Domina

Wat is een Domina?

Domina (Engels: dominatrix, in de scene ook domme) is de titel voor een vrouw die de dominante rol vervult. In het Duitse taalgebied is het woord bijna volledig opgeschoven naar de beroepsmatige betekenis. In het Nederlands wordt het breder gebruikt, ook voor vrouwen die dit privé doen en er niets aan verdienen.

Hoe de titel Domina wordt gebruikt

Domina staat vrijwel altijd vóór een naam. Niet “zij is een Domina”, maar “Domina Vera”, op dezelfde manier waarop een titel aan een naam vastgroeit.

Dat gebruik komt uit de commerciële hoek. De Duitstalige encyclopedie omschrijft een Domina als een vrouw die tegen betaling femdom aanbiedt: BDSM-praktijken waarin de vrouw de dominante rol inneemt. In diezelfde tekst staat dat commerciële dominanten daarnaast titels als Herrin, Mistress, Göttin en Lady voor hun naam zetten, en dat het werk zich meestal afspeelt in een studio met een ingerichte kerker.

Buiten die commerciële hoek ligt het anders. In de niet-commerciële BDSM-subcultuur is Domina juist ongebruikelijk als aanduiding voor een dominante vrouw; daar heet ze eerder Herrin, of losjes Domse of Domme. Wie de titel dus tegenkomt in een advertentie, leest iets anders dan wie hem hoort op een besloten avond.

Een Nederlandse lezer zit precies tussen die twee gebruiken in. Hier klinkt Domina zowel in een profieltekst als in een gesprek tussen twee mensen thuis, en de context bepaalt welke van de twee betekenissen aan de beurt is.

Waar het woord Domina vandaan komt

Domina is gewoon Latijn, en het betekende oorspronkelijk iets huiselijks.

Het woordenboek van Lewis en Short geeft domina als de vrouwelijke vorm van dominus en omschrijft haar als de meesteres, degene die heerst of beveelt, in het bijzonder binnen een huishouden. Hetzelfde woordenboek noemt twee andere gebruiken die het beeld compleet maken: domina was een titel voor dames van het keizerlijke huis, en tegelijk een koosnaam voor een echtgenote of geliefde.

Die combinatie is opvallend. Gezag en genegenheid zaten al in het Romeinse woord, en dat is ongeveer de spanning die de titel vandaag nog draagt.

De Nederlandse verwarring komt uit dezelfde stam. Het woord dominee is volgens de encyclopedie een verbastering van de Latijnse vocatief domine van dominus, en voor een vrouwelijke dominee wordt de afkorting da. gebruikt. Eén Latijnse wortel, twee werelden die elkaar nooit tegenkomen.

Waarom vrouwen voor deze titel kiezen

Omdat het woord geen uitleg nodig heeft.

Dom wordt door veel mensen als mannelijk gelezen, ook al is het dat officieel niet. Domme lost dat op in geschreven Engels en klinkt in het Nederlands onhandig, want het valt samen met “domme”. Meesteres is zwaar en heeft een bezitslading. Domina blijft over: kort, ondubbelzinnig vrouwelijk, en met genoeg Latijn erin om ernstig te klinken zonder streng te doen.

Wat het oplevert, hangt af van wie het woord gebruikt.

• Voor de vrouw zelf is de titel een kader. Zolang zij zo wordt aangesproken, is duidelijk welke rol geldt, en dat scheelt onderhandelen tijdens het spel.
• Voor degene die zich overgeeft doet het uitspreken van de titel meer dan het horen ervan. Het is een kleine handeling waarmee je jezelf in de rol zet.
• Voor een stel dat dit thuis doet is het bruikbaar omdat het aan en uit kan. De titel begint als hij gebruikt wordt en stopt als hij wegvalt.

Een titel garandeert niets. Iemand die zich Domina noemt heeft daarmee nog geen ervaring en geen kennis van veiligheid. Over nazorg is er ook nog niets afgesproken. Dat blijf je zelf navragen.

Misverstanden over Domina’s

“Een Domina is altijd betaald.” In het Duitse taalgebied klopt dat vrijwel, in het Nederlands niet. Hier gebruiken ook vrouwen zonder enige commerciële bedoeling de titel.

“Domina en dominatrix zijn hetzelfde woord in twee talen.” Bijna. De betekenissen overlappen sterk, maar dominatrix draagt in het Engels het beroep en de bijbehorende beeldvorming mee, terwijl Domina in het Nederlands ook gewoon een aanspreekvorm is.

“Een Domina doet aan pijn.” Niet noodzakelijk. De titel zegt iets over wie de leiding heeft, niet over wat er gebeurt. Dat kan streng zijn, en het kan ook uit niets anders bestaan dan opdrachten en wachten.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, sinds 1990 in de BDSM-wereld en met een achtergrond als psychotherapeut. Ik ben zelf geen Domina en ik zal het ook nooit worden: ik speel de andere kant. Wat ik wel heb, is een lange rij gesprekken met vrouwen die overwegen om die kant op te gaan.

Ze denken eerst na over kleding en over een naam. Wat ze doen als iemand halverwege in huilen uitbarst, komt pas veel later. Terwijl dat tweede het vak is.

En ik merk dat de titel in het Nederlands vaak zwaarder klinkt dan bedoeld. Iemand zegt “ik zou best Domina willen zijn” en bedoelt: ik wil één avond bepalen wat er gebeurt. Dat is een prima startpunt en het heeft helemaal geen titel nodig.

Wat je zelf kunt doen

• Vraag naar ervaring en nazorg voordat je iemand met een titel boekt. De titel zelf is vrij te kiezen, de kennis erachter niet.
• Spreek de titel hardop af als je hem thuis gebruikt, inclusief het moment waarop hij niet meer geldt.
• Kijk naar de taal van de advertentie als je in Duitsland zoekt. Daar duidt Domina op beroepsmatig werk, met studio en tarief.

Meer lezen over Domina’s

Op deze site staat de rol zelf uitgewerkt bij de dominant, gaat dominatrix over het beroep achter de Engelse term, en beschrijft de blogcategorie over dominantie hoe machtsuitwisseling tussen twee mensen werkt.

Buiten deze site geeft het lemma domina bij Lewis en Short de oorspronkelijke Latijnse betekenissen, inclusief de citaten uit Cicero en Ovidius waarin het woord voorkomt.

Bronnen

• domina. Lewis & Short, A Latin Dictionary, via het Perseus Digital Library. Levert domina als vrouwelijke vorm van dominus, de betekenis meesteres van het huishouden, het gebruik als titel voor dames van het keizerlijke huis en als koosnaam voor een echtgenote of geliefde.
• Domina (BDSM). Wikipedia (Duitstalig). Levert de beroepsmatige betekenis van Domina in het Duitse taalgebied, de titels Herrin, Mistress, Göttin en Lady, de studio met kerker, en de vaststelling dat de titel in de niet-commerciële subcultuur juist ongebruikelijk is.
• Dominee. Wikipedia (Nederlandstalig). Levert de herkomst van dominee uit de Latijnse vocatief domine van dominus, en de afkorting da. voor een vrouwelijke dominee.

Verwante begrippen

• Dominant. De rol zelf, los van gender en titel.
• Dominatrix. De Engelse term, en het beroep dat eronder ligt.
• Dom. De afkorting die vaak als mannelijk wordt gelezen.
• Domdrop. Wat er na afloop met de dominante partij kan gebeuren, ongeacht titel.
• Domme. Dezelfde rol in de Engelse schrijfwijze, zonder de commerciële lading.
• Femdom. De verhouding waarin een Domina de leidende kant is, los van de titel.
• Meesteres. Het Nederlandse woord naast het Latijnse, met vierhonderd jaar eigen geschiedenis.
• Prodomme. Dezelfde beroepsgroep onder het woord dat zij zelf gebruikt.
• Herrin. Het Duitse woord, dat in de zestiende eeuw is gevormd om precies deze Latijnse titel te vertalen.