Huishoudelijke dienstbaarheid

Wat is huishoudelijke dienstbaarheid?

Huishoudelijke dienstbaarheid (Engels: domestic service) is het uitvoeren van huishoudelijke taken als vorm van overgave: schoonmaken, koken, wassen, strijken, klussen. Het werk zelf is gewoon werk. De lading zit in wie de taak opdraagt en wie hem beoordeelt. Anders dan de meeste BDSM-praktijken speelt huishoudelijke dienstbaarheid zich af buiten de scène, op gewone dagen.

Hoe huishoudelijke dienstbaarheid er in de praktijk uitziet

Het ziet eruit als de afwas, alleen met iemand die kijkt.

Een gangbaar beeld. Op woensdag komt hij binnen en staat het aanrecht leeg, de was is gevouwen en zijn overhemd hangt aan de kastdeur. Ze zegt er niets over. Hij loopt langs het aanrecht, tikt met twee vingers op het blad, en zegt dat het goed is. Dat tikje is de hele transactie. Zonder dat tikje was het gewoon de afwas geweest.

Zeldzaam is het niet. Jennifer Rehor legde 1.580 vrouwen uit de kinkgemeenschap een lijst van 126 handelingen voor. Bij “service-oriented submission/domestic service” gaf 51,39 procent aan het te doen of ondergaan te hebben. Dat is ongeveer evenveel als gehoorzaamheidstraining, en meer dan de meeste vormen van pijnspel.

Hoe huishoudelijke dienstbaarheid werkt

Door een taakverdeling die anders vanzelf ontstaat, hardop te maken.

Dat is het verschil met de gewone situatie, en de cijfers eronder zijn niet mals. Het CBS vroeg het in de Emancipatiemonitor 2024 aan 16-plussers met een partner: 51 procent zou betaald werk en huishoudelijke taken bij voorkeur gelijk verdelen, 10 procent zegt dat ook echt te doen, en 46 procent zegt dat in de praktijk de vrouw meer huishoudelijke taken op zich neemt en de man meer werkt. Slechts 15 procent wilde het zo.

Huishoudelijke dienstbaarheid verandert daar niet de verdeling aan, maar de status. De taak wordt gegeven in plaats van overgelaten, iemand merkt hem op, en er zit een einde aan. Een afgesproken rol kun je opzeggen; een sluipende gewoonte niet.

Waarom mensen huishoudelijke dienstbaarheid fijn vinden

Omdat het concreet is. Overgave in een gesprek blijft abstract; een gestreken overhemd is af of niet af.

De aantrekkingskracht zit in het verschil tussen moeten en mogen. Dezelfde was, andere betekenis.

• Voor wie dient levert huishoudelijke dienstbaarheid een dag met een vorm op: er is iets te doen, iemand let erop, en het denkwerk ligt even ergens anders.
• Voor wie de taken opdraagt zit de winst in mogen vragen zonder het onderhandelingsgesprek dat daar normaal bij hoort.
• Voor een stel is de opbrengst dat een verdeling die anders ongemerkt scheefgroeit, ineens is uitgesproken, met een datum erbij.

Hier weegt dat zwaarder dan bij welke andere vorm van dienstbaarheid ook. Harris, Gormezano en van Anders onderzochten twee groepen vrouwen met een mannelijke partner en kinderen (677 en 396 deelnemers) en vonden dat een groot aandeel in het huishoudelijk werk samenhing met duidelijk mínder seksueel verlangen naar die partner. Dat verband liep via twee dingen: de partner gaan zien als iemand die afhankelijk van je is, en de verdeling als oneerlijk ervaren. Wie het huishouden al draagt en er ongelukkig van wordt, lost dat niet op door er een titel aan te hangen.

Hoe mensen huishoudelijke dienstbaarheid invullen

Meestal klein, en veel kleiner dan de fantasie belooft.

1. De avondvorm. Een paar taken die alleen gelden als jullie samen zijn: inschenken, klaarleggen, opruimen na afloop. Buiten die avond geldt er niets.
2. De weekvorm. Vaste taken met een dag en een tijdstip, plus een moment van terugkoppeling. Hier bloeden de meeste afspraken dood, want zonder reactie blijft er alleen een klus over.
3. De rolvorm. Een uniform, een aanspreektitel, een dienstmeisjesscène van twee uur. Het huishouden is dan decor.
4. De doorlopende vorm. Onderdeel van een 24/7-afspraak. Zeldzaam, en het minst geschikt om mee te beginnen.

Vooraf gaat het steeds over vier dingen: welke taken, wie het beoordeelt, wat er gebeurt als iets niet lukt, en wanneer de afspraak weer op tafel komt.

Wat huishoudelijke dienstbaarheid niet is

“Het is gratis werkster spelen.” Het werk is de vorm, niet het doel. Haal de opdracht en de beoordeling weg en er blijft een corvee over waar niemand iets aan heeft. Precies daarom verdwijnen afspraken die alleen uit taken bestaan binnen een paar weken.

“Dienstbaarheid is dienstbaarheid.” Niet in het strafrecht. De Richtlijn voor strafvordering mensenhandel van het Openbaar Ministerie omschrijft dienstbaarheid als “de verplichting tot dienstverlening, bijvoorbeeld als hulp in de huishouding, opgelegd door dwang”. Dwang is daar het scharnier. Het Engelse domestic servitude draagt diezelfde lading en betekent in vrijwel elke internationale tekst gedwongen huishoudelijk werk, niet dit.

“Zo krijg je eindelijk een eerlijke taakverdeling.” Vaak andersom. Het onderzoek van Harris en collega’s wijst op het tegendeel, en de scheefheid die het CBS meet is geen spel maar de uitgangssituatie.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar actief in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Huishoudelijke dienstbaarheid is het onderwerp waar vrouwen het vaakst omheen praten voordat ze het noemen, en dat komt door het woord huishoudelijk. Dat klinkt naar jaren vijftig.

De fantasie gaat bijna nooit over schoonmaken. Hij gaat over gezien worden terwijl je iets doet. In mijn profiel staat dat regels voor gedrag prima kunnen, wat je maar wilt afspreken, en dit valt daaronder. Maar ik vraag altijd door naar hoe de taakverdeling thuis er nu al uitziet. Bij een vrouw die het huishouden al alleen draagt, is dit zelden een goed idee, hoe leuk het klinkt.

De fout die ik het vaakst tegenkom is trouwens niet te veel taken. Het is geen enkele reactie.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek drie taken af en geen tien, en kies ze zo klein dat je ze op een gewone werkweek volhoudt.
• Leg vast wie het opmerkt en op welk moment. Een taak zonder terugkoppeling is binnen twee weken weer gewoon werk.
• Houd de bestaande taakverdeling erbuiten. Kies iets wat je normaal níet doet, anders krijgt de scheefgroei die het CBS meet er alleen een naam bij.
• Spreek af wat er gebeurt als iets niet af komt, want dat moment komt, en ter plekke iets verzinnen maakt het naar.
• Koppel huishoudelijke taken niet aan straf als je samenwoont. De afwas als correctie vergiftigt de dinsdag erna.
• Zet er een einddatum op en kijk dan opnieuw. Wat alleen nog uit plichtsgevoel gebeurt, gaat eraf.

Meer weten over huishoudelijke dienstbaarheid

Op deze site legt dienstbaarheid de bredere categorie uit waar deze vorm onder valt, gaat het artikel over discipline en standjes over de regels waarin taken meestal worden gegoten, en zet het Wiel van Toestemming het verschil op scherp tussen iets doen vóór iemand en iets doen omdat het moet.

Buiten deze site geeft de Emancipatiemonitor van het CBS de cijfers over hoe huishoudelijk werk in Nederland werkelijk verdeeld is, en is het onderzoek van Harris, Gormezano en van Anders het scherpste dat er ligt over wat die verdeling met verlangen doet.

Waar dit op deze site past

Wil je weten hoe het is om taken te krijgen in plaats van ze te bedenken, zonder er je huishouden aan te verbinden, dan is een avond met afgesproken regels de kleinste stap. Op de pagina over de BDSM-date staat hoe dat vooraf wordt besproken.

Bronnen

• Sensual, Erotic, and Sexual Behaviors of Women from the “Kink” Community. Jennifer Eve Rehor, Archives of Sexual Behavior 44(4), 825–836, 2015. Vragenlijstonderzoek onder 1.580 vrouwen uit de kinkgemeenschap over 126 handelingen. Levert voor “service-oriented submission/domestic service” de percentages 24,18 (uitvoerend), 37,22 (ontvangend), 51,39 (in een van beide rollen) en 61,84 (deelname in enige vorm), en ter vergelijking 57,15 procent voor obedience/training.
• Gender Inequities in Household Labor Predict Lower Sexual Desire in Women Partnered with Men. Emily A. Harris, Aki M. Gormezano & Sari M. van Anders, Archives of Sexual Behavior 51(8), 3847–3870, 2022. Twee studies onder vrouwen met een mannelijke partner en kinderen (N = 677 en N = 396). Levert dat een groot aandeel in het huishoudelijk werk samenhangt met duidelijk lager seksueel verlangen naar de partner, en dat dat verband loopt via de partner als afhankelijke zien en de verdeling als oneerlijk ervaren.
• Emancipatiemonitor 2024. Werken en zorgen. Centraal Bureau voor de Statistiek, 2024. Levert dat 51 procent van de 16-plussers met een partner betaald werk en huishoudelijke taken bij voorkeur gelijk zou verdelen, dat 10 procent dat ook doet, dat 46 procent zegt dat de vrouw in de praktijk meer huishoudelijke taken op zich neemt terwijl 15 procent dat wenselijk vindt, en dat 53 procent van de vrouwen tegenover 38 procent van de mannen die situatie herkent.
• Richtlijn voor strafvordering mensenhandel (2024R008). Openbaar Ministerie, 2024. Levert de strafrechtelijke omschrijving “‘Dienstbaarheid’ is de verplichting tot dienstverlening, bijvoorbeeld als hulp in de huishouding, opgelegd door dwang”, waarmee het onderscheid met een vrijwillige afspraak vastligt op het element dwang.

Verwante begrippen

• Dienstbaarheid. De bredere vorm, waar huishoudelijke dienstbaarheid de meest alledaagse invulling van is.
• D/s. De verhouding waarbinnen taken worden opgedragen en beoordeeld.
• Discipline. De regels en correcties die vaak om zulke taken heen worden gebouwd.
• Contract. De plek waar taken, tijden en gevolgen op papier komen.
• Domlijst. De lijst waarop dit soort taken vooraf wordt aangevinkt.
• 24/7. De vorm waarin de taken niet meer bij een avond horen.
• Protocol. De afgesproken omgangsvorm waar deze taken meestal in worden vastgelegd.
• High protocol. De formele stand, waarin de dienstbaarheid tot op het gebaar wordt voorgeschreven.
• Service. Het overkoepelende scenewoord, met de herkomst en de valse vriend erbij.
• Service sub. De persoonsaanduiding die bij deze taken hoort.
• Uniformfetisj. De rolvorm van dichtbij bekeken, met wat het dienstmeisjesuniform precies aankondigt.