Dom

Wat betekent Dom?

Dom (Engels: identiek) is de afkorting van dominant en tegelijk de aanspreekvorm voor degene die in een BDSM-dynamiek de leiding heeft. Het woord duidt de persoon aan, niet de handeling. Wat die rol inhoudt en wat hij vraagt, staat op de pagina over de dominant; deze pagina gaat over het woord zelf.

Hoe het woord Dom wordt gebruikt

Dom komt op drie plekken voor: in profielen, in aanspreking en in samenstellingen.

In profielteksten en advertenties werkt Dom als etiket. “Dom zoekt sub” is de kortst mogelijke manier om te zeggen welke kant iemand op wil, en dat kort kunnen zijn is precies waarom de afkorting het gewonnen heeft van het volledige woord.

In aanspreking werkt het anders. Wie tijdens een sessie “ja, Dom” zegt, gebruikt het als titel, zoals anderen Meneer, Sir of Meester gebruiken. De keuze tussen die woorden verandert de toon van een scène meer dan mensen vooraf verwachten.

En dan de samenstellingen, waar het woord het vaakst opduikt: een Daddy Dom is de zorgende variant, een Pro Dom werkt beroepsmatig, en domdrop is wat er na afloop met de Dom kan gebeuren. Aan die rij zie je dat Dom in de scene inmiddels meer bouwsteen dan afkorting is.

Waarom die hoofdletter

De hoofdletter is een schrijfafspraak die iets zichtbaar maakt wat je in gesproken taal niet hoort.

De encyclopedie beschrijft het zo: sommige mensen in de D/s-wereld schrijven woorden en namen die naar dominanten verwijzen met een hoofdletter en die naar onderdanigen verwijzen zonder, vandaar de schrijfwijze D/s. Anderen doen dat niet. De gewoonte werd populair in internetchatrooms, waar het handig was om meteen te zien welke kant de schrijver op zat.

Twee dingen om te onthouden. De afspraak is geen regel, en wie hem niet volgt zegt daarmee niets. En de hoofdletter gaat over de rol binnen de dynamiek, niet over rang in het gewone leven.

Waar het woord vandaan komt

Dom is een afkorting van dominant, dat via het Latijnse dominari teruggaat op dominus, “heer, meester”, en daarachter op domus, “huis”.

Hier wordt het Nederlands even leuk. De Etymologiebank laat zien dat het Nederlandse woord dom voor een kathedraal rond 1574 uit het Frans is overgenomen, via het Italiaanse duomo, en dat ook dat woord teruggaat op het Latijnse domus. De Dom van Keulen en de Dom uit “ja, Dom” komen dus bij hetzelfde Latijnse huis vandaan, langs twee routes die elkaar tweeduizend jaar niet gezien hebben.

Het bijvoeglijk naamwoord dom, in de betekenis “met weinig verstand begaafd”, staat daar helemaal los van. Dat is een Germaans woord dat verwant is aan doof. Drie woorden, één spelling, en dat verklaart waarom een Nederlandse tekst over BDSM zonder hoofdletter zo snel ongelukkig wordt.

Waarom mensen dit woord gebruiken

Omdat het kort is, en omdat het minder zwaar weegt dan de alternatieven.

Meester klinkt naar bezit, Meneer klinkt formeel, Sir klinkt Engels. Dom is het neutrale woord in dat rijtje: het benoemt de positie zonder er een verhaal omheen te bouwen. Voor wie voor het eerst iets hardop moet zeggen, is dat een lagere drempel.

Daarnaast is Dom een identiteitswoord geworden. Hébert en Weaver beginnen hun interviewstudie met de vaststelling dat veel BDSM’ers zichzelf als overwegend dominant of overwegend onderdanig identificeren. Mensen scharen zich eronder, zoals je je ook onder een vak of een club schaart. Dat verklaart waarom het woord in profielen belangrijker is dan in bed.

Een woord maakt de rol niet. Iemand die zich Dom noemt heeft daarmee nog geen afspraken gemaakt en geen grenzen besproken. Nazorg is ook nog nergens geregeld. Het etiket is het makkelijkste deel.

Misverstanden over het woord Dom

“Een Dom is een man.” De encyclopedie noemt Doms uitdrukkelijk gendervrij en reserveert alleen Domme voor de vrouwelijke schrijfwijze. In de praktijk lezen veel mensen het toch als mannelijk, wat de reden is dat vrouwen vaker naar Domina grijpen.

“Dom en top zijn hetzelfde.” Volgens diezelfde bron slaan top en bottom op de actieve en de passieve rol, en is er geen enkele eis dat de dominant ook de top is. Ze vallen vaak samen, meer niet.

“Wie een hoofdletter schrijft, vindt zichzelf beter.” De schrijfwijze komt uit chatrooms en is een praktisch hulpmiddel, geen rangorde buiten de dynamiek.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, ruim vijfentwintig jaar bezig met BDSM en met een achtergrond als psychotherapeut. Zelf hoor ik liever Meneer dan Dom, en dat is puur smaak.

Het woord is vaak het eerste struikelblok. Vrouwen die precies weten wat ze willen, weten niet hoe ze mij moeten noemen, en durven er niet naar te vragen. Dan gebeurt er tien minuten lang niets.

Mijn oplossing is banaal: ik vraag het gewoon, voordat we beginnen. Welk woord past bij jou. Soms is dat Dom, soms iets anders, en één keer was het gewoon mijn voornaam. Dat werkte ook. Op een bdsm-date neem ik die rol op me, en hoe je me aanspreekt spreken we samen af.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek de aanspreekvorm vooraf af, in dezelfde adem als de grenzen. Wachten tot het moment daar is, kost meer moed dan het waard is.
• Schrijf Dom met een hoofdletter als je in D/s-context schrijft, want dat leest voor ingewijden meteen goed.
• Zoek een ander woord als Dom niet lekker bekt. Meneer, Sir, Meester of een naam: de rol verandert er niet van.

Meer lezen over dit woord

Op deze site staat de rol zelf uitgewerkt op de pagina over de dominant, en gaat de blogcategorie over dominantie over wat machtsuitwisseling tussen twee mensen doet.

Buiten deze site geeft de encyclopedie-ingang over dominantie en onderwerping het beknoptste overzicht van de termen Dom, Domme, sub en switch en van hoe ze zich tot top en bottom verhouden.

Bronnen

• Dominance and submission. Wikipedia. Levert dat Doms ongeacht gender zo heten en Dommes vrouwelijk is, de schrijfafspraak met hoofdletter die in internetchatrooms populair werd, en het onderscheid tussen dominant/onderdanig en top/bottom.
• dom (kathedraal). Etymologiebank, met de etymologische woordenboeken van Philippa e.a. (2003–2009) en Schröder (1980). Levert de herkomst van het Nederlandse dom voor kathedraal rond 1574 via het Italiaanse duomo uit het Latijnse domus, en het losstaande bijvoeglijk naamwoord dom dat verwant is aan doof.
• Perks, Problems, and the People Who Play: A Qualitative Exploration of Dominant and Submissive BDSM Roles. Ali Hébert & Angela Weaver, The Canadian Journal of Human Sexuality 24(1), 49–62, 2015. Levert de vaststelling dat veel BDSM’ers zichzelf als overwegend dominant of overwegend onderdanig identificeren.

Verwante begrippen

• Dominant. Het volledige woord, en alles over wat de rol inhoudt.
• Domina. De vrouwelijke titel die vaker wordt gekozen dan Domme.
• Domme. De vrouwelijke schrijfwijze van precies dit woord.
• Dominatrix. Dezelfde rol als beroep, aan de vrouwelijke kant.
• Pro Dom. Dezelfde rol als beroep, met de arbeids- en wetgevingskant erbij.
• Domdrop. De samenstelling die je pas nodig hebt als het achter de rug is.
• Daddy Dom. De bekendste samenstelling met dit woord.
• D/s. De notatie waar die hoofdletter D uit voortkomt.
• Meesteres. De Nederlandse titel voor de vrouwelijke tegenhanger.
• Sub. Het label voor de andere kant, en waarom het niets over gedrag vaststelt.
• Switch. Wie beide kanten doet, met het onderzoek dat switches als hoofdonderwerp neemt.
• Sir. De Engelse aanspreekvorm uit hetzelfde rijtje, met de herkomst van het woord erbij.