Yes/no/maybe-lijst

Wat is een yes/no/maybe-lijst?

Een yes/no/maybe-lijst (Engels: yes no maybe list) is een lijst met seksuele handelingen waarop je per regel kiest uit drie antwoorden: ja, nee of misschien. De naam noemt niet het onderwerp maar de antwoordschaal, en die derde kolom is het hele punt. Hetzelfde formulier heet binnen de scene een kinklist.

Waarom er een misschien-kolom in staat

Omdat hem weglaten de antwoorden niet scherper maakt maar willekeuriger.

Jon Krosnick en Stanley Presser lopen in hun hoofdstuk over vragenlijstontwerp na wat er over zulke middenopties is gemeten. Het belangrijkste resultaat komt van O’Muircheartaigh, Krosnick en Helic: een middenpunt toevoegen verbeterde zowel de betrouwbaarheid als de geldigheid van de antwoorden, en modellering van de foutenstructuur liet zien dat mensen zónder dat middenpunt willekeurig een van de dichtstbijzijnde punten aankruisten. Wie de misschien-kolom schrapt, krijgt dus geen duidelijker ja en nee terug, maar ruis.

Dat onderzoek gaat over attitudeschalen en niet over seks. De vorm van de vraag is wel dezelfde, en de conclusie van de auteurs is onvoorwaardelijk: middenopties aanbieden is wenselijk.

Wat die derde kolom oplevert

Ruimte om eerlijk te zijn zonder ja te hoeven zeggen.

• Voor wie invult is een misschien de enige plek waar twijfel terechtkan. Zonder die kolom wordt twijfel een nee, of erger, een ja.
• Voor wie meeleest is de misschien-kolom het interessantste deel van het vel, want daar staat wat nog kan bewegen.
• Voor jullie samen bepaalt hij de lengte van het gesprek. De ja’s en de nee’s zijn in vijf minuten doorgenomen; de rest van de avond gaat over de rest.

Een misschien zonder voorwaarde erbij is niets waard. Zolang er niet bij staat wat het misschien tot een ja zou maken, is het gewoon een nee met een vriendelijker gezicht.

Waarom uitgerekend deze naam het verst is gekomen

Omdat er geen enkel scenewoord in zit.

De encyclopedische ingang stelt vast dat zulke lijsten in BDSM-kringen gebruikelijk zijn en daarnaast, los daarvan, populair bij seksuologen die ze aan cliënten meegeven. Een naam die alleen de drie antwoorden noemt reist mee naar de spreekkamer en naar de voorlichting; het woord kinklist doet dat niet. Nederlands heeft er niets tegenover gezet: in het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek levert de term één treffer op, en die blijkt een OCR-toevalstreffer in een theateragenda uit 1981.

Waar dit op deze site past

Kwam je hier omdat je zo’n lijst hebt gevonden en niet weet wat je in die middelste kolom moet zetten, dan is dat precies het goede probleem. Op de pagina over de BDSM-date staat hoe het gesprek verloopt waarin die misschiens uit elkaar worden gehaald.

Bronnen

• Question and Questionnaire Design. Jon A. Krosnick & Stanley Presser, hoofdstuk 9 in Handbook of Survey Research, tweede druk, Emerald Group Publishing, 263-313, 2010 (ISBN 978-1-84855-224-1; volledige tekst gelezen). Levert de samenvatting van het onderzoek naar middenopties: dat O’Muircheartaigh, Krosnick en Helic vonden dat het toevoegen van middenpunten de betrouwbaarheid en de geldigheid van beoordelingen verbeterde, dat modellering van de foutenstructuur liet zien dat het weglaten van de middenoptie respondenten ertoe bracht willekeurig een van de dichtstbijzijnde schaalpunten te kiezen, en de conclusie dat het aanbieden van middenpunten wenselijk is. Levert ook de nuance dat de aantrekkingskracht van middenopties losstaat van opleidingsniveau en dat het bewijs voor de satisficing-verklaring gemengd is.
• Yes no maybe list. Wikipedia. Hier alleen gebruikt voor de naam en de verspreiding van het instrument buiten de scene: dat zulke lijsten in BDSM-kringen gebruikelijk zijn en daarnaast los daarvan populair bij seksuologen die ze aan cliënten meegeven, dat ze in papieren, begeleide en digitale vorm bestaan, en dat de digitale vormen partners apart laten antwoorden om daarna te vergelijken.
• Krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek (Delpher). Bevraagd via de SRU-dienst, collectie DDD_artikel, op 2026-08-10. Levert de negatieve vondst dat yes no maybe in Nederlandse kranten één keer voorkomt, in een agendabericht van De Lawei uit 1981, en dus geen enkele keer in deze betekenis.

Verwante begrippen

Een yes/no/maybe-lijst is de algemene vorm van de kinklist; wat die pagina over de praktijk zegt, geldt hier ook.

• Kinklist. Dezelfde lijst onder zijn scenenaam, met een uitgewerkt voorbeeld en de invulcode erbij.
• Sublijst. Het Nederlandse formulier dat rondgaat, en dat juist géén misschien-kolom heeft.
• Domlijst. Dezelfde vragen ingevuld door wie de leiding neemt.
• Grens. Wat een misschien vaak blijkt te zijn zodra je de voorwaarde eraan uitspreekt.
• Checklist. De naam die het afvinken benadrukt, met de herkomst van het woord erbij.
• Keuzelijst. De naam die het kiezen benadrukt, en wat de lengte van zo’n lijst doet.