Scheren

Wat is scheren in BDSM?

Scheren is binnen BDSM het weghalen van schaam- of lichaamshaar als afgesproken handeling, waarbij iemand anders het mesje vasthoudt. Het krijgt afhankelijk van de afspraak drie verschillende betekenissen: een ritueel van overgave, een vorm van verzorging, of een vernedering. Wat het wordt, bepaalt het kader eromheen en niet het mesje.

Hoe vaak het voorkomt

Vaker dan bijna alles op deze lijst.

Jennifer Rehor legde 1.580 vrouwen uit de kinkgemeenschap meer dan honderd gedragingen voor. Onder “grooming”, waar scheren samen met manicure en haar borstelen in valt, gaf 52,85 procent aan het bij een ander te doen, 70,32 procent onderging het, en 80,63 procent nam er in enige vorm aan deel. Daarmee staat het elfde in een tabel van ruim honderd regels: net boven kaarsvetspel (78,61) en ruim boven lichamelijke vernedering (77,53), en net onder flogging (81,90).

Dat is bruikbaar als je je afvraagt of dit raar is. Het is ongeveer het minst rare dat er is; wat het bijzonder maakt is niet de handeling maar wie hem uitvoert.

De drie kaders

Dezelfde vijftien minuten kunnen drie verschillende dingen betekenen.

Als overgave. Je zit stil terwijl iemand anders een mesje langs je huid haalt. Je kunt niets doen behalve stil blijven, en dat is precies het punt. Dit is de reden dat mensen het vragen zonder dat er verder iets hoeft te gebeuren.

Als verzorging. Traag, warm water, aandacht, en iemand die de tijd neemt. Dit ligt dicht bij wat er bij nazorg gebeurt en heeft weinig met macht te maken.

Als vernedering. Kaal gemaakt worden is een oud beeld en het werkt nog steeds. Hier staat het naast objectificatie en dollification: het lichaam wordt gladder, gelijkmatiger, minder eigen.

Wat scheren onderscheidt van markeren is dat het niets toevoegt maar iets weghaalt. Een blauwe plek trekt weg; kaal blijft kaal tot het teruggroeit, en dat zie je elke ochtend onder de douche.

Waar het woord vandaan komt

Van schapen, en pas daarna van mensen.

Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands geeft de oudste Nederlandse vindplaats rond 1100, in “thaz corter thero scorenon scapho”: de kudde geschoren schapen. Pas in 1236 duikt het op voor mensen, in een kloosterregel over hoe zij zich allemaal het hoofdhaar moeten scheren.

Hetzelfde werkwoord betekent sinds 1555 ook rakelings langs iets gaan, zoals in “ze komen langs de aarde vliegen” uit 1653. Dat is geen toeval maar dezelfde wortel sker-, die ook in schaar en scheur zit. Snijden en er net langs gaan zijn in het Nederlands hetzelfde woord, en dat is bij deze handeling precies de kunst.

Wat het met je huid doet

Een scheerbeurt is een verzameling kleine wondjes, en dat heeft gevolgen voor wat je erna doet.

Thuisarts.nl beschrijft de gewoonste uitkomst: ontsteking van de haarzakjes, kleine puistjes die meestal in één tot twee weken vanzelf weggaan. Als oorzaak noemt de site scheren, epileren of olie en vet op de huid. Het advies is even nuchter: smeer er niets op, was dagelijks met zeep, en scheer of epileer niet opnieuw voordat de puistjes weg zijn.

Hoeveel zo’n mesje kapotmaakt, is in een operatiekamer gemeten. Niranjan Thapa en collega’s vergeleken bij 320 liesbreukpatiënten het scheermes met de tondeuse als voorbereiding op de operatie. Wondinfectie kwam voor bij 14,4 procent van de scheermesgroep tegen 5,0 procent bij de tondeuse, en van de deelnemers die sneetjes opliepen kreeg 65 procent een infectie. Huidbeschadiging kwam in de scheermesgroep duidelijk vaker voor.

Dat onderzoek gaat over chirurgie en niet over BDSM, en dat verschil wil ik niet wegpoetsen. Wat het wel laat zien: een pas geschoren huid is beschadigd, ook als je niets ziet. Wie op diezelfde plek daarna gaat kaarsvetten, slaan of prikken, begint op een huid die al open is. Vierentwintig tot achtenveertig uur ertussen is dan geen bijgeloof.

Misverstanden over scheren

“Vlak voor een date scheren is netjes.” Netjes wel, verstandig niet. Vlak voor de afspraak scheren betekent verse micro-wondjes op precies de plek waar daarna iets gebeurt.

“Tegen de haargroei in geeft het gladste resultaat.” En de meeste ingegroeide haren. Kaal en zonder puistjes zijn twee verschillende doelen.

“Het is puur vernedering.” Nee. In de meeste afspraken die ik meemaak, is het het tegenovergestelde: iemand die stil zit terwijl een ander de tijd neemt.

“Als er niks bloedt, is er niks.” Onzichtbare huidbeschadiging is precies wat het onderzoek van Thapa en collega’s meet.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar actief in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Op mijn eigen profiel staat kort en zakelijk “geschoren”, en dat is niet zomaar een voorkeur: het is het soort ding dat je vooraf wilt weten van elkaar.

Dit is een van de weinige handelingen waarvan vrouwen achteraf zeggen dat het intiemer was dan de seks. Ik denk dat het aan de stilte ligt. Er valt weinig te zeggen terwijl iemand een mesje langs je huid haalt, dus je zegt niets, en dat halfuur zonder woorden doet iets wat een gesprek niet doet. Wil je dat ritueel een keer meemaken, dan hoort het bij een BDSM-date, waar we vooraf doornemen wat er weg mag en wat niet.

En het praktische, dat ik vaker moet zeggen dan me lief is: doe het niet op de ochtend van de afspraak. Doe het de dag ervoor. Dan is het glad, en is je huid weer dicht.

Wat je zelf kunt doen

• Scheer een dag tot twee dagen vooruit, niet vlak van tevoren, zeker niet als er daarna nog iets met die huid gebeurt.
• Gebruik een scherp mesje en scheer mét de haargroei; stomp en tegendraads is de combinatie waar ingegroeide haren van komen.
• Spreek af wat er wordt weggehaald en wat niet, en of het zichtbaar mag zijn voor anderen.
• Laat de huid met rust als er puistjes komen. Niets opsmeren, dagelijks wassen, en pas weer scheren als ze weg zijn.
• Zeg het als je het spannend vindt om stil te moeten zitten. Dat is bij dit ritueel de kern en geen bijzaak.
• Ga naar de huisarts bij een pijnlijke bult met pus die niet vanzelf weggaat.

Meer weten over scheren

Op deze site staat bij de voorbereiding wat ik voorafgaand aan een afspraak met je doorneem, en beschrijft markeren de tegenovergestelde beweging: iets achterlaten in plaats van weghalen.

Daarbuiten is de pagina van Thuisarts.nl over ontsteking van de haarzakjes in dertig seconden gelezen en het enige wat je hierover echt moet weten.

Bronnen

• Sensual, Erotic, and Sexual Behaviors of Women from the “Kink” Community. Jennifer Eve Rehor, Archives of Sexual Behavior 44(4), 825–836, 2015. Levert uit de gedragstabel de rij “Grooming (shaving, manicure, pedicure, brush hair, etc.)” bij een steekproef van 1.580 vrouwen: 52,85 % deed het bij een ander, 70,32 % onderging het, 77,28 % een van beide of allebei, 32,97 % keek ernaar en 80,63 % nam er in enige vorm aan deel.
• Postoperative surgical site infection after preoperative use of razor versus clipper for hair removal in inguinal hernia surgery: A quasi-randomized clinical trial. Niranjan Thapa, Sunil Basukala, Shiva K. Regmi, Oshan Shrestha, Sandip Paudel, Kabita Chaudhary, Bipin Metha, Manoj K. C., Suman Thapa & Sachhyatkar Bista, Health Science Reports 7(1), e1830, 2024 (DOI 10.1002/hsr2.1830, auteurs en vindplaats bij Crossref getoetst). Levert bij 320 liesbreukpatiënten een wondinfectiepercentage van 14,4 in de scheermesgroep tegen 5,0 in de tondeusegroep (p = 0,01), meer huidbeschadiging in de scheermesgroep, en de bevinding dat 65 procent van de deelnemers die sneetjes opliep een wondinfectie ontwikkelde. Het onderzoek betreft chirurgische voorbereiding, niet BDSM; het is hier aangehaald voor wat een scheermes met de huidbarrière doet.
• Ontsteking van haarzakjes. Thuisarts.nl (Nederlands Huisartsen Genootschap, Federatie Medisch Specialisten en Patiëntenfederatie Nederland). Levert dat er bij een ontsteking van de haarzakjes kleine puistjes op de huid komen, dat dit meestal door scheren, epileren of olie en vet op de huid komt, dat de puistjes doorgaans in één tot twee weken vanzelf weggaan, en de adviezen om niets op de huid te smeren, dagelijks met zeep te wassen en niet opnieuw te scheren of epileren tot de puistjes weg zijn.
• Scheren 1. Etymologiebank (Instituut voor de Nederlandse Taal), met het lemma uit M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim & N. van der Sijs, Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 2003–2009. Levert de Oudnederlandse attestatie skeran rond 1100 in “thaz corter thero scorenon scapho” (“de kudde geschoren schapen”), de Middelnederlandse vindplaats van 1236 over hoe zij zich allemaal het hoofdhaar moeten scheren, de overdrachtelijke betekenis “snel vlak langs een oppervlak strijken” vanaf 1555, en de gedeelde wortel sker- met onder meer schaar en scheur.

Verwante begrippen

• Markeren. De tegenovergestelde beweging: iets zichtbaars achterlaten in plaats van weghalen.
• Objectificatie. Het kader waarin gladmaken een middel is om iemand minder persoon te laten lijken.
• Dollification. Waar dat gladmaken tot in het uiterste wordt doorgevoerd.
• Humiliation. Het derde kader, met het onderzoek naar wat vernedering doet.
• Abrasie. De andere manier om de bovenste huidlaag te beschadigen, maar dan als doel.
• Nazorg. Waar het verzorgende kader het dichtst bij ligt.
• Kaarsvet. Een van de dingen die je beter niet op pas geschoren huid doet.
• Dienstbaarheid. De rol waarin iemand het scheren voor een ander uitvoert.
• Protocol. De vorm die zo’n vast halfuur zijn gewicht geeft.