Kuisheid

Wat is kuisheid?

Kuisheid (Engels: chastity) is het je onthouden van seksuele bevrediging. Het woord heeft twee levens: als morele deugd betekent kuisheid dat je je seksualiteit zelf in de hand houdt, en in BDSM betekent het dat iemand anders dat voor je doet, meestal met een slot waarvan een ander de sleutel bewaart. In beide gevallen is het een keuze, geen gebrek.

Hoe kuisheid er in de praktijk uitziet

Kuisheid begint bijna nooit bij een apparaat. Het begint bij een zin.

Neem het eenvoudigste geval, en meteen het meest voorkomende: twee mensen spreken af dat de een zichzelf een week lang niet aanraakt en dat de ander bepaalt wanneer dat weer mag. Er komt geen metaal aan te pas. Wat het werkend maakt is dat het onderwerp elke dag terugkomt zonder dat iemand er iets voor hoeft te doen. Dat is de kern van kuisheid: de afspraak doet het werk, niet het slot.

Het tweede geval ziet er anders uit. Iemand draagt een kuisheidskooi of een gordel, de sleutel ligt bij een ander, en de afspraak loopt over dagen of weken. Nu komt er onderhoud bij kijken: schoonmaken, controleren, en een plan voor het moment waarop de drager er acuut uit moet. Dat plan is geen bijzaak. Urologen van de University of Florida liepen voor American Journal of Men’s Health honderd gedocumenteerde gevallen van beknelling van de penis na. De nazorg liep in sommige dossiers door tot jaren na het voorval. Er bestaat zelfs een indeling voor, van Bhat, met graad 1 voor zwelling zonder beschadigde huid en graad 5 voor blijvende weefselschade. Dat er een schaal voor bestaat, zegt genoeg over waarom een uitweg vooraf geregeld hoort te zijn.

Wat de twee vormen delen is de vorm van het gesprek eromheen. Er is een begin, er is een afgesproken einde, en er is iemand die daarover gaat.

Waar het woord kuisheid vandaan komt

Van een Latijns woord dat “bewust” betekent, en dat is een aardige omweg.

De Etymologiebank geeft het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands van Philippa en collega’s. Daar staat cuusch in 1265-1270, in de betekenis “rein van lichaam, eerbaar, zedig”, met de vindplaats cusch ende fijn. Het woord is ontleend aan Latijn cōnscius, “zich bewust”, gevormd uit com- (“met”) en scīre (“weten”), hetzelfde woord waar consciëntie vandaan komt. Pas uit die betekenis van bewustzijn groeide “zich onthoudend van zinnelijk genot”. Dezelfde stam zit in het Duitse keusch en het Oudengelse cūsc. In Vlaanderen leeft de oudere kant van het woord trouwens gewoon door: daar is kuisen schoonmaken.

Er zit een grap in die niemand bedoeld heeft. Het woord voor onthouding begon als het woord voor oplettendheid, en precies dat is wat een kuisheidsafspraak vandaag doet: hij maakt je de hele dag bewust van iets waar je anders niet bij stilstaat.

De morele lading kwam er via de kerk in, en die zit er nog. De Catechismus van de Katholieke Kerk omschrijft kuisheid in paragraaf 2337 als “de geslaagde integratie van de seksualiteit in de persoonlijkheid” en noemt haar in 2339 “een leerproces van zelfbeheersing, dat bestaat in een opvoeding van de menselijke vrijheid”. Zelfbeheersing, dus. Wie dat naast de moderne praktijk legt, ziet het beeld kantelen: de deugd vraagt je de teugels zelf vast te houden, de scene geeft ze aan iemand anders.

Waarom mensen kuisheid doen

Omdat er iets doorloopt terwijl er niets gebeurt.

Bij vrijwel alles wat op deze site staat is er een avond, een handeling en een einde. Kuisheid werkt op een andere schaal. Er is een afspraak, en die is er ook nog op dinsdagochtend in de supermarkt. Voor veel mensen is dát de opwinding: niet wat er gebeurt, maar dat er iets ligt te wachten.

Wat het per persoon oplevert loopt uiteen.

• Voor wie zich onthoudt verdwijnt de vrijblijvendheid. Er is één ding waar je niet zelf over gaat, en dat brengt bij een deel van de mensen rust in plaats van frustratie.
• Voor wie de sleutel houdt verschuift de rol. Je hoeft niet aanwezig te zijn om invloed te hebben, en dat maakt deze praktijk aantrekkelijk voor mensen die weinig zin hebben in het theater van een scène.
• Voor twee mensen samen loopt er ineens iets door op dagen waarop verder niets gepland staat. Weinig andere afspraken krijgen dat zonder gedoe voor elkaar.

Kuisheid haalt geen blokkade weg. Als het gesprek over seks al jaren stilligt, gaat een slot dat gesprek niet openen, en een afspraak die je alleen maakt om de ander tevreden te houden wordt binnen twee weken een klus. Er is nog iets: de rol van sleutelhouder is meer werk dan hij lijkt. Wie hem aanneemt en er vervolgens niet naar omkijkt, laat de ander in iets zitten wat geen spel meer is.

Hoe mensen kuisheid in de praktijk doen

De meesten beginnen te groot en komen er binnen een week op terug.

Het gangbare verloop is een korte afspraak die bevalt, gevolgd door een langere. Wat mensen onderweg tegenkomen is niet het verlangen maar de logistiek: slapen, sporten, schoonmaken, en de vraag wat er gebeurt als een van de twee ziek wordt.

In grote lijnen bestaan er vier vormen, en ze lopen vaak in elkaar over.

1. Kuisheid als regel. Geen apparaat, alleen een afspraak over wat wel en niet mag. Dit is de vorm waarmee vrijwel iedereen begint en waar een flink deel het bij houdt.
2. Kuisheid voor één avond. Het slot gaat aan het begin van de avond om en er weer af op een moment dat vooraf vaststaat. Bedoeld om te voelen hoe het is, niet om iets te bewijzen.
3. Kuisheid over dagen of weken, met een sleutelhouder die bereikbaar is. Hier begint het onderhoud te tellen.
4. Kuisheid met prikkeling erbij, waarbij er wel aanraking is maar geen ontlading, en waarvoor het woord edging bestaat. Dat is de variant waar de meeste mensen het uiteindelijk bij zoeken.

Het verschil tussen de zorgvuldige en de slordige versie zit in twee dingen. De zorgvuldige versie heeft een datum en een tweede sleutel; de slordige versie schuift de datum steeds op en heeft er maar één. Verlengen is trouwens niet het probleem. Steeds verlengen zonder er ooit over te praten wel.

Misverstanden over kuisheid

“De kuisheidsgordel komt uit de middeleeuwen.” Nee, en dat is uitgezocht. Albrecht Classen, mediëvist aan de University of Arizona, wijdde er een heel boek aan: The Medieval Chastity Belt: A Myth-Making Process (Palgrave Macmillan, 2007). De uitgever vat het samen als een analyse van de oorsprong van díe mythe, en van hoe een handige misvatting over een zogenaamd historische praktijk tot ronduit onjuiste beelden van jaloerse echtgenoten heeft geleid. Het onderwerp van dat boek is dus niet de gordel maar het verhaal erover. En de voorwerpen zelf? De encyclopedie over de kuisheidsgordel vindt daarvoor pas in de vijftiende eeuw geloofwaardig bewijs, en dat is ruim honderd jaar nadat de laatste kruistocht was afgelopen. Wat er achter museumglas ligt is meestal negentiende-eeuws maakwerk.

“Kuisheid betekent dat er geen seks is.” In de bron waar het woord zijn morele lading vandaan haalt, staat precies het tegenovergestelde. De Catechismus noemt drie vormen van de deugd, “die van de echtgenoten, die van het weduwschap, die van de maagdelijkheid”, en schrijft dat gehuwden geroepen zijn “de echtelijke kuisheid te beleven”. Kuisheid gaat over de omgang met verlangen, niet over de afwezigheid ervan.

“Kuisheid is iets voor mannen.” Het woord niet, het apparaat meestal wel. De literatuur over kuisheidssloten gaat vrijwel volledig over penissen, om de eenvoudige reden dat een kooitje daar makkelijker sluit. De afspraak zelf is niet gendergebonden, en in de praktijk zit de sleutel op deze site vaker bij een vrouw dan bij wie ook.

“Kuisheid en chastity zijn twee verschillende dingen.” Het is hetzelfde begrip in twee talen. Op deze site staat het Engelse woord apart omdat mensen het zo intikken en omdat de apparatuur er onder die naam wordt verkocht; het Nederlandse woord draagt daarnaast een geschiedenis van achthonderd jaar die het Engelse woord hier niet oproept.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Van alle woorden in deze lijst is kuisheid het woord waar mensen het meest over struikelen, en dat komt niet door de praktijk. Het komt door het woord. Er zit een dominee in.

Bijna iedereen die hierover begint, begint over de duur. Hoe lang kan het, hoe lang is normaal, wat is het record. Dat is nooit de vraag die ertoe doet. De vraag die ertoe doet is wat je ermee wilt bereiken, en dat antwoord is bij elk stel anders. Bij de een is het spanning, bij de ander is het aandacht, en bij een derde blijkt het achteraf gewoon een manier om er samen elke dag even over te hebben.

En één ding dat mensen zelden zien aankomen: de rol van sleutelhouder is zwaarder dan de rol van drager. Wie de sleutel krijgt, krijgt er een verantwoordelijkheid bij die niet ophoudt als het leuk niet meer nieuw is. Ik zie afspraken vaker stranden aan die kant dan aan de andere.

Wat je zelf kunt doen

• Houd het bij een regel voordat je iets koopt. Een week zonder aanraken leert je meer over of kuisheid iets voor jou is dan welke aanschaf ook.
• Zet een einddatum in beide agenda’s, en houd je eraan. Verlengen kan de volgende keer; steeds opschuiven haalt precies de spanning weg waar je het voor doet.
• Spreek af wat er tussendoor wél mag, van aanraken tot prikkeling zonder orgasme. Zonder die afspraak vult iedereen hem zelf in, en dan verschillend.
• Leg een tweede sleutel neer waar de drager bij kan, en zeg hardop wie er verder nog een heeft. Dat haalt niets weg van de afspraak en het scheelt een bezoek aan de spoedeisende hulp.
• Spoel dagelijks met water en zonder zeep. Thuisarts.nl schrijft dat bij een ontstoken eikel voor, en noemt zeep zelf een oorzaak, omdat die schimmels de ruimte geeft. Houd je de klachten na een paar dagen, ga dan naar de huisarts.
• Knip het apparaat desnoods kapot zodra de huid eronder verkleurt of gevoelloos aanvoelt, en laat een arts ernaar kijken als dat niet binnen een uur wegtrekt. In de verzamelde gevallen liep de tijd tot behandeling op tot weken, en dat is precies waar het misgaat.

Meer lezen over kuisheid

Op deze site staat de praktijkkant onder het Engelse woord: chastity behandelt het apparaat en de duur, keyholder de rol van degene met de sleutel, en CB de afkorting die je op profielen tegenkomt. Het artikel over orgasmecontrole is de bredere praktijk waar kuisheid de traagste vorm van is.

Buiten deze site is het boek van Albrecht Classen de plek waar de geschiedenis van de kuisheidsgordel eerlijk wordt uitgezocht, en geeft de Catechismus van de Katholieke Kerk in eigen woorden weer wat de kerk met kuisheid bedoelt, vrij te lezen in het Nederlands.

Waar dit op deze site past

Kuisheid als afspraak vraagt iemand die zich er ook echt aan houdt, en dat is voor veel mensen precies het struikelblok: je partner is er wel, maar wil er niet elke dag mee bezig zijn. Wat ik doe zit dichter bij de derde vorm hierboven dan bij een slot van weken. Op de pagina over de BDSM-date staat hoe orgasmecontrole binnen een avond werkt en wat we daarover vooraf afspreken.

Bronnen

• Catechismus van de Katholieke Kerk, tweede deel van artikel 6: De roeping tot kuisheid. Rooms-Katholieke Kerk, Nederlandse uitgave via RKDocumenten.nl. De officiële leerstellige tekst, en daarmee de bron voor wat de kerk zelf onder kuisheid verstaat. Levert paragraaf 2337 (“Kuisheid betekent de geslaagde integratie van de seksualiteit in de persoonlijkheid en wijst daarmee op de innerlijke eenheid van de mens als lichamelijk en geestelijk wezen”), paragraaf 2339 (“Kuisheid veronderstelt een leerproces van zelfbeheersing, dat bestaat in een opvoeding van de menselijke vrijheid”), paragraaf 2348 (“Elke gedoopte is geroepen tot kuisheid”) en paragraaf 2349 met de drie vormen van de deugd: die van de echtgenoten, die van het weduwschap en die van de maagdelijkheid, plus de zin dat gehuwden geroepen zijn de echtelijke kuisheid te beleven.
• kuis. Etymologiebank, gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal, met het lemma uit het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (Philippa e.a., 2003-2009), dat van Van Veen en Van der Sijs (1997) en dat van De Vries (1971). Levert de Middelnederlandse vorm cuusch uit 1265-1270 in de betekenis “rein van lichaam, eerbaar, zedig” met de vindplaats cusch ende fijn, de ontlening aan Latijn cōnscius “zich bewust” uit com- en scīre, de betekenisontwikkeling van “zich bewust” naar “zich onthoudend van zinnelijk genot”, en de verwanten Oudsaksisch kūski, Oudhoogduits chuski, Oudengels cūsc en Nieuwhoogduits keusch.
• Penile Strangulation: Analysis of Postextrication Follow-Up, Sequelae, and a Review of Literature. Campbell, Kwenda, Bozorgmehri, Terry en Yeung, afdeling urologie van de University of Florida, American Journal of Men’s Health 18(1), 2024. Overzicht van 56 studies met samen 100 gevallen van beknelling van de penis tussen januari 2000 en december 2019. Levert voor dit artikel de gemiddelde leeftijd van 41 jaar met een spreiding van 3 tot 86, de nazorg die uiteenliep van één week tot zeven jaar, en de vijfpuntsschaal van Bhat uit 1991, waarin graad 1 zwelling van het uiteinde van de penis is zonder huid- of urethraletsel en graad 5 gangreen, necrose of verlies van dat uiteinde. De cijfers over metalen ringen en seksuele activiteit uit dezelfde studie staan op keyholder en zijn hier bewust niet herhaald.
• The Medieval Chastity Belt: A Myth-Making Process. Albrecht Classen, Palgrave Macmillan, reeks The New Middle Ages, 2007. Wetenschappelijke monografie van een mediëvist over precies deze vraag. Levert de vaststelling dat de kuisheidsgordel geldt als een van de voorwerpen die mensen met de “duistere” middeleeuwen vereenzelvigen, en dat het boek de oorsprong van die mythe analyseert en laat zien hoe een handige misvatting over een zogenaamd historische praktijk tot ronduit onjuiste beelden van door jaloerse echtgenoten gebruikte controlemiddelen heeft geleid. De inhoudsopgave noemt het hoofdstuk “The Chastity Belt: Fiction and Truth According to Scholarship and Popular Opinion”.
• Chastity belt. Wikipedia. Levert de vaststelling dat geloofwaardig bewijs voor kuisheidsgordels pas vanaf de vijftiende eeuw bestaat, ruim honderd jaar na het einde van de kruistochten, en dat de meeste bewaard gebleven exemplaren tegenwoordig als negentiende-eeuwse vervalsingen worden beschouwd. Deze bron staat ook op CB en op chastity; daar draagt hij andere passages.
• Ik heb een ontstoken eikel. Thuisarts.nl, een samenwerkingsverband van het Nederlands Huisartsen Genootschap met de Federatie Medisch Specialisten en Patiëntenfederatie Nederland. Levert het advies om de eikel een paar keer per dag met water en zonder zeep te spoelen terwijl je de voorhuid voorzichtig naar achteren schuift, de vaststelling dat wassen met zeep zelf een oorzaak van ontsteking is omdat schimmels dan meer ruimte krijgen, en het advies om de huisarts te raadplegen als de klachten na een paar dagen niet minder worden.

Verwante begrippen

• Keyholder. De sleutelhouder, en wat die rol in de praktijk van iemand vraagt.
• CB. De afkorting voor chastity belt of chastity cage, en waarom hij met CBT wordt verward.
• Cage. De Engelse naam waaronder het kooitje wordt verkocht, en tegelijk het woord voor een kooi waar iemand in past.
• Edging. Dezelfde beweging in minuten in plaats van weken.
• D/s. Het kader waarin een kuisheidsafspraak meestal wordt gemaakt.
• Sissificatie. Het programma waarin een slot vaak meeloopt om de vernedering te verlengen.
• Grens. Waar je vastlegt hoe ver je in een afspraak als deze wilt gaan.
• Kuisheidsgordel en kuisheidskooi. De twee apparaten, met de mythe respectievelijk de veiligheidskant.
• Orgasmecontrole. De bovenliggende praktijk, waarvan kuisheid de traagste vorm is.
• Orgasmeontzegging. Het Nederlandse woord voor dezelfde weigering zonder dat er een slot bij hoeft. Het Nederlandse woord voor de rol met de sleutel staat op sleutelhouder.