Low protocol

Wat is low protocol?

Low protocol is de losse omgangsvorm binnen een D/s-verhouding, waarin de machtsverdeling gewoon doorloopt maar aan de buitenkant niet zichtbaar wordt afgedwongen. In het Nederlands blijft de Engelse term staan; “laag protocol” hoor je zelden. Low protocol is de stand voor gezelschap, straat en werkweek, en de tegenhanger van high protocol.

Hoe low protocol er in de praktijk uitziet

Low protocol ziet eruit als niets, en dat is precies de bedoeling.

Cascalheira, Thomson en Wignall interviewden vier mensen voor wie de machtsverhouding dag en nacht doorloopt, en beschreven wat daarvan zichtbaar bleef in gewone uren. Ava en Oliver sluiten hun telefoongesprekken af met “ik ben van jou” en “je bent van mij”. Ava en Ivy dragen allebei in het openbaar een ketting die hun onderdanigheid symboliseert. Ivy loopt op straat altijd aan de binnenkant van het trottoir en pakt zijn hand om over te steken; om drie uur zegt hij dat hij eten voor haar maakt en dat zij dat opeet, zonder discussie.

Vier afspraken, waarvan er geen enkele opvalt. Een buitenstaander ziet een stel dat hand in hand oversteekt. Dat is wat low protocol doet: het houdt de verhouding aan zonder dat er iets uit te leggen valt.

Waar het woord protocol vandaan komt

Van een vel papier dat vooraan zat vastgelijmd.

Het Byzantijns-Griekse prōtokollon is samengesteld uit prōtos, eerste, en kolla, lijm. Het was het blad dat voor aan een papyrusrol werd geplakt en dat de verificatie en de datering droeg. Onder Justinianus werd dat het blad met de algemene inhoud van een juridisch document, waarop de bijzonderheden later werden ingevuld. Via het Latijnse protocollum en het Franse protocole bereikte het woord het Nederlands, waar prothocol in 1477 is opgetekend.

Zo werkt een protocol in een D/s-band nog steeds. Het vaste vel zit vooraan: wie welke titel gebruikt, wat er standaard geldt. De bijzonderheden van vandaag komen daaronder. Low en high zijn dan geen twee bakjes maar twee standen op één schaal, en welke aanstaat hangt af van wie er meekijkt.

Waarom mensen voor low protocol kiezen

Omdat de formele stand in de meeste uren van de week niet uitvoerbaar is.

De onderzoekers zeggen dat onomwonden: een uitgesproken vorm volhouden bleek onpraktisch in openbare ruimtes, in het bijzijn van kinderen en onder bepaalde emotionele omstandigheden. Waren dezelfde stellen alleen en geestelijk in orde, dan waren de protocollen streng. Low protocol is dus geen afgezwakte versie maar de stand die het geheel draagbaar houdt.

• Wie de onderdanige rol heeft houdt houvast op momenten dat de rest van het leven het overneemt: één zin bij het ophangen is genoeg om te weten waar je staat.
• Wie de leiding heeft hoeft niet de hele week iets in stand te houden en kan de aandacht bewaren voor de momenten waarop het ertoe doet.
• Voor een stel samen blijft de verhouding bestaan zonder dat die bij de schoonfamilie uitgelegd hoeft te worden.

Volgens die studie levert het meer op dan gemak. Alledaagse uitingen van machtsuitwisseling waren nodig om de verhouding door alle leefgebieden heen te laten lopen, en al waren ze niet-seksueel, ze werkten wel erotisch: een subtiele bevestiging dat de band er is. Wat niemand benoemt verdwijnt, en dan blijft er een stel over dat zegt in een D/s-verhouding te zitten zonder dat er iets van te merken valt.

Hoe mensen low protocol invullen

Met een handvol staande afspraken die geen uitleg vragen. Vier vormen kom je het vaakst tegen.

1. Een taalafspraak die alleen thuis geldt. Buiten een voornaam, binnen een titel, en het omschakelpunt ligt bij de voordeur.
2. Een zin op een vast moment. Bij het ophangen, bij het weggaan, voor het slapen. Kort genoeg om vol te houden op een dag die tegenzat.
3. Een draagbaar teken. Een ketting of ring die voor de buitenwereld sieraad is en voor jullie iets anders, zoals de halsband in zijn dagelijkse vorm.
4. Eén staande regel over iets gewoons. Eten, bedtijd, geld, de telefoon. Niet spannend, wel merkbaar, elke dag.

Geen van de vier heeft publiek nodig. Bij high protocol hoort de vorm zichtbaar te zijn; bij low protocol is onzichtbaarheid een voorwaarde. Daarom is de overgang zelf ook een afspraak: er hoort een moment te zijn waarop de ene stand de andere vervangt.

Low protocol is niet hetzelfde als geen protocol

“Low protocol betekent dat er niets geldt.” Nee. Het betekent dat er weinig geldt en dat wat er geldt niet opvalt. De stellen in het onderzoek hadden in de losse stand nog altijd afspraken over eten, over aanraking op straat en over hoe een telefoongesprek eindigt.

“Low protocol is voor beginners.” Ook niet. In diezelfde studie was de losse stand juist het gereedschap van mensen die dit al jaren dag en nacht doen. Wie zo’n verhouding lang volhoudt, brengt de meeste uren op laag protocol door.

“Streng is serieuzer.” Dat is een oordeel en geen feit. De encyclopedische ingang over de leathercultuur merkt op dat “Old Guard” tegenwoordig ook denigrerend wordt gebruikt voor oudere leden van de leerscene met behoudende opvattingen over wat “correct” gedrag is en over wie erbij hoort. Formaliteit zegt iets over de smaak van een stel en niets over de kwaliteit van de band.

Wat ik er zelf van merk

Ik ben Victor, gigolo, sinds 1990 in de BDSM-wereld en opgeleid als psychotherapeut. Vrouwen die iets van een D/s-verhouding willen, vragen vrijwel altijd naar het zware werk en nooit naar de dinsdagavond.

Toch is de dinsdagavond waar het op stukloopt. Een avond met titels en houdingen is te regelen. Wat er de rest van de week nog overblijft, verzint bijna niemand van tevoren, en dan is er na drie weken niets meer.

Ik vraag daarom niet welke regels iemand wil, maar welke regel er nog staat op de dag dat het tegenzit. Meestal blijkt dat er één te zijn. Eén is genoeg; het is de nul die het probleem is.

Wat je zelf kunt doen

• Kies één staande afspraak voor gewone dagen en zeg erbij dat die ook geldt wanneer jullie geen zin hebben, want daarvoor bestaat hij.
• Spreek het omschakelmoment af, in allebei de richtingen, met een zin of een handeling die de ene stand afsluit en de andere opent.
• Kies een teken dat je overal aan kunt houden, en spreek af wat het betekent als het een dag afgaat.
• Zet een herzieningsmoment in de agenda, want een afspraak die niemand meer noemt is meestal al weg voordat iemand het merkt.
• Zeg het als je de losse stand nodig hebt in plaats van de vorm stilletjes te laten vallen; onpraktisch is een geldige reden, heimelijk stoppen niet.

Meer weten over low protocol

Op deze site zet high protocol de formele tegenhanger uiteen, beschrijft D/s de verhouding waarbinnen allebei de standen bestaan, en laat 24/7 zien wat er gebeurt als een verhouding nooit uit staat.

Daarbuiten is Cascalheira, Thomson en Wignall vrij te lezen; het is het enige stuk dat mensen uitgebreid over hun gewone dagen laat praten.

Waar dit op deze site past

Ben je benieuwd hoe zo’n verhouding er voor jou uit zou zien buiten de spannende uren om, dan voer ik dat gesprek graag. Op de BDSM-date staat wat we vooraf doornemen.

Bronnen

• “A certain evolution”: a phenomenological study of 24/7 BDSM and negotiating consent. Cory J. Cascalheira, Amy Thomson & Liam Wignall, Psychology & Sexuality 13(3), 628–639, 2021 (DOI 10.1080/19419899.2021.1901771). Auteursversie in volledige tekst gelezen via de repository van Bournemouth University. Levert de vier deelnemers en hun flexibele regels, de voorbeelden van “ik ben van jou” en “je bent van mij” aan het eind van een telefoongesprek, de kettingen die in het openbaar onderdanigheid symboliseren, het lopen aan de binnenkant van het trottoir en de afspraak over eten om drie uur; de vaststelling dat een uitgesproken vorm onpraktisch was in openbare ruimtes, in het bijzijn van kinderen en onder bepaalde emotionele omstandigheden terwijl de protocollen streng waren zodra het stel alleen en geestelijk in orde was; en de conclusie dat alledaagse uitingen van machtsuitwisseling nodig waren om de relatiestructuur door alle leefgebieden heen te laten lopen en, hoewel niet-seksueel, een erotische en soms subtiele manier waren om de verhouding te bevestigen.
• protocol. P.A.F. van Veen & N. van der Sijs, Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden (Van Dale Lexicografie, 2e druk 1997) en J. de Vries, Nederlands Etymologisch Woordenboek (1971), beide via de Etymologiebank. Leveren de ontlening via het Franse protocole en het Latijnse protocollum uit het Byzantijns-Griekse prōtokollon, samengesteld uit prōtos ‘eerste’ en kolla ‘lijm’; de betekenis van het voor aan de papyrusrol geplakte blad met verificatie en datering; de ontwikkeling onder Justinianus tot het blad met de algemene inhoud van een juridisch document waarop de bijzonderheden later werden ingevuld; en de Nederlandse vindplaats prothocol uit 1477.
• Leather subculture. Engelstalige Wikipedia. Levert de vaststelling dat de aanduiding “Old Guard” tegenwoordig ook denigrerend wordt gebruikt voor oudere leden van de leergemeenschap met behoudende opvattingen die als achterhaald gelden, bijvoorbeeld over wat “correct” gedrag is en over de plaats van verschillende groepen binnen de scene.

Verwante begrippen

• High protocol. De formele stand op dezelfde schaal, met titels, houdingen en rituelen.
• D/s. De verhouding waarbinnen beide standen bestaan.
• 24/7. De vorm waarin de losse stand de meeste uren van de week vult.
• Halsband. Het teken dat in de dagelijkse variant vaak als gewoon sieraad doorgaat.
• Huisregels. Regels die voor een hele zaal gelden, waar een protocol tussen twee mensen geldt.
• Dienstbaarheid. De handelingen die in de losse stand als staande afspraak blijven staan.
• Discipline. De correcties waarvoor een protocol de vorm levert.
• Positietraining. De geoefende houdingen die in de losse stand juist niet worden gevraagd.
• Protocol. De overkoepelende term, en waar het woord buiten BDSM voor wordt gebruikt.