domspace van is gemaakt bij Dom, en wat er na afloop gebeurt bij domdrop en drop.

Buiten deze site staat het artikel van Ambler en collega’s vrij te downloaden op de publicatielijst van de onderzoeksgroep. Het is het enige stuk waarin beide rollen in dezelfde scène naast elkaar zijn gemeten.

Bronnen

• Consensual BDSM Facilitates Role-Specific Altered States of Consciousness: A Preliminary Study. Ambler, Lee, Klement, Loewald, Comber, Hanson, Cutler, Cutler & Sagarin, Psychology of Consciousness: Theory, Research, and Practice 4(1), 75–91, 2017. Levert de term topspace, de willekeurige toewijzing van veertien deelnemers aan de gevende of ontvangende rol, de flow-uitkomst bij toppen tegenover transiënte hypofrontaliteit bij bottoms, de weggestreepte vragen over sturing, de scores op seksualiteit en sadomasochisme, en het citaat van Newmahr over “in top space”.
• Hormonal Changes and Couple Bonding in Consensual Sadomasochistic Activity. Sagarin, Cutler, Cutler, Lawler-Sagarin & Matuszewich, Archives of Sexual Behavior 38, 186–200, 2009. 58 deelnemers; cortisol steeg tijdens de scène wel bij wie vastgebonden was, prikkels ontving en opdrachten opvolgde, en niet bij wie prikkels, opdrachten of structuur gaf.
• Black and Blues: Sub Drop, Top Drop, Event Drop and Scene Drop. Sprott & Randall, Journal of Positive Sexuality 2, 2016. Levert het voorstel dat wat een top na afloop kwijt is juist die flow-toestand is, en dat de latere terugval eerder een rouwproces is dan een biochemisch proces.

Verwante begrippen

• Dominant. De rol waarin domspace optreedt, en wat die rol verder vraagt.
• Dom. Het woord waar de samenstelling domspace van is gemaakt.
• Domdrop. Wat er na afloop met dezelfde persoon gebeurt.
• Drop. De overkoepelende term voor die terugslag, aan beide kanten.
• Endorfine. De stof waaraan domspace en subspace vaak worden toegeschreven, met wat de metingen daar wel en niet over zeggen.
• Onderdanige. De rol waarbij de veranderde toestand in het onderzoek van Ambler wél meetbaar optrad.
• Rope space. Hetzelfde soort woord, maar dan voor de kant die in het touw ligt.
• Subspace. De toestand aan de ontvangende kant, met de meta-analyse die het mechanisme erachter toetst.
• Topspace. Dezelfde toestand onder de naam die het onderzoek gebruikt, met de enige woordenboekingang van dit viertal.