Dollification

Wat is dollification?

Dollification (Engels: dollification of doll play) is rollenspel waarin iemand tot pop wordt gemaakt: opgemaakt, aangekleed, in een houding gezet en behandeld als voorwerp in plaats van als persoon. Een pop beslist niets, praat niet uit zichzelf en wordt verplaatst. Het is een vorm van objectificatie, met afspraken die vooraf vastliggen.

Hoe dollification er in de praktijk uitziet

Dollification begint bij het aankleden, en dat deel duurt langer dan mensen verwachten.

Een gangbare scène gaat zo. Er is een half uur waarin iemand wordt opgemaakt, gekamd en aangekleed, zonder dat er iets gevraagd wordt over hoe het voelt of hoe het eruitziet. Daarna volgt een houding: rechtop op een stoel, handen op de knieën, blik vooruit. Vanaf dat moment praat de pop niet meer en beweegt ze alleen als iemand haar arm of hoofd verzet. Wie kijkt, becommentarieert hardop wat er te zien is, alsof er niemand in de kamer is die meeluistert.

Dat laatste is precies wat de encyclopedische omschrijving van erotische vernedering objectificatie noemt: de onderdanige wordt gebruikt als voorwerp, tot aan menselijk meubilair toe. Bij dollification blijft dat voorwerp mooi. Daar zit het verschil met de meeste andere vormen.

Waar het idee vandaan komt

Het verlangen om iemand in een voorwerp te veranderen is ouder dan de scene die er een woord voor heeft.

De encyclopedie beschrijft agalmatofilie als seksuele aantrekking tot een standbeeld, pop, etalagepop of vergelijkbaar figuur. In de opsomming van wat die aantrekking kan omvatten staat de zin die dollification het beste dekt: seksueel genot dat voortkomt uit de gedachte zelf in het gewenste voorwerp te veranderen, of een ander daarin te veranderen. Dezelfde ingang noemt pygmalionisme, de liefde voor een voorwerp van je eigen makelij, naar de mythe waarin Pygmalion verliefd wordt op het beeld dat hij zelf heeft gehouwen.

De term doller komt uit een heel andere hoek. Die stamt uit animegao kigurumi, een vorm van gemaskerde cosplay uit Japanse animevoorstellingen, waarbij mensen een gegoten of geprint masker dragen boven een huidkleurig zentaipak. Cosplay dus, geen BDSM, al lenen beide werelden elkaars materiaal.

Waarom mensen dollification aantrekkelijk vinden

De aantrekkingskracht zit in het wegvallen van elke verwachting. Een pop hoeft niets te presteren, niets te vinden en niets terug te zeggen. Voor wie de hele dag bezig is met hoe ze overkomt, is dat een merkwaardig soort vakantie.

Voor wie de pop is, levert het twee dingen op: een uur waarin niemand een mening van je vraagt, en het bekeken worden zonder dat je daar iets voor hoeft te doen. Voor wie de pop maakt, zit de winst in het maken zelf. Je bepaalt de houding, het haar, de kleur van de lippen, en het resultaat blijft staan zoals je het hebt neergezet.

Dat objectificatie ook goed kan uitpakken, is onderzocht. Katherine Martinez ondervroeg in The Journal of Sex Research 121 mensen die zichzelf als consensuele sadomasochist omschrijven, van wie 67 zich ook als vrouw identificeerden. Hun ervaringen met seksuele objectificatie liepen sterk uiteen langs geslacht, seksuele oriëntatie en rol. Haar conclusie: consensuele sadomasochistische ruimte biedt deelnemers deels een omgeving zonder de negatieve gevolgen van westerse schoonheidsidealen.

Bij mensen die zich in het dagelijks leven al een ding voelen, komt dit spel meestal verkeerd binnen. Objectificatie werkt als je erin stapt, niet als je er al in zit.

Hoe mensen het doen

Er zijn grofweg drie vormen, en ze verschillen vooral in hoe ver het uiterlijk gaat.

1. De zachte vorm. Make-up, jurk, pruik, een houding en de afspraak niet te praten. Verder niets. Dit is waar bijna iedereen begint.
2. De latexvorm. Een tweede huid van latex of een masker, waarmee het gezicht verdwijnt en de vorm van het lichaam verandert. Zwaarder, warmer, en veel korter vol te houden.
3. De etalagepopvorm. Stilstaan of stilzitten in een vaste houding, soms met de blik omhoog gefixeerd, waarbij het bewegen zelf de overtreding wordt.

Wat de zorgvuldige van de slordige uitvoering scheidt is het einde. Er hoort een teken te zijn waarmee de pop weer mens wordt, en daarna hoort er gepraat te worden.

Wat dollification niet is

“Het gaat over seks met een pop.” Nee. Agalmatofilie dekt ook de aantrekking tot echte poppen en beelden, maar dollification gaat over een mens die de rol speelt.

“Het is hetzelfde als crossdressing.” Crossdressing gaat over kleding die met een ander geslacht wordt geassocieerd. Dollification gaat over het worden van een voorwerp; het uiterlijk is daarbij middel, geen doel.

“Stil zijn is passief, dus makkelijk.” Twintig minuten niet bewegen is zwaarder dan het klinkt. Nek en schouders protesteren als eerste.

Wat ik er zelf van zie

Dollification is de vorm waarbij het voorwerk het meeste doet. De make-up, het kammen, het rechtzetten van een schouder: daar kantelt het, ruim voordat er iets spannends gebeurt.

Het zit hem in wie erom vraagt. Vaak vrouwen die de hele week beslissingen nemen en die de rust zoeken van een uur waarin dat niet hoeft. Zeggen dat het over onderdanigheid gaat, klopt maar half. Het gaat over stilte.

Het teruggeven is hier belangrijker dan bij welke andere vorm ook. Ik zeg altijd hardop wanneer het spel afgelopen is, met naam en al. Wil je dit soort rollenspel met mij verkennen, dan hoort het bij een bdsm-date, en dat teruggeven staat er voor mij standaard bij.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek een woord of gebaar af waarmee de pop mens wordt, en spreek af dat degene die de pop is het ook mag gebruiken.
• Houd de eerste keer kort. Twintig minuten in een houding is voor een beginner al veel.
• Zet iets te drinken klaar en spreek af hoe de pop laat weten dat ze het nodig heeft zonder de rol te breken.
• Praat na afloop terug in de eerste persoon. Noem elkaars naam, vraag hoe het was, en doe dat vóórdat de make-up eraf gaat.
• Kijk uit met latex over het hele gezicht. Warmte en ademhaling zijn hier de beperkende factor, niet de fantasie.

Meer lezen over dollification

Op deze site zet het artikel over beschouwd worden als lustobject de bredere categorie uiteen waar dollification onder valt, en gaat de kunst van de ignoratie over genegeerd worden, wat bij een pop vanzelf gebeurt.

Buiten deze site is het onderzoek van Katherine Martinez het interessantste dat er ligt over hoe consensuele objectificatie anders uitpakt dan de alledaagse variant.

Bronnen

• Somebody’s Fetish: Self-Objectification and Body Satisfaction Among Consensual Sadomasochists. Katherine Martinez, The Journal of Sex Research 53(1), 35–44, 2016. Levert de 121 respondenten waarvan 67 vrouwen, de spreiding van objectificatie-ervaringen langs geslacht, oriëntatie en rol, en de conclusie over een omgeving deels vrij van westerse schoonheidsidealen.
• Agalmatophilia. Wikipedia. Levert de omschrijving als aantrekking tot standbeeld, pop of etalagepop, het genot dat voortkomt uit de gedachte zelf of een ander in het gewenste voorwerp te veranderen, en pygmalionisme.
• Erotic humiliation. Wikipedia. Levert objectificatie als vorm waarin de onderdanige als voorwerp of als menselijk meubilair wordt gebruikt.
• Animegao kigurumi. Wikipedia. Levert de herkomst van de term doller, het gegoten of geprinte masker en het huidkleurige zentaipak.

Verwante begrippen

• Degradatie. Dezelfde familie, maar met afwaarderen als motor in plaats van mooi maken.
• Corset. Het kledingstuk dat bij dollification het vaakst de vorm bepaalt.
• Animal play. De andere transformatierol, met beweging en geluid in plaats van stilte.
• Discipline. De regels waarin “niet praten” en “niet bewegen” worden vastgelegd.
• Forced feminization. De andere transformatierol, gericht op gender in plaats van op voorwerp worden.
• Sissificatie. Diezelfde omvorming, maar uitgesmeerd over weken in plaats van over een avond.
• Forniphilia. Dezelfde objectificatie, maar dan met een functie: voetenbank, tafel of kapstok.
• Humiliation. De paraplu waaronder objectificatie in de literatuur wordt ingedeeld.
• Objectificatie. Het overkoepelende begrip waar dollification de popvorm van is.
• Scheren. Het gladmaken dat aan de popvorm voorafgaat, met de huidkant erbij.