Herrin

Wat betekent Herrin?

Herrin (Nederlands: meesteres) is het Duitse woord voor een dominante vrouw binnen BDSM, en in de Duitstalige scene de gewone aanspreekvorm voor haar. Herrin is de vrouwelijke vorm van Herr, hetzelfde woord als het Nederlandse heer. Het Nederlands heeft die vrouwelijke vorm nooit gemaakt.

Waarom het Duits dit woord moest verzinnen

Omdat er een gat zat waar het Latijn er geen had. Het Deutsches Wörterbuch van Jacob en Wilhelm Grimm opent het lemma herrin met één woord: domina. Daarna komt de mededeling die de hele pagina draagt. In het Middelhoogduits bestond herrin niet; daar zei men vrouwe. Vóór de zestiende eeuw is het woord nergens aan te wijzen, en het dankt zijn ontstaan volgens Grimm alleen aan de behoefte om voor het Latijnse domina, het Franse dame en het Italiaanse donna een doorzichtige Duitse vertaling te vinden. De vroegste vindplaats die het woordenboek geeft is Dasypodius: “dominus ein herr, … domina ein herrin”.

Herrin en Domina zijn dus geen twee tradities die elkaar toevallig tegenkwamen. Het ene woord is gemaakt om het andere te vertalen.

De mannelijke kant is veel ouder. Volgens het etymologische woordenboek van Wolfgang Pfeifer gaat Herr terug op Oudhoogduits hēriro, in de achtste eeuw al opgeschreven, en dat is grammaticaal een vergrotende trap: “de oudere, de waardigere”. Datzelfde woord werd Middelnederlands hēre en modern Nederlands heer. Pfeifer dateert de vrouwelijke Herrin in de zestiende eeuw, met de betekenis “Gebieterin über Untergebene”. Het Nederlands is bij heer blijven staan en heeft er nooit een vrouwelijke vorm bij gebouwd; wij hebben meesteres, uit een heel andere stam.

Waarom een Nederlandstalige dit woord intypt

Meestal omdat ze het ergens heeft gelezen en niet omdat ze het zelf zegt. De Duitstalige encyclopedie schrijft bij femdom dat de aanspreekvormen het machtsverschil moeten onderstrepen, en noemt Herrin als eerste, naast Mistress en Lady, tegenover Sklave, Diener of Sub aan de andere kant. Ze noemt er nog iets bij dat het Nederlands niet op die manier kent: het Siezen, dus de leidende partij met “Sie” aanspreken, en het praten over haar in de derde persoon.

Duitsland ligt dichtbij, de studio’s adverteren in het Duits en de porno ook. Wie de grens over gaat of een Duitstalig profiel leest, ziet Herrin dus eerder dan Meesteres. Dat is het hele verschil tussen de twee woorden: niet de rol, maar de taal waarin je haar tegenkomt.

Waar dit op deze site past

Bij mij liggen de rollen precies andersom, en dat is eerlijker om meteen te zeggen dan om achteraf uit te leggen. Ik ben Victor en ik speel de leidende kant, dus een Herrin vind je hier niet. Ontdek je bij het lezen dat je liever geleid wordt dan leidt, dan staat op de pagina over de BDSM-date hoe dat gesprek begint.

Bronnen

• herrin. Jacob en Wilhelm Grimm, Deutsches Wörterbuch, lemma geraadpleegd via het DWDS op 10 augustus 2026. Het historische woordenboek van het Duits en daarmee de aangewezen bron voor wanneer dit woord ontstond. Levert de glosse “domina”, de vaststelling dat herrin in het Middelhoogduits onbekend was en door vrouwe werd vertegenwoordigd, dat het woord vóór de zestiende eeuw niet is aan te tonen, de vindplaats bij Dasypodius (“dominus ein herr, … domina ein herrin”), en het oordeel dat het woord zijn ontstaan alleen dankt aan de behoefte om voor Latijn domina, Frans dame en Italiaans donna een etymologisch doorzichtige Duitse vertaling te vinden.
• Herrin. Wolfgang Pfeifer, Etymologisches Wörterbuch des Deutschen, via het Digitale Wörterbuch der deutschen Sprache. Levert dat Herr teruggaat op Oudhoogduits hēriro, hērōro uit de achtste eeuw, dat die vorm grammaticaal een vergrotende trap is van hēr “alt, ehrwürdig”, dat Middelnederlands hēre en Nederlands heer dezelfde vorm zijn, en dat Herrin als “Gebieterin über Untergebene”, ook “Inhaberin feudaler Besitzungen”, in de zestiende eeuw wordt gedateerd.
• Femdom. Wikipedia (Duitstalig). Levert dat in deze verhouding aanspreekvormen worden gebruikt die het machtsverschil tussen top en bottom moeten onderstrepen, met Herrin, Mistress en Lady aan de ene kant en Sklave, Diener of Sub aan de andere, en dat daarnaast het Siezen van de top en het gebruik van de derde persoon enkelvoud verbreid zijn.

Verwante begrippen

Herrin is het Duitse woord voor wat op deze site onder Domina staat, en die pagina heeft de Latijnse kant van hetzelfde verhaal.

• Domina. Het woord dat het Duits met Herrin wilde vertalen, met de Romeinse betekenis en de commerciële lading in Duitsland.
• Meesteres. Het Nederlandse woord, gebouwd op meester in plaats van op heer.
• Mistress. Het Engelse woord, dat in dezelfde Duitse advertenties naast Herrin staat.
• Domme. De losse schrijfwijze die de Duitse scene als Domse kent.
• Femdom. De verhouding waarin deze aanspreekvorm thuishoort.
• Meester. De mannelijke kant in het Nederlands, waar het Duits Herr zegt.