Kitten play

Wat is kitten play?

Kitten play (Nederlands: kattenrollenspel) is rollenspel waarin iemand de houding, geluiden en het gedrag van een kat aanneemt en door de ander als kat wordt behandeld. Kitten play is een deelvorm van petplay, dat op zijn beurt onder animal play valt. Het kenmerk dat kitten play van de andere dierenrollen onderscheidt, is eigenzinnigheid.

Hoe kitten play er in de praktijk uitziet

Als puppy play, maar dan met een tegenspeler die zelf beslist of het spel doorgaat.

De encyclopedische beschrijving van animal roleplay zet het kittenkarakter in één zin neer: wie de kat speelt houdt een zekere onafhankelijkheid, en kan als onderdeel van de fantasie terugslaan naar de partner die haar probeert te temmen of te trainen. Dat is precies waar het spel op draait. De ander vraagt iets, de kat kijkt de andere kant op, en de vraag wordt een onderhandeling.

Trainen kan wel. Volgens dezelfde beschrijving worden sommige katten aangeleerd om kunstjes te doen: speelgoed terugbrengen, bedelen, aan de riem mee naar buiten. En er is een woord voor een kat zonder eigenaar of zonder halsband: een stray.

Een gewone avond ziet er daardoor rustiger uit dan het woord “rollenspel” doet vermoeden: iemand ligt op de bank, wordt geaaid, en verplaatst zich af en toe naar de andere kant van de kamer om te laten zien dat het kan.

Waarom dit soort rollenspel werkt

Omdat de menselijke taal wegvalt en er iets anders voor terugkomt.

Het enige diepgaande onderzoek naar dit soort spel gaat over honden, niet over katten. Darren Langdridge en Jamie Lawson analyseerden voor Archives of Sexual Behavior 68 schriftelijke ervaringsbeschrijvingen en 25 interviews over puppy play, en vonden vijf terugkerende bestanddelen: seksueel genot; ontspanning, therapie en ontsnapping aan het zelf; volwassen spel en levendige lichamelijkheid; het uitbreiden en uiten van wie je bent; en relaties en gemeenschap.

Vier van die vijf gaan niet over seks. Dat verklaart waarom mensen kitten play vaker omschrijven als uitrusten dan als opwinding: er wordt niets van je gevraagd wat een volwassene moet kunnen. Voor kitten play zelf bestaat geen vergelijkbaar onderzoek.

Waarom mensen kitten play doen

Om de eigenzinnigheid, en dat is een andere motor dan bij de hond.

Wie de hond speelt krijgt beloning voor gehoorzaamheid. Wie de kat speelt krijgt aandacht juist door zich af te wenden, en dat trekt een ander soort mens aan: iemand die nagelopen wil worden in plaats van geleid. De gewone verhouding draait om, terwijl de machtsafspraak op papier gelijk blijft.

• Voor wie de kat speelt valt de plicht om te antwoorden weg. Je hoeft niet mee te werken en niet te praten. Uitleggen waarom je iets niet wilt hoeft ook niet.
• Voor wie mens blijft verschuift het plezier van sturen naar verleiden. De rol van handler levert hier weinig gehoorzaamheid op en veel geduld.
• Voor een stel is de winst meestal aanraking zonder script: aaien, tegen elkaar aan liggen, en een uur waarin geen van beiden iets hoeft te presteren.

Kitten play trekt geen scheve verhouding recht, en de “ik doe lekker toch niet wat je vraagt”-dynamiek kan buiten het spel gaan doorlopen als jullie niet afspreken wanneer het ophoudt. Langdridge en Lawson beschrijven het plezier van deze spelvorm; ze meten geen therapeutisch effect.

Hoe mensen kitten play doen

Meestal zonder ook maar iets aan te schaffen.

Het begint bij gedrag, niet bij spullen: op de grond zitten, tegen een been aan leunen, geluiden maken in plaats van zinnen. Oortjes en een staart komen er meestal pas bij als iemand al weet dat de rol bevalt. De volgorde omdraaien is de gewoonste beginnersfout, want een pak op de bank is geen rol.

Daarna lopen de vormen uiteen. Sommigen houden het bij een halfuur aaien op de bank. Anderen bouwen er een huishouding omheen, met een naam, een slaapplek en vaste momenten. Weer anderen gebruiken de kattenrol als opstapje naar iets stevigers, waarbij de halsband op enig moment een collar wordt.

Wat mensen vooraf afspreken is bijna altijd hetzelfde: hoe je uit de rol komt. Een kat spreekt geen zinnen, dus er ligt een gebaar klaar dat het einde aangeeft.

Misverstanden over kitten play

“Kitten play is puppy play met andere oortjes.” Nee, de dynamiek is omgekeerd. Een pup werkt naar goedkeuring toe, een kat laat zich overhalen. Wie dat verschil wegpoetst, houdt een pup met een staart over.

“Kitten play gaat over echte dieren.” Dat is de hardnekkigste aanname en hij klopt niet. Onderzoekers van dit soort rollenspel zochten er uitdrukkelijk naar en vonden geen aanwijzing voor een duiding als zoöfilie; de uitleg daarvan staat bij animal play.

“Een kat is toch juist afstandelijk.” Bij echte katten valt daar iets op af te dingen. Kristyn Vitale, Alexandra Behnke en Monique Udell rapporteerden in Current Biology dat huiskatten duidelijke hechtingsstijlen ten opzichte van hun verzorger vertonen, gemeten met criteria uit onderzoek naar mensenbaby’s. De afstandelijke kat is dus vooral een cultureel beeld, en kitten play speelt met dat beeld.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Rollenspel doe ik graag, en de kattenvariant komt bij mij zelden als vraag binnen maar wel als iets wat onderweg ontstaat.

Wie dit aandraagt, begint zelden bij de kat. Het begint bij een houding. Op de grond zitten met je hoofd tegen een been, en van daaruit ontstaat iets waar we vooraf geen naam voor hadden.

Het tweede dat opvalt is hoe hard het woord aankomt en hoe zacht de handeling is. “Kitten play” klinkt als een pak en een stel oren; wat er gebeurt is dat iemand een uur lang niets hoeft te zeggen en wordt aangeraakt zonder dat er iets uit hoeft voort te komen.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek een gebaar af dat einde spel betekent. Een stopwoord werkt niet bij iemand die alleen nog miauwt.
• Begin met gedrag en koop pas daarna iets. Houding, geluid en afstand doen het werk; oortjes zijn versiering.
• Bepaal vooraf of gehoorzamen erbij hoort. Bij kitten play is niet-luisteren onderdeel van de rol, en dat wil je niet halverwege moeten uitvinden.
• Leg een kussen klaar. Uren op de grond doorbrengen belast knieën en heupen meer dan mensen inschatten.
• Zet een eindtijd. De rol is prettig om in te blijven, en juist daarom loopt het anders door tot iemand honger krijgt.

Meer lezen over kitten play

Op deze site is animal play de paraplupagina met het onderzoek en de afbakening tegenover bestialiteit, en legt handler uit wat er van de menselijke kant wordt verwacht. Ook de halsband heeft een eigen ingang.

Buiten deze site is het artikel van Langdridge en Lawson vrij te lezen en het volledigst over wat mensen in dit soort spel zoeken, ook al gaat het over honden.

Waar dit op deze site past

Rollenspel staat op mijn lijst, kitten play als zodanig niet; dit is dus iets wat we samen zouden verzinnen in plaats van iets wat ik uit de kast trek. Hoe we vooraf afspreken wat er tijdens een avond kan, staat op de pagina over de BDSM-date.

Bronnen

• The Psychology of Puppy Play: A Phenomenological Investigation. Darren Langdridge & Jamie Lawson, Archives of Sexual Behavior 48(7), 2201–2215, 2019 (DOI 10.1007/s10508-019-01476-1). Fenomenologische analyse van 68 schriftelijke ervaringsbeschrijvingen en 25 halfgestructureerde interviews. Levert de vijf bestanddelen van dit soort dierenrollenspel: seksueel genot; ontspanning, therapie en ontsnapping aan het zelf; volwassen spel en levendige lichamelijkheid; het uitbreiden en uiten van het zelf; en relaties en gemeenschap. Het onderzoek gaat uitsluitend over puppy play; katten komen er niet in voor, en dat is hier expliciet vermeld.
• Animal roleplay. Wikipedia, paragraaf Kitten play. Levert de omschrijving van de kattenrol als iemand die zich kleedt en gedraagt als kat en daarbij een zekere onafhankelijkheid houdt, het gegeven dat de kat als onderdeel van de fantasie kan terugslaan naar wie haar probeert te temmen of te trainen, de kunstjes die wel worden aangeleerd zoals speelgoed terugbrengen, bedelen en aan de riem lopen, en de term stray voor een kat zonder eigenaar of halsband.
• Attachment bonds between domestic cats and humans. Kristyn R. Vitale, Alexandra C. Behnke & Monique A. R. Udell, Current Biology 29(18), R864–R865, 2019 (DOI 10.1016/j.cub.2019.08.036). Levert het bewijs dat huiskatten duidelijke hechtingsstijlen ten opzichte van hun menselijke verzorger vertonen, vastgesteld met gedragscriteria uit onderzoek naar mensenbaby’s. Hier alleen gebruikt voor de vaststelling over echte katten waarmee het culturele beeld van de afstandelijke kat wordt gerelativeerd, niet voor een uitspraak over rollenspel.

Verwante begrippen

• Animal play. De bredere categorie waar kitten play in valt, inclusief het onderzoek en de afbakening tegenover bestialiteit.
• Handler. Hoe de menselijke kant van dit spel eruitziet, en waarom die rol hier vooral geduld vraagt.
• Halsband. Het voorwerp dat er bij kitten play meestal als eerste bij komt, en waarvan het ontbreken een kat tot stray maakt.
• Collar. Dezelfde band in zijn betekenis als teken van binding, buiten het dierenspel om.
• Ageplay. De rol die niet met soort maar met leeftijd speelt, en die dezelfde last van je schouders haalt.
• Brat. De andere rol waarin tegenwerken de bedoeling is in plaats van een fout.
• Owner. De tegenrol van de kat, en waarom eigenaarschap hier over verantwoordelijkheid gaat.
• Petplay. De tak waar kitten play in zit, en de plek waar de rol van de houder wordt uitgelegd.
• Puppy play. De hondenrol waar deze pagina zich tegen afzet, met de cijfers erbij.
• Rollenspel. De paraplu waar kitten play twee lagen onder hangt.
• Ponyplay. De dierenrol waarin niet-luisteren juist het tegendeel van de bedoeling is.