Sir

Wat is Sir?

Sir is een aanspreektitel voor de leidende partij in een machtsuitwisseling, in het Nederlands onvertaald overgenomen uit het Engels. Het woord legt vast hoe je iemand noemt en niet wat er gebeurt. In de leathertraditie is Sir daarnaast een titel die wordt verdiend, met eigen wedstrijden en met boy als vaste tegenvorm.

Hoe Sir in de praktijk klinkt

Sir is een woord dat je uitspreekt, en dat is het hele mechanisme. Zolang niemand het zegt, verandert er niets.

Een gebruikelijke afspraak is klein en scherp begrensd: vanaf het moment dat de deur dichtgaat tot het moment dat er koffie op tafel staat, heet hij Sir en heet zij bij haar naam. Buiten dat raam zegt niemand het. Wat er binnen dat raam gebeurt, van een gesprek tot een sessie met touw, staat er los van.

Dat maakt Sir ook een goedkope proef. Wie twijfelt of ze zich onder iemands leiding wil begeven, hoeft niets af te spreken over pijn of naaktheid om te merken wat één woord doet. Dezelfde proef staat op Meester, waar de uitkomst voor veel Nederlandstaligen anders uitvalt.

Waar het woord Sir vandaan komt

Uit het Latijnse woord voor “ouder”. Het Online Etymology Dictionary voert sir rond 1300 op als variant van sire die eerst alleen op een onbeklemtoonde plek in de zin stond, en tegen het midden van de veertiende eeuw verbreedde tot een beleefde aanspreekvorm voor iedereen. Sire zelf komt rond 1200 uit Oudfrans sire “heer”, uit vulgair Latijn *seior, uit Latijn senior “ouder, oudere”. Datzelfde woordenboek zet er een zin bij die je zelden in een etymologie ziet: “It is not an acronym of anything.”

Het Nederlands kreeg het woord ook, alleen in de andere vorm. Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands geeft sire als ontlening aan het Frans, met vindplaatsen vanaf 1599 en de betekenis “aanspreektitel van een vorst”. Bij ons is het in het paleis blijven hangen. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal kent sir helemaal niet en het Algemeen Nederlands Woordenboek heeft er geen artikel over. Wie in het Nederlands Sir zegt, zegt een Engels woord.

Waarom mensen Sir zeggen

Omdat het een drempel is die je zelf neemt. Bij Master hoort een verhaal over bezit; bij Sir hoort niets meer dan het toekennen van rang, en dat is voor veel mensen genoeg om mee te beginnen.

• Voor wie het zegt zit de winst in de overgang. Je hoort jezelf een woord gebruiken dat je nooit gebruikt, en daarmee is de rolwissel gemarkeerd zonder dat er iets aan je lichaam is gebeurd.
• Voor wie het krijgt werkt Sir als een opdracht aan zichzelf, want de titel is de hele avond hoorbaar.
• Voor twee mensen samen levert het een handvat op waarmee de rol aan en uit kan zonder gesprek.

Wat een titel niet doet, is iemand geschikt maken. Sir zeggen tegen iemand die niet oplet, maakt de teleurstelling alleen formeler. Wat een leidende partij wel moet kunnen, staat op dominant.

Sir als leathertitel

In de leatherwereld is Sir geen aanspreekvorm die je uitdeelt maar een titel die op een podium wordt gewonnen. De organisatie achter International LeatherSIR, Leatherboy en Community Bootblack beschrijft zichzelf als een familie van dertien regionale wedstrijden in Noord-Amerika, die elk een LeatherSIR, een Leatherboy en een Community Bootblack naar de internationale finale sturen.

De titels stammen af van de opgeheven wedstrijden International Mr Drummer en International Drummerboy, en de organisatie zegt er zelf bij dat ze uitdrukkelijk over seks gaan. Dat blijkt uit de vijf beoordeelde onderdelen: interview en uitstraling, een toespraak, formele uitstraling, jockstrap, en een fantasiescène. Dat laatste onderscheidt deze wedstrijden van de formats van International Mr. Leather en Mid-Atlantic Leather.

Van de drie titels heet alleen de Bootblack-wedstrijd bij de organisatie zelf open voor alle genders. Dat is dezelfde scheefheid die op girl opdook tegenover boy: aan de bovenkant van deze traditie staat één woord, en het is een mannenwoord.

Wat Sir niet is

“Sir is een afkorting.” Nee. Etymonline zet die zin er zelf bij, en het woord is gewoon een onbeklemtoonde vorm van sire.

“Sir betekent hetzelfde als Meester.” Ze staan naast elkaar en ze klinken anders. Meester heeft in het Nederlands de man voor de klas in zich, Master benoemt vooral een positie in een M/s-verhouding, en Sir zegt van de drie het minste: alleen dat er rang is.

“Sir is een BDSM-woord.” Geen woordenboek vindt dat. Green’s Dictionary of Slang, dat de scenebetekenis van top wel gewoon voert, geeft bij Sir een kruisverwijzing naar Mr en verder niets.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo en psychotherapeut, en Sir staat niet eens op mijn eigen lijst. Meneer wel, en daar word ik blij van; Meester niet, dat vind ik hard klinken. Sir hoor ik in Nederland bijna nooit, en als het valt, dan bij vrouwen die hun BDSM in het Engels hebben geleerd.

Wat ik zie, is dat het woord vaker struikelt dan de rol. Iemand wil de leiding kwijt en heeft daar geen enkel probleem mee, tot ze Sir moet uitspreken en er iets in haar keel blijft steken. Dat is geen aarzeling over de rol. Dat is een Engels woord in een Nederlandse mond.

Ik vraag daarom nooit “wil je me Sir noemen”, maar “wat wil je zeggen als je iets wilt vragen”. Daar komt een bruikbaar antwoord op.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek Sir één keer hardop uit voordat je hem afspreekt. Een titel die je nooit hebt gezegd, klinkt in je hoofd anders dan in de kamer.
• Zeg erbij wanneer de titel geldt en wanneer niet, met een begin en een eind die allebei aanwijsbaar zijn.
• Kies een reservewoord voordat je het nodig hebt. Meneer, U of een naam doen hetzelfde werk, en overstappen is dan een keuze en geen mislukking.
• Laat Sir nooit in de plaats komen van de afspraken. Wat er wel en niet gebeurt en welk woord alles stopzet, spreek je apart af; zie stopwoord.

Meer lezen over Sir

Binnen deze begrippenlijst geeft Meester de Nederlandse kant van dezelfde vraag. Daarbuiten is het Online Etymology Dictionary aardig om zelf te openen, omdat het sir en sire naast elkaar zet en laat zien hoe één woord in twee talen twee kanten op ging.

Waar dit op deze site past

Als je wilt uitproberen wat een titel met je doet zonder dat er meteen een hele sessie omheen staat, dan kan dat gewoon. Op de pagina over de BDSM-date staat wat we vooraf doornemen, en de aanspreekvorm is daar een van de dingen die je zelf invult.

Bronnen

• sir (n.), sire (n.). Online Etymology Dictionary, Douglas Harper, geraadpleegd 10 augustus 2026. Levert de datering van sir op c. 1300 als variant van sire die oorspronkelijk alleen op onbeklemtoonde plek werd gebruikt; de verbreding tot respectvolle aanspreekvorm tegen het midden van de veertiende eeuw en het latere gebruik zonder acht te slaan op rang; de kale mededeling “It is not an acronym of anything”; en bij sire de herkomst uit Oudfrans sire “lord (appellation), sire, my lord”, uit vulgair Latijn *seior, uit Latijn senior “older, elder”.
• sire. Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs, 2003-2009) via Etymologiebank, Instituut voor de Nederlandse Taal. Levert dat het Nederlandse sire “aanspreektitel voor een koning” net als Engels sir is ontleend aan Frans sire, met de vroegnieuwnederlandse vindplaats “Sire Fransoys Draeck Ridder” bij Van Meteren [1599], de vorstelijke aanspreektitel in “wat zegt gy hierop, Sire?” [1644] en een vindplaats uit [1808]; plus de ontwikkeling uit vulgair Latijn *seior, een samengetrokken nominatiefvorm van senior “meerdere, oudere”.
• WNT, zoekvraag sir. Woordenboek der Nederlandsche Taal via de Geïntegreerde Taalbank van het Instituut voor de Nederlandse Taal, 10 augustus 2026. Levert nul resultaten en nul hits: het WNT kent geen lemma sir. Het Algemeen Nederlands Woordenboek van hetzelfde instituut geeft op dezelfde dag “sorry, dit artikel staat (nog) niet in het ANW”.
• Zoekvraag sir. Green’s Dictionary of Slang, Jonathon Green, 10 augustus 2026. Levert eenendertig resultaten, waarvan de ingang Sir, n. uitsluitend bestaat uit de kruisverwijzing “see Mr n.”, het lemma over eretitels in samenstellingen. Er is dus geen zelfstandige slang- of scenebetekenis van Sir in dit woordenboek, terwijl datzelfde woordenboek bij top wel een sadomasochistische betekenis voert.
• The ILSb-ICBB Journey. International LeatherSIR, Leatherboy and Community Bootblack, eigen website, geraadpleegd via het webarchief van het Internet Archive op 10 augustus 2026 omdat de live site niets meer teruggeeft. Levert dat de familie uit dertien regionale wedstrijden in Noord-Amerika bestaat die elk een LeatherSIR, een Leatherboy en een Community Bootblack afvaardigen; dat International LeatherSIR en Leatherboy erotische titels zijn die zijn voortgekomen uit de opgeheven wedstrijden International Mr Drummer en International Drummerboy; de vijf beoordeelde onderdelen “Interview and Personal Image; Speech; Formal Personal Image; Jock Strap (Physique); and a Fantasy Sex Scene”; de vaststelling dat juist die fantasiescène deze wedstrijden onderscheidt van de formats van International Mr. Leather en Mid-Atlantic Leather; en de zin dat de Community Bootblack-wedstrijd “is open to all genders”, die bij de twee andere titels ontbreekt. Een partij die over zichzelf schrijft, hier alleen gebruikt voor feiten over de eigen wedstrijd.

Verwante begrippen

Sir is de aanspreektitel bij de rol die op dominant staat beschreven; het woord zegt hoe je iemand noemt, de rol zegt wat die iemand doet.

• Meester. Het Nederlandse woord voor dezelfde plek, met een schoolmeester die er hardnekkig in meeklinkt.
• Master. De Engelse titel die verder gaat en een verhouding benoemt in plaats van een aanspreekvorm.
• Dom. Het kortste en neutraalste woord uit dit rijtje, en het vaakst gebruikte.
• Protocol. De afspraken over houding en aanspreken waar een titel meestal deel van uitmaakt.