Sissificatie

Wat is sissificatie?

Sissificatie is het over langere tijd vrouwelijk maken van een man in kleding, houding, stem en gedrag, meestal met vernedering als middel en met een sissy als rolnaam. Het verschil met een losse scène zit in het achtervoegsel: -ficatie duidt een omvorming aan, dus iets wat wordt opgebouwd in plaats van afgespeeld.

De geschiedenis van het woord

Uit het Amerikaans-Engels, en veel eerder dan je zou denken. Etymonline tekent het werkwoord sissify op in 1897, met de omschrijving “make (a male) effeminate or more effeminate”, en het zelfstandig naamwoord sissification in 1915. Dat is een halve eeuw voordat de BDSM-scene als scene bestond.

Het woord is dus niet in een speelkamer bedacht. Het lag klaar, en de scene heeft het opgepakt. Dat verklaart ook meteen de vorm: -fy en -fication horen bij werkwoorden van omvorming, zoals in purify en classify. Het Nederlandse sissificatie is daar een rechtstreekse leenvertaling van, met hetzelfde achtervoegsel dat je in identificatie en kwalificatie terugziet.

Wat er niet is, is een Nederlandse ingang. Het Algemeen Nederlands Woordenboek heeft geen lemma sissificatie, en ook geen sissy. Dat is geen oordeel over het begrip, alleen een vaststelling: dit is scenetaal die het Nederlands nog niet heeft opgenomen.

Waarom het een programma is en geen scène

Omdat het achtervoegsel dat zegt, en omdat het in de praktijk zo werkt.

Een losse avond met een jurk en een afgesproken einde is crossdressing binnen een scène. Sissificatie is wat mensen bedoelen als het daarna doorloopt: er komen regels bij, huiswerk, een nieuwe naam die ook op de rest van de week slaat, een aanspreekvorm, en soms voorwerpen die tussen de afspraken door aan blijven staan. De encyclopedische beschrijving noemt de vaste bestanddelen: een kuisheidsgordel die de vernedering verlengt door de toegang tot het geslacht te beperken, en het aankleden zelf als de kern van het scenario.

Dat verschil is niet cosmetisch. Een scène heeft een einde ingebouwd; een programma niet. Wie hieraan begint zonder af te spreken wanneer het weer uit staat, ontdekt binnen een paar weken dat er niets meer is waar het níét geldt. Dat is precies waar deze vorm scheef gaat: niet aan de kleding, maar aan het ontbrekende einde.

Wat er historisch onder ligt

Iets ouds en niet erotisch. Dezelfde encyclopedie beschrijft petticoating: een jongen of man in meisjeskleren steken als vernedering of straf, met rolspel eromheen waarin make-up, poppen en tasjes horen. Er zijn aanwijzingen dat “petticoat punishment” als opvoedmiddel is gebruikt, met geloofwaardige verhalen die tot in de victoriaanse tijd teruggaan.

De erotische vorm heeft dat schema overgenomen en er toestemming onder gelegd. Wie het schema kent, herkent daarom ook de kwetsbaarheid ervan: het is opgezet om te vernederen, en dat werkt net zo goed als er níét is afgesproken dat het spel is.

Waarom dit binnen BDSM valt en niet ernaast

Omdat de opwinding zelden alleen komt.

Datzelfde Zweedse onderzoek van Niklas Långström en Kenneth Zucker onder 2.450 mensen meet ook het bevolkingscijfer voor opwinding door kleding van het andere geslacht. Voor deze pagina is interessanter wat ze náást dat cijfer vonden: de sterkste samenhangen waren een positieve houding tegenover de praktijk zelf én drie andere opwindingspatronen. Opwinding door pijn te gebruiken, door je geslachtsdelen aan een vreemde te tonen, en door anderen tijdens seks te bespieden. Ze publiceerden het in Journal of Sex & Marital Therapy.

Wie hier iets in ziet, ziet dus vaak ook iets in de rest van het spectrum. Dat verklaart waarom sissificatie in de praktijk bijna nooit los voorkomt maar binnen een D/s-verhouding zit.

Hoe gewoon zulke voorkeuren zijn, laat het onderzoek van Klára Bártová en collega’s zien. Zij legden een representatieve steekproef van 10.044 Tsjechen vragen voor over voorkeur, opwinding, fantasie en gedrag, en publiceerden in The Journal of Sex Research dat 31,3% van de mannen en 13,6% van de vrouwen minstens één parafiele voorkeur toegaf. Eén detail is hier de moeite: bij vrijwel elke parafilie hadden mannen vaker echte ervaring dan vrouwen, met twee uitzonderingen. Slaan of pijnigen, en vernedering of onderwerping. Dat zijn precies de twee waar deze praktijk op leunt.

Geen van beide onderzoeken meet sissificatie zelf. Wat je eruit mee kunt nemen is bescheidener dan een percentage: dit ligt niet aan de rand van wat mensen doen.

Wat sissificatie niet is

“Het gaat over kleding.” Nee. De kleding is het gereedschap; het onderwerp is de machtsverhouding en de tijdlijn. Zonder regels en zonder duur houd je crossdressing over, en dat is iets anders.

“Wie dit wil, is eigenlijk trans.” Dat volgt er niet uit, en de vraag hoort ook niet in een scène thuis. Op forced feminization staat waarom die redenering wetenschappelijk niet houdt.

“Hoe zwaarder de vernedering, hoe beter het werkt.” Ook niet. Bij een praktijk die maandenlang doorloopt, is de opbouw juist de reden om langzaam te gaan: wat op dag één een prikkel is, is op dag zestig een gewoonte, en de verleiding om er dan een schepje bovenop te doen is de meest voorkomende manier waarop dit misgaat.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek een einddatum af, ook als je van plan bent te verlengen. Een programma zonder horizon is geen afspraak meer.
• Leg vast wanneer het níét geldt. Bij familie, op het werk, bij ziekte. Zonder die lijst kruipt het overal in.
• Zet de woorden op papier. Welke benamingen mogen vallen en welke niet is bij deze praktijk belangrijker dan welke kleding er wordt gedragen.
• Plan een moment per week waarop jullie uit de rol praten, niet alleen als er iets mis is.
• Blijf van het lichaam af. Hormonen zonder arts horen hier niet thuis, hoe vaak erotische verhalen ze ook opvoeren.

Waar dit op deze site past

Sissificatie bied ik niet aan: ik werk vanaf de gevende kant en hier is de man de ontvangende partij. Waar ik wel bij kan helpen is het gesprek erover. Hoe je zoiets leidt zonder dat het je overkomt. Zo’n voorgesprek hoort bij de BDSM-date.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, ruim vijfentwintig jaar thuis in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Wat vrouwen mij over dit onderwerp vragen gaat zelden over kleding en bijna altijd over regie. Hij heeft het voorgesteld, zij weet niet hoe je iets leidt wat je zelf niet hebt bedacht, en de eerste weken gaat het goed omdat het nieuw is.

Het wordt zwaarder omdat het went, en niemand heeft afgesproken waar het ophoudt. Mijn ervaring is dat de vraag “wanneer staat dit weer uit” vooraf ongemakkelijk voelt en achteraf het enige is wat had geholpen.

Meer weten over sissificatie

Op deze site legt sissy uit waar de rolnaam vandaan komt en waarom die zijn angel houdt, beschrijft forced feminization het losse scenario met de vraag wat “forced” er doet, en geeft degradatie het mechanisme waar deze vorm op draait.

Buiten deze site geeft het Tsjechische onderzoek van Bártová en collega’s het beste zicht op hoe gewoon ongewone voorkeuren blijken te zijn.

Bronnen

• Transvestic fetishism in the general population: prevalence and correlates. Niklas Långström & Kenneth J. Zucker, Journal of Sex & Marital Therapy 31(2), 87–95, 2005 (DOI 10.1080/00926230590477934). Alleen de vrij toegankelijke samenvatting is gebruikt; de uitgever geeft de volledige tekst niet vrij. Van dit onderzoek is hier bewust niet het bevolkingscijfer overgenomen maar een ander deel van dezelfde samenvatting, namelijk de correlaten: een positieve houding tegenover de praktijk en drie parafilie-indicatoren. Opwinding door pijn te gebruiken, door de geslachtsdelen aan een vreemde te tonen, en door anderen tijdens seks te bespieden. Waren de sterkste samenhangen, naast scheiding van ouders, gelijkgeslachtelijke seksuele ervaringen, snel opgewonden raken, pornogebruik en een hogere masturbatiefrequentie. Ook overgenomen: de opzet met een aselecte steekproef van 2.450 achttien- tot zestigjarigen uit de Zweedse bevolking.
• The Prevalence of Paraphilic Interests in the Czech Population. Klára Bártová, Renáta Androvičová, Lucie Krejčová, Petr Weiss & Kateřina Klapilová, The Journal of Sex Research 58(1), 86–96, 2021 (DOI 10.1080/00224499.2019.1707468, auteursnamen getoetst bij Crossref; alleen de samenvatting is vrij toegankelijk). Levert de representatieve online steekproef van 10.044 Tsjechen (5.023 mannen en 5.021 vrouwen), de uitkomst dat 31,3% van de mannen en 13,6% van de vrouwen minstens één parafiele voorkeur toegaf, dat 15,5% van de mannen en 5% van de vrouwen er meer dan één noemde, en de vaststelling dat mannen bij vrijwel alle parafilieën vaker daadwerkelijke ervaring hadden dan vrouwen. Behalve bij slaan of pijnigen en bij vernedering of onderwerping.
• sissy. Online Etymology Dictionary, Douglas Harper. Levert via het lemma sissify de datering 1897 voor het werkwoord met de omschrijving “make (a male) effeminate or more effeminate”, de herkomst uit sissy plus het achtervoegsel -fy, en de datering 1915 voor het zelfstandig naamwoord sissification.
• Sissy. Wikipedia. Levert de beschrijving van de kuisheidsgordel als middel dat de vernedering verlengt door de omvang van en de toegang tot het geslacht te beperken, en de beschrijving van petticoating of pinaforing als het in meisjeskleren steken van een jongen of man als vernedering, straf of fetisj, met rolspel waarin make-up, poppen en tasjes voorkomen, en met de aanwijzingen dat “petticoat punishment” als opvoedmiddel is gebruikt met geloofwaardige verhalen tot in de victoriaanse tijd.
• Algemeen Nederlands Woordenboek. Instituut voor de Nederlandse Taal. Levert de vaststelling dat er geen lemma sissificatie bestaat; hetzelfde geldt voor sissy.

Verwante begrippen

• Sissy. De rolnaam, en waarom een woordenboek uit 1768 er nog een zusje in zag.
• Forced feminization. Het losse scenario, met de vraag wat het woord “forced” daar precies beschrijft.
• Degradatie. Het mechanisme waar dit programma zijn lading aan ontleent.
• Humiliation. Hetzelfde mechanisme onder zijn Engelse naam.
• Kuisheid. Het onderdeel dat in deze programma’s het vaakst meeloopt.
• Protocol. De vorm waarin doorlopende regels worden gegoten.
• Onderhoudsstraf. De andere praktijk die op herhaling in plaats van op aanleiding werkt.
• 24/7. De tijdsvorm waar een programma zonder einddatum vanzelf naartoe schuift.
• Travestie. Dezelfde kleding zonder vernedering, en het woord dat er in het Nederlands het langst voor bestond.