Gor

Wat is Gor?

Gor (Engels: identiek) is een verzonnen planeet uit de sciencefictionromans van John Norman, en daarmee ook de naam voor de levensstijl en het rollenspel dat mensen op die wereld baseren. Op Gor is de samenleving streng patriarchaal, met meesters en slavinnen. In het echt beleven mensen dat als consensueel spel, niet als de dwang uit de boeken.

Hoe Gor er in de praktijk uitziet

Gor is in de praktijk twee dingen tegelijk: een boekenreeks, en een manier waarop een stel of een paar mensen met elkaar omgaat.

Neem een gangbaar beeld. Een vrouw kiest voor zichzelf de rol van kajira, het Goreaanse woord voor slavin. Ze leert een handvol houdingen, een paar aanspreekvormen en een aantal regels, en binnen die afspraak noemt ze de ander Meester. Journaliste Helen Meriel Thomas sprak voor Vice vrouwen die dit dag en nacht doen. Eén van hen, Vivienne, zei het zo: “I didn’t go into this because someone made me.” Ze koos het zelf, en ze houdt grenzen en een stopwoord aan. Dat is het verschil met de romans, waarin niemand iets kiest.

De vorm loopt uiteen van een enkele avond tot een verhouding die jaren duurt. Wat gelijk blijft, is de nadruk op regels, rang en ritueel.

Waar Gor vandaan komt

De wereld komt uit één pen. John Norman is het pseudoniem van John Frederick Lange Jr., geboren in 1931, in het dagelijks leven hoogleraar filosofie aan Queens College van de City University of New York. Zijn eerste Gor-roman, Tarnsman of Gor, verscheen in 1966. Er volgden er tientallen, samen 38 titels, en in de jaren zeventig en tachtig gingen er volgens Wikipedia tussen de zes en twaalf miljoen exemplaren over de toonbank.

Het genre heet “sword and planet”, een neefje van de pulpavonturen van Edgar Rice Burroughs. Gor zelf is volgens de beschrijving op Wikipedia een bewoonbare planeet die dezelfde baan om de zon deelt als de aarde, maar er recht tegenover ligt en zo altijd achter de zon verborgen blijft. Vandaar de bijnaam tegenaarde. Norman bouwde daar een samenleving waarin, in zijn eigen woorden, door mannen geleide bondage-verhoudingen natuurlijk zijn. Dat idee, niet de zwaardgevechten, bleef hangen.

Waarom mensen zich tot Gor aangetrokken voelen

De aantrekkingskracht zit in de volledigheid. Waar losse BDSM een scène is van een paar uur, geeft Gor een hele wereld: een taal, een rangorde, kleding, houdingen en een woord voor alles. Voor wie wil verdwijnen in een rol is dat aantrekkelijker dan een enkele handeling. Er hoeft niets meer zelf bedacht te worden.

Wat het oplevert, verschilt per persoon.

• Voor jou, als je de onderdanige kant kiest, kan een uitgewerkte wereld rust geven die losse afspraken niet bieden. Je hoeft niet steeds te bedenken hoe het hoort; de vorm doet dat.
• Voor de gevende kant biedt Gor een kader waarin dominantie een taak wordt met regels en verantwoordelijkheid, niet alleen een houding.
• Voor een paar samen is het een gedeeld project. Het studeren, het afspreken en het opbouwen van een eigen versie kost tijd, en die tijd bindt.

Het bronmateriaal is ronduit vrouwonvriendelijk, en niet iedereen krijgt de esthetiek los van de ideologie. Gor vraagt bovendien werk: je leest, je oefent, je spreekt eindeloos af. Wie een snelle kick zoekt, is bij een gewone BDSM-avond beter af.

Hoe mensen Gor beleven

Er zijn grofweg twee kampen, en dat onderscheid bepaalt bijna alles.

De eerste groep noemt zichzelf lifestylers of literalisten. Zij nemen, aldus de Engelstalige beschrijving van de Gorean-subcultuur, elementen uit de Goreaanse cultuur en de rolverdeling op in hun dagelijks leven. Voor hen is het geen spel dat aan- en uitgaat, maar een manier van samenleven, vaak 24/7.

De tweede groep speelt het als rollenspel, online of in bed, zonder de filosofie te onderschrijven. Voor hen is Gor een decor, geen overtuiging. Wat beide kampen delen is de vaste inhoud: slavenhoudingen zoals nadu, aanspreekvormen, en regels rond kleding en gedrag. De vorm ligt vast; hoe ver iemand erin gaat, niet.

Wat Gor niet is

“Op Gor mag een vrouw geen nee zeggen, dus zo hoort het.” Nee. In de romans kan een slavin niet weigeren; in de echte wereld is dat precies het onderscheid dat het geheel dragelijk maakt. De vrouwen die Vice sprak, houden grenzen en stopwoorden aan. Wie het bronmateriaal als handleiding voor dwang leest, heeft het niet begrepen, en is gevaarlijk bezig.

“Gor is gewoon BDSM met een ander jasje.” Dat ligt gevoeliger dan het lijkt. Veel Goreanen vinden zelf van niet en zien het als een levensstijl, geen scène. De subcultuur ligt zowel bij feministen als bij een deel van de BDSM-gemeenschap slecht, precies om die claim van “meer dan spel”. Het overlapt met D/s en total power exchange, maar valt er niet mee samen.

“De boeken zijn goed geschreven, dat is de trekpleister.” Zelden. De latere delen gelden als grove pornografie. Wat blijft hangen is de wereld, niet de zinnen.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar actief in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Gor komt bij mij niet vaak langs, en als het langskomt, gaat het bijna nooit over de boeken. Het gaat over de wens naar een rol die volledig vastligt, zodat er even niets meer bedacht hoeft te worden.

De vrouwen die ernaar vragen zijn juist het scherpst op consent, niet het slordigst. Ze weten dat het bronmateriaal problematisch is, en juist daarom spreken ze alles uit. De vorm is streng, de afspraak eronder eerder strenger dan bij een losse date. Dat is geen tegenstelling. Dat is de reden dat het werkt.

Meer weten over Gor

Op deze site leg ik bij Gorean uit hoe iemand die deze wereld beleeft zich gedraagt, en bij kajira wat de rol van slavin precies inhoudt. Wil je de dynamiek zonder het decor, kijk dan bij M/s, de meester-slaafverhouding waar Gor een uitgewerkte variant van is.

Daarbuiten geeft de Wikipedia-pagina over de Gorean-subcultuur het beste feitelijke overzicht, en laat de pagina over Gor zelf zien waar de kritiek op de romans op stoelt.

Waar dit op deze site past

Trekt de gedachte van een uitgewerkte meester-slavinrol je aan, maar wil je die opbouwen met iemand die de afspraak vooropstelt en niet de dwang, dan is een gesprek de eerste stap. Op de pagina over de BDSM-date staat hoe zo’n avond wordt voorbereid. Een doorlopende Gor-verhouding bied ik niet aan, wel een avond waarin je proeft hoe zo’n rol voelt.

Bronnen

• Gor. Wikipedia. Levert de eerste roman Tarnsman of Gor uit 1966, de planeet als verborgen tegenaarde, de 38 titels, het genre sword and planet, en de vaststelling dat de reeks mannen toont die vrouwen ontvoeren en mishandelen en dat de latere delen als seksistische pornografie gelden.
• Gorean subculture. Wikipedia. Levert het onderscheid tussen lifestylers en rollenspelers, de centrale plaats van het trainen van een slavin, de houding nadu, en dat de subcultuur zowel bij feministen als in de BDSM-gemeenschap op weerstand stuit.
• John Norman. Wikipedia. Levert de echte naam John Frederick Lange Jr., het geboortejaar 1931, zijn hoogleraarschap filosofie aan Queens College, en de oplage van zes tot twaalf miljoen exemplaren in de jaren zeventig en tachtig.
• Meeting the 24/7 Sex Slaves Inspired By a Sci-Fi Series. Helen Meriel Thomas, Vice, 2018. Levert de stemmen van echte Goreaanse vrouwen die het vrijwillig kozen, met grenzen, afgesproken regels en stopwoorden.

Verwante begrippen

• Gorean. Iemand die volgens de wereld Gor leeft of speelt, met de aanspreekvormen en rituelen die daarbij horen.
• Kajira. Het Goreaanse woord voor slavin, met een eigen stelsel van houdingen en regels.
• M/s. De meester-slaafverhouding waar Gor een strak uitgewerkte, verzonnen variant van is.
• Rollenspel. De bredere paraplu, waar Gor de meest complete en meest omstreden vorm van is.
• Total power exchange. De volledige machtsoverdracht die lifestyle-Goreanen nastreven.
• Consent. De afspraak die het hele verschil maakt tussen de romans en de echte wereld.