Free use

Wat is free use?

Free use (Nederlands: geen ingeburgerde vertaling, letterlijk vrij gebruik) is een afspraak waarin de ene partner op elk moment seksueel toegang heeft tot de andere, zonder daar telkens opnieuw om te vragen. De toestemming wordt één keer gegeven en blijft staan, binnen grenzen die vooraf zijn vastgelegd. Free use loopt door buiten een scène om.

Hoe free use er in de praktijk uitziet

Free use gaat over het wegvallen van de vraag, niet over het wegvallen van de grens.

Een gangbare afspraak ziet er zo uit. Twee mensen spreken af dat er tussen vrijdagavond en zondagochtend niet meer gevraagd wordt: hij hoeft niet te peilen, zij hoeft niet te overwegen. Wat eronder valt staat op een lijstje, wat er niet onder valt ook. Er is één woord dat alles stilzet, en dat woord werkt ook als er niets aan de hand lijkt. Zondagochtend is de afspraak voorbij, en dan wordt er nagepraat.

Wat mensen aan die opzet bevalt, is het verdwijnen van het onderhandelen. Wat eronder ligt is precies het tegenovergestelde: er is méér onderhandeld dan gewoonlijk, alleen op een ander moment.

Waar de toestemming bij free use op rust

Op één afspraak vooraf die daarna zichtbaar moet blijven kloppen.

Dunkley en Brotto beschrijven in Sexual Abuse hoe rollenspel met verzet werkt: als het naspelen van niet-instemmende seks binnen een onzichtbare structuur van vooraf onderhandelde toestemming. Free use gebruikt diezelfde constructie, maar dan uitgesmeerd over dagen in plaats van over één scène. Dezelfde auteurs vatten toestemming samen als een doorlopend, interactief en dynamisch proces, en dat is de eis waar een staande afspraak tegenaan loopt.

Mensen die zo leven, doen dat dan ook niet met één gesprek. Cascalheira, Thomson en Wignall interviewden vier mensen die voltijds in een machtsuitwisseling leven en vonden bij hen dynamic consent: eerlijkheid en communicatie in de context van dat moment, in plaats van één onderhandeling vooraf die de rest afdekt.

Waarom mensen free use willen

Omdat gevraagd worden ook een taak is, en die taak even niet hebben voelt als rust.

De aantrekkingskracht zit in het wegvallen van de aanloop. Geen moment waarop je moet bepalen of je zin hebt, geen inschatting, geen beleefd uitstel. Voor wie de hele dag beslissingen neemt, is dat het aantrekkelijkste deel van het hele idee.

• Voor wie beschikbaar is levert free use een periode op waarin je niets hoeft te initiëren en niets hoeft af te wegen. Gewild worden zonder dat er iets van je gevraagd wordt.
• Voor wie de toegang heeft verdwijnt de angst om ongelegen te komen, en dat blijkt vaker het probleem dan de lust.
• Voor een stel dat vastloopt op timing en aanleiding zet het de vraag “wanneer dan wel” één keer neer in plaats van elke week opnieuw.

Free use werkt alleen tussen mensen die elkaar al kunnen lezen. Wie het gebruikt om een gesprek te vermijden dat toch gevoerd moet worden, verplaatst dat gesprek alleen naar later, en meestal naar een slechter moment.

Hoe mensen free use afspreken

Bijna altijd met een venster eromheen, en zelden onbeperkt.

1. Het tijdvenster. Een avond. Of een weekend, of de hele vakantie: begin en eind staan vast, en dat maakt de afspraak voor allebei overzichtelijk.
2. De situatiegebonden vorm. Alleen thuis, of alleen wanneer een bepaald sieraad om is. Het teken doet dan het werk dat anders de vraag deed.
3. De doorlopende vorm. Free use als onderdeel van een vaste verhouding. Ofer Parchev beschrijft die hoek in Sexuality & Culture als total power exchange: langlopende relaties waarin de onderliggende partij veel of alle onderdelen van het leven overdraagt.

Op het lijstje staat steeds hetzelfde: welke handelingen wel en niet, voorbehoedmiddelen en tests, of anderen erbij mogen zijn, en met welk woord het stilvalt.

Wat free use niet is

“Bij free use is toestemming niet meer nodig.” Onjuist, en juridisch riskant. Het Wetboek van Strafrecht straft sinds de Wet seksuele misdrijven seksuele handelingen met iemand van wie je weet dat de wil ontbreekt (artikel 241) én met iemand van wie je ernstige reden hebt dat te vermoeden (artikel 240). Een afspraak van vorige week staat daar niet boven.

“Wie ja zegt voor het weekend, heeft ook ja gezegd voor tijdens de slaap.” Nee. Artikel 244 Sr bepaalt dat de wil tot seksuele handelingen in ieder geval ontbreekt bij iemand in een staat van bewusteloosheid, verminderd bewustzijn of lichamelijke onmacht. Canada oordeelde in dezelfde geest: in R. v. J.A. (2011) verklaarde het hooggerechtshof toestemming die uitsluitend vooraf was gegeven ongeldig, omdat een bewusteloze partner niet meer kan instemmen. Wie dit toch wil, legt het beter voor aan een jurist dan dat hij het aanneemt.

“Free use is hetzelfde als CNC.” CNC speelt binnen een scène dat toestemming ontbreekt terwijl die er is. Free use doet niet alsof: de toegang is echt, alleen begrensd. Het verschil zit in de tijdschaal en in wat er wordt nagespeeld.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar actief in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Free use komt bij mij vrijwel nooit als vraag binnen en vaak als beschrijving: vrouwen die vertellen dat het thuis zo gegroeid is, en die zich afvragen of dat mag.

Bijna altijd stelt de beschikbare kant het voor, en aarzelt de andere. Dat is precies andersom dan mensen verwachten.

En het loopt zelden mis op de seks. Het loopt mis op de dag erna, wanneer iemand ontdekt dat er geen moment meer was waarop iets kon worden teruggenomen. Daarom hoort er een eindtijd bij, ook als de afspraak in principe doorloopt.

Wat je zelf kunt doen

• Zet er een einde aan vast voordat je begint: een uur, een avond, een weekend. Een afspraak zonder einddatum is geen afspraak maar een aanname.
• Schrijf op wat er niet onder valt. De lijst met uitzonderingen is bij free use belangrijker dan de lijst met wat wel mag.
• Kies een woord dat alles stilzet en spreek af dat het gebruikt mag worden zonder uitleg achteraf.
• Sluit slaap en dronkenschap uit, of leg het voor aan iemand met verstand van zaken. Op dat punt is de wet duidelijker dan de scene.
• Plan een nagesprek op een moment dat niets meer loopt, en vraag daar wat je niet gezegd hebt toen het bezig was.

Meer weten over free use

Op deze site staat bij consent waarom toestemming intrekbaar is, bij 24/7 hoe een doorlopende afspraak eruitziet, en gaat het artikel over de gevangenschapsfantasie over het verlangen om gebruikt te worden.

Buiten deze site geeft het overzicht van Dunkley en Brotto de nuchterste beschrijving van hoe zulke afspraken worden opgezet, en laat Ofer Parchev zien waar het recht en de scene op dit punt uit elkaar lopen.

Waar dit op deze site past

Free use staat niet op mijn dienstenlijst: het is een afspraak tussen mensen die elkaar vaker zien, en niet iets wat je bij mij boekt. Wat wel kan is het gesprek erover, en de manier waarop ik afspraken vooraf vastleg staat beschreven op de pagina over de BDSM-date.

Bronnen

• Wetboek van Strafrecht, artikelen 240 tot en met 244. Wetten.overheid.nl, versie 1 januari 2026. Levert schuldaanranding bij ernstige reden om te vermoeden dat de wil ontbreekt, opzetaanranding en opzetverkrachting bij wetenschap daarvan, en de bepaling dat de wil in ieder geval ontbreekt bij bewusteloosheid, verminderd bewustzijn of lichamelijke onmacht.
• The Role of Consent in the Context of BDSM. Cara R. Dunkley & Lori A. Brotto, Sexual Abuse 32(6), 657–678, 2020. Levert de omschrijving van rollenspel met verzet als naspelen binnen een onzichtbare structuur van vooraf onderhandelde toestemming, en de vaststelling dat toestemming een doorlopend, interactief en dynamisch proces is dat op elk moment kan worden ingetrokken.
• Between Normalization and Transgression: The Complexity of Consensual Non-consent in BDSM. Ofer Parchev, Sexuality & Culture 30, 678–696, 2026. Levert total power exchange als langlopende vorm waarin de onderliggende partij veel of alle onderdelen van het leven overdraagt, en de uitspraak in R. v. J.A. (2011) waarin het Canadese hooggerechtshof toestemming die alleen vooraf is gegeven ongeldig verklaarde.
• “A certain evolution”: a phenomenological study of 24/7 BDSM and negotiating consent. Cascalheira, Thomson & Wignall, Psychology & Sexuality 13(3), 628–639, 2021. Levert het begrip dynamic consent uit interviews met vier mensen die voltijds in een machtsuitwisseling leven: eerlijkheid en communicatie in de context van dat moment.

Verwante begrippen

• Consent. De toestemming waar free use volledig op leunt, en de reden dat de afspraak intrekbaar blijft.
• CNC. De buurterm waar een scène juist doet alsof toestemming ontbreekt.
• D/s. De dynamiek waarbinnen een free-use-afspraak meestal wordt gemaakt.
• 24/7. De doorlopende variant van diezelfde machtsuitwisseling, met de zorg die dat vraagt.
• Check-in. Het gereedschap waarmee een staande afspraak tussentijds getoetst wordt.
• Consent violation. Wat het heet wanneer de afspraak wordt opgerekt zonder dat iemand het zegt.