Sublijst

Wat is een sublijst?

Een sublijst is de ingevulde vragenlijst waarop degene die ondergaat per handeling aangeeft of die mag. Het is de Nederlandse scenevorm van de kinklist, maar niet dezelfde papieren: de formulieren die hier circuleren beginnen met een medisch blok en laten je per regel alleen ja of nee invullen.

Hoe een sublijst er in de praktijk uitziet

Meer als een intakeformulier bij de tandarts dan als een verlanglijstje.

Neem het formulier dat op bdsmforyou.nl te downloaden is, de versie die in het Nederlandse taalgebied het meest wordt doorgestuurd. Vier pagina’s. Bovenaan de eerste staat je naam, je geslacht, je leeftijd, je telefoonnummer en je e-mailadres. Daaronder komt geen enkele handeling maar een kopje Medisch, met vijftien regels: hartklachten, pacemaker, diabetes, allergieën, vaatproblemen, bloedverdunners, claustrofobie, ademhalingsproblemen, epilepsie, borstimplantaten, piercings, besmettelijke bloedziekten, roken, drugs, en, er middenin, “knielen mogelijk”.

Die laatste regel verraadt waar zo’n lijst vandaan komt: een medische vraag die alleen in een scène wordt gesteld.

Pas op pagina twee begint het spel: spelvormen, bondage, maskers, knevels, klemmen, slagwerk, medical play, en een slotblok met alles wat nergens anders paste. Ik heb de vakjes geteld. Over vier pagina’s staan er honderdvijftig keer “O Ja O Nee” en nul keer misschien. Nuance krijg je op drie plekken: de regel Ervaring met de keuze veel, matig, weinig of eerste keer, en twee keer de vraag “verplicht of vrijwillig?”.

Waar het woord sublijst vandaan komt

Niet uit de scene, en oorspronkelijk niet van sub de persoon.

Het Woordenboek der Nederlandsche Taal kent het woord niet: nul lemma’s sublijst, met verlanglijst als positieve controle. In het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek levert sublijst in anderhalve eeuw vijf artikelen op, tegenover 11.453 met verlanglijst, en ik heb de gescande tekst van alle vijf nagelezen. Geen ervan gaat over BDSM.

Wat ze wél delen: overal betekent het een deellijst onder een grotere lijst. Drie keer is het een kieslijst. Soest 1934, Den Haag 1953, Curaçao 1994. Eén keer is het de Formule 1. En één keer, in Het vrije volk van 19 oktober 1951, gaat het over woningtoewijzing: alleen wie “voorkomt op de sub-lijst der ergste gevallen” maakt nog kans op hulp.

Daar is sub- dus het voorvoegsel “onder”. In de scene staan dezelfde letters voor de persoon. Twee woorden die er identiek uitzien en niets met elkaar te maken hebben, en dat verklaart waarom niemand buiten de scene begrijpt wat je bedoelt.

Waarom mensen een sublijst invullen

Omdat aankruisen sneller gaat dan uitleggen, en omdat je hem alleen kunt invullen.

Dat is de eerlijke aantrekkingskracht: je hoeft niemand aan te kijken terwijl je toegeeft dat je nieuwsgierig bent naar iets.

• Voor jou levert het vooral een woordenschat op. De meeste vrouwen die zo’n lijst invullen komen tien handelingen tegen waar ze nog nooit een naam voor hadden.
• Voor degene die de scène opbouwt is het een geheugensteun. Vijftien medische regels onthoud je niet uit een gesprek van een halfuur.
• Voor jullie samen is het een startpunt met een datum erop.

Een afspraak is het daarmee niet. Er staat wat je op een rustige dinsdagavond aan de keukentafel hebt aangekruist, en verder niets.

Wat een sublijst niet kan

“Wat je aankruist, is wat je wilt.” Dat zijn twee verschillende dingen. Zoe D. Peterson en Charlene L. Muehlenhard lieten in The Journal of Sex Research zien dat het gangbare model, willen en instemmen als één schaal met twee standen, de twee door elkaar haalt. Willen is meerdimensionaal, en je kunt iets willen zonder toe te stemmen en toestemmen zonder het te willen. Een vakje met alleen ja en nee registreert dus de instemming en niet het verlangen.

“Een ingevulde lijst voorspelt wat je straks wilt.” Nee, en dat is nagemeten. Dan Ariely en George Loewenstein legden vijfendertig mannelijke studenten dezelfde twintig vragen twee keer voor: één keer in rust, één keer terwijl ze opgewonden waren. Op een schaal van 0 (“nee”) via 50 (“misschien”) naar 100 (“ja”) schoof “zou het leuk zijn om vastgebonden te worden door je partner” van 63 naar 81, “zou het leuk zijn om je partner vast te binden” van 47 naar 75, en gespankt worden van 50 naar 68. Zestien van de twintig antwoorden lagen significant hoger. Dat is één steekproef, alleen mannen, alleen studenten, alleen hypothetische vragen, maar de vraagvorm is precies die van een sublijst, en er zit een tweede uitkomst bij: mensen zien die verschuiving bij zichzelf niet aankomen.

“Wie de lijst heeft, weet genoeg.” Diezelfde onderzoekers wijzen op de andere kant ervan: wie iemand in rust beoordeelt, onderschat wat opwinding verandert. Degene die jouw lijst leest, leest hem in een andere staat dan waarin jij hem invulde. Daarom blijft de check-in staan, hoe volledig het papier ook is.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Ingevulde sublijsten krijg ik regelmatig toegestuurd, en er zit één constante in.

Het medische blok is bijna altijd het slordigst ingevulde deel. Mensen vliegen erdoorheen om bij het leuke gedeelte te komen, terwijl daar de regels staan die een avond echt bepalen. Bloedverdunners veranderen wat er met knijpers kan, claustrofobie wat er met een masker kan. En “knielen mogelijk” is zo vaak een nee dat ik er standaard naar vraag als het vakje leeg is.

Het tweede dat me opvalt: bijna niemand vraagt wat er met het papier gebeurt. Er staat je naam, je telefoonnummer en je ziektegeschiedenis op, en het gaat naar iemand die je nog niet kent.

Wat je zelf kunt doen

• Vul het medische blok eerst in, en rond niets naar boven af. Dit is het enige deel van de lijst waar een fout lichamelijk uitpakt.
• Zet achter elke ja een getal. Hoe lang, hoe hard, hoeveel keer. “Ja” bij spanking dekt een tik met de vlakke hand en een half uur met een cane.
• Schrijf je misschien in de kantlijn als het formulier er geen kolom voor heeft, met de voorwaarde erbij. Zonder die aantekening leest de ander hem als ja of als nee, en kies je niet welke.
• Vul hem nooit in terwijl je opgewonden bent, en lees hem een dag later nuchter terug. Wat er dan nog staat, is de lijst.
• Vraag wat er met het papier gebeurt: wie het bewaart en wanneer het weg is.
• Behandel je eigen kruisjes niet als een opdracht aan jezelf. Dat je iets hebt aangekruist, verplicht je tot niets op de avond zelf; je stopwoord staat boven je lijst.

Meer lezen over de sublijst

Op deze site legt kinklist de blanco, internationale lijst uit; bij onderhandelen staat hoe je zo’n ingevuld vel daarna bespreekt.

Buiten deze site is het onderzoek van Ariely en Loewenstein vrij te lezen; de tabel met de twintig vragen zegt in één oogopslag waarom een lijst een momentopname is.

Waar dit op deze site past

Mijn eigen versie is korter en staat op de inspiratiepagina: aankruisen wat je aanspreekt, de rest laten staan. Hoe het gesprek daarna verloopt, staat bij de BDSM-date.

Bronnen

• Sublijst (formulier, pdf). Bdsmforyou.nl, vier pagina’s, geraadpleegd 5 augustus 2026. Het rondgaande Nederlandse formulier zelf. Levert de opbouw (persoonsgegevens, medisch blok, BDSM-beleving, spelvormen, bondage, maskers, gags en knevels, klemmen, slagwerk, medical play, overige mogelijkheden), de vijftien regels van het medische blok inclusief “knielen mogelijk”, de telling van 150 keer “O Ja O Nee” tegenover nul keer misschien, en de drie plekken met nuance: het veld Ervaring (veel / matig / weinig / eerste keer) en twee keer “verplicht of vrijwillig?”.
• The Heat of the Moment: The Effect of Sexual Arousal on Sexual Decision Making. Dan Ariely & George Loewenstein, Journal of Behavioral Decision Making 19(2), 87–98, 2006 (DOI 10.1002/bdm.501; auteurs, jaargang, nummer en paginering getoetst tegen Crossref). Volledige tekst gelezen. Vijfendertig mannelijke studenten van UC Berkeley beantwoordden dezelfde vragen in rust en in opgewonden toestand, op een schaal van 0 (“nee”) via 50 (“misschien”) naar 100 (“ja”). Levert de verschuivingen bij vastgebonden worden (63 → 81), zelf vastbinden (47 → 75) en gespankt worden (50 → 68), de vaststelling dat zestien van de twintig items significant hoger uitvielen, en de conclusie dat mensen maar beperkt inzicht hebben in wat opwinding met hun eigen oordeel doet. Ook wanneer zij een ander beoordelen.
• Conceptualizing the “wantedness” of women’s consensual and nonconsensual sexual experiences. Zoe D. Peterson & Charlene L. Muehlenhard, The Journal of Sex Research 44(1), 72–88, 2007 (DOI 10.1080/00224490709336794, PMID 17599266; auteurs, jaargang, nummer en paginering getoetst tegen Crossref). Alleen de samenvatting gelezen; de uitgeversversie zit achter een betaalmuur. Onderzoek onder studentes die hun ervaringen beschreven. Levert het punt waarop deze pagina steunt: dat het gangbare model, dat willen en instemmen als één tweestandenschaal behandelt, die twee door elkaar haalt, en dat de uitkomsten een meerdimensionaal model van seksueel willen ondersteunen waarin verlangen en instemming los van elkaar staan.
• Woordenboek der Nederlandsche Taal via de Geïntegreerde Taalbank en het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek (SRU-dienst, collectie DDD_artikel), beide geraadpleegd op 5 augustus 2026. Leveren de negatieve vondst met positieve controle: nul WNT-lemma’s sublijst tegenover één verlanglijst, en vijf krantenartikelen met sublijst of sub-lijst tegenover 11.453 met verlanglijst. De gescande tekst van alle vijf is nagelezen: Soest 1934 (raadszetel), Het vrije volk 19 oktober 1951 (woningtoewijzing, “de sub-lijst der ergste gevallen”), De Maasbode 5 maart 1953 (A.R. en C.H. in Den Haag), Algemeen Dagblad 7 maart 1981 (Grand Prix van Argentinië) en Amigoe 22 juni 1994 (verkiezingen op Curaçao). Geen enkele gaat over BDSM; overal betekent het woord een deellijst onder een grotere lijst.

Verwante begrippen

• Kinklist. De blanco lijst waar een sublijst de ingevulde helft van is.
• Domlijst. Dezelfde vragen vanaf de kant die de scène opbouwt.
• Onderhandelen. Het gesprek waar de ingevulde lijst het startpunt van is.
• Grens. Wat een sublijst per regel zichtbaar probeert te maken.
• Harde grens. Het soort nee dat op dit formulier één vakje krijgt en verder geen toelichting.
• Soft limit. Precies wat op dit formulier geen vakje heeft.
• Check-in. Wat er overblijft zodra de lijst is opgeborgen.
• Stopwoord. Het woord dat boven elk ingevuld vakje gaat.
• Contract. De stap erna, voor wie afspraken langer wil vastleggen.
• Sub. Het woord waar de samenstelling in de scene naar verwijst, anders dan in het krantenarchief.
• Yes/no/maybe-lijst. De internationale vorm met de misschien-kolom die dit Nederlandse formulier juist niet heeft.
• Checklist. Het bredere woord voor het blanco vel dat aan dit ingevulde formulier voorafgaat.