Ponyplay

Wat is ponyplay?

Ponyplay (Engels: pony play, in twee woorden) is rollenspel waarin iemand de rol van paard of pony aanneemt en door de ander wordt getraind, gemend of bereden. Het draait om houding, tred en africhten, niet om gezelschap. Ponyplay is een tak van animal play en staat daarmee náást petplay, niet eronder.

Hoe ponyplay er in de praktijk uitziet

Ponyplay begint bij een houding die je aanleert, niet bij een halsband die omgaat.

Wat er geoefend wordt, is volgens de encyclopedie vaak precies het programma van een echte africhting, alleen dan met twee benen: stappen, galopperen, gehoorzamen aan een teken.

Een gewone avond: het hoofdstel gaat om, met een bit tussen de tanden, en vanaf dat moment wordt er niet meer gepraat. De ander tikt met een kort stokje tegen je knie tot je hem hoog genoeg optilt, en telt de pas. Rondje, stilstaan, opnieuw. Een hond mag op de vloer liggen en een kat mag weglopen; een pony wordt beoordeeld op hoe hij loopt.

Waar het woord ponyplay vandaan komt

Het Nederlands heeft er nooit een eigen woord voor gemaakt.

De Online Etymology Dictionary dateert powny op de jaren 1650 als “een heel klein paard”, uit het Schots, via het verouderde Franse poulenet “veulentje” en het Laatlatijnse pullanus, het jong van een dier.

In het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek levert ponyplay nul artikelen op en paardenrollenspel ook nul. Wat er wél staat is ponygirl, 105 keer, en op één treffer na allemaal tussen 1989 en 1994. De oudste staat op 27 februari 1989 op pagina 16 van Het vrije volk, in een advertentie voor een 06-lijn: “SM. Ponygirl. Ankie’s droom. Paardje spelen. Ze wil de teugels voelen en de sporen. Naaldhakken en nylons in de stal.”

Voor het spel zelf grijpt die advertentie naar paardje spelen, de uitdrukking uit de kinderkamer, die het archief 513 keer kent. En ponyboy geeft 35 treffers die vrijwel allemaal over de film The Outsiders gaan.

Waarom mensen aan ponyplay doen

Omdat er niets meer te beslissen valt terwijl er wel voortdurend naar je gekeken wordt. Het tuig legt de houding op, het bit haalt de woorden weg, en wat overblijft is één opdracht tegelijk: til die knie op, sta stil, loop door.

• Voor wie de pony is komt er iets terug wat bij petplay ontbreekt: je kunt het goed doen. De oefening is de opwinding, en de goedkeuring erna weegt zwaarder omdat je ervoor werkte.
• Voor wie ment of traint is de rol geduldig in plaats van bevelend. Je stuurt met een hand, een stok en je stem, en merkt aan de tred wanneer het genoeg is.
• Voor een stel samen is het aandacht geven die niets met praten te maken heeft.

Lichamelijk is dit de zwaarste dierenrol die er is, dus geen ontspanning voor wie wil liggen. En het lost niets op: wie zich niet gezien voelt, voelt zich in een tuig niet ineens wel gezien.

Hoe mensen ponyplay doen

De meeste mensen beginnen met alleen een hoofdstel en de tred.

Daarna lopen drie vormen uiteen. De kar, waarbij de pony trekt en de menner zit. Het rijden, waarbij iemand op handen en knieën gedragen wordt. En de dressuur, die het dichtst bij de kern zit: passen en houdingen die op één teken worden aangenomen en beoordeeld, net als bij positietraining.

Zeldzaam is de rol wel. In de enquête van Brown en collega’s noemden 195 deelnemers hun rol binnen het dierenrollenspel: hond 31,3 procent, kat 21,5, vos 12,3, wolf 8,7, en het paard 5,1 procent, de kleinste van alle genoemde soorten.

Misverstanden over ponyplay

“Ponyplay is gewoon een vorm van petplay.” Hier lopen de vakliteratuur en deze site uiteen. Brown, Barker, Friedrich en Rahman schrijven in The Journal of Sex Research: “Pet play has numerous subgroups, varying based on species (e.g., kitten and pony play) and intensity.” Bij hen is pet play de paraplu over alle dierenrollen, ongeveer wat hier animal play heet. Ik houd het onderscheid toch aan, om drie redenen. Onder die zin staan twee verwijzingen en het zijn allebei commerciële blogpagina’s, geen onderzoek. De auteurs schrijven in dezelfde alinea zelf dat het onderzoek beperkt is en de meeste informatie uit anekdotische bronnen komt. En hun eigen vragenlijstitem noemt “tails, ears, and an animal collar”: staart, oren en een halsband, het tuig van hond en kat, terwijl bij een pony het bit en de teugels horen. Wat overblijft is inhoudelijk: een huisdier wordt gehouden, een pony wordt afgericht.

“Je hebt er hoefschoenen en een kar voor nodig.” Het werk doen de houding, het teken en de herhaling. Tuig versterkt dat en is nooit de voorwaarde.

“Horseplay is hetzelfde woord.” Op Nederlandse kinklijsten wel, in het Engels niet: daar betekent horseplay luidruchtig stoeien. Wat dat met je zoekresultaten doet staat op horseplay.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Rollenspel staat op mijn ja-lijst en de vorm spreken we vooraf af. Paardentuig hoort niet bij mijn vaste spullen, en dat zeg ik er liever eerlijk bij.

Bij de vrouwen die hierover beginnen gaat het bijna nooit over paarden. Het gaat over de oefening. Iemand die op haar werk alleen op resultaat wordt beoordeeld, wil een uur waarin ze beoordeeld wordt op iets kleins en onbelangrijks, en waarin ze het goed kan doen.

De beginnersfout is te snel te veel willen. Bit erin, staart erbij, en na een kwartier begeven de knieën het.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek een teken af dat zonder woorden werkt. Een pony met een bit in kan geen stopwoord zeggen, dus kies een geluid of een voorwerp dat losgelaten wordt, vóór het hoofdstel omgaat.
• Leg iets onder je knieën als je op de grond werkt. Herhaald knielen belast de slijmbeurs vóór de knieschijf, en dat is hier het letsel dat je tegenkomt.
• Laat de trainer op de tijd letten. In een tred raak je het uur kwijt, en een bitgag laat ondertussen het speeksel lopen zonder dat je het zelf doorhebt.
• Zeg vooraf waar de scène ophoudt. Africhten kan een avond volledig vullen zonder dat er seks aan te pas komt, en dat is precies het punt waarop verwachtingen uit elkaar lopen.

Meer lezen over ponyplay

De drie buurpagina’s vullen elk een andere leemte: animal play voor de hele familie, petplay voor het verschil met de gehouden rollen, en horseplay voor het lijstwoord dat je in het Engels op het verkeerde spoor zet. Het overzicht van BDSM-ruimtes die je kunt huren noemt een adres met paardenstallen.

Buiten deze site leest het stuk van Anna Maria Gillis in Humanities over Phyllis en Aristoteles goed naast dit onderwerp: een filosoof die zich op handen en knieën laat berijden, in de dertiende eeuw.

Waar dit op deze site past

Als je dit een keer wilt proberen zonder er meteen materiaal voor te kopen, dan kan de kern ervan binnen één afspraak: een houding, een teken, en iemand die erop let. Wat er in zo’n avond gebeurt en wat we vooraf op papier zetten, lees je bij de BDSM-date.

Bronnen

• A Survey of the United Kink-dom: Investigating Five Paraphilic Interest Groups and Their Demographic and Psychological Correlates. Ashley Brown, Edward D. Barker, Stella Friedrich & Qazi Rahman, The Journal of Sex Research 63(3), 412–430, 2026 (DOI 10.1080/00224499.2025.2486472). Auteurs, jaargang, nummer en paginering zijn tegen Crossref gecontroleerd. Achter de uitgever ligt een betaalmuur, dus deze link wijst naar de vrij toegankelijke preprint op PsyArXiv, en dat is ook de tekst die is nagelezen. Levert de zin waarin pony play onder pet play wordt gerekend, met de twee commerciële webpagina’s die daaronder als verwijzing staan en de eigen kanttekening van de auteurs dat het onderzoek beperkt is; de woordelijke tekst van het petplay-vragenlijstitem over staart, oren en halsband; en de rolverdeling onder 195 deelnemers waarin het paard met 5,1 procent de kleinste genoemde soort is, naast hond 31,3, kat 21,5, vos 12,3 en wolf 8,7 procent.
• Delpher krantenarchief. Koninklijke Bibliotheek. Doorzocht op 10 augustus 2026 via de SRU-dienst op jsru.kb.nl. Levert nul artikelen op ponyplay, pony play en paardenrollenspel; 105 op ponygirl, waarvan de oudste in Het vrije volk van 27 februari 1989 op pagina 16 staat en woordelijk is nagelezen in de OCR; 35 op ponyboy, vrijwel alle over The Outsiders; 17 op ponyspel, alle advertenties voor ruiterkampen; en 513 op paardje spelen.
• Animal roleplay. Pony play. Wikipedia. Hier alleen gebruikt voor wat er geoefend wordt: het programma van een echte africhting, met stappen en galopperen omgezet naar menselijke ledematen.
• Object Lesson: Did Aristotle Really Humiliate Himself for Phyllis?. Anna Maria Gillis, Humanities, National Endowment for the Humanities, voorjaar 2017. Levert dat de legende in de dertiende eeuw door de geestelijke Jacques de Vitry werd verspreid, dat Phyllis pas op zijn avances wilde ingaan als ze op zijn rug mocht rijden, dat de filosoof daarop op handen en knieën ging, dat het tafereel op kammen, spiegels en schalen werd afgebeeld, en dat het verhaal een middeleeuwse vinding is zonder band met de historische Aristoteles.
• pony. Online Etymology Dictionary, Douglas Harper. Levert powny in de jaren 1650 als “een heel klein paard”, uit het Schots, waarschijnlijk via het verouderde Franse poulenet “veulentje”, verkleinvorm van poulain, uit het Laatlatijnse pullanus, het jong van een dier.

Verwante begrippen

Ponyplay grenst aan drie dingen tegelijk: aan de andere dierenrollen, aan het tuig, en aan alles wat met africhten te maken heeft.

• Animal play. De paraplu waar ponyplay een eigen tak van is, met de gehouden dierenrollen ernaast.
• Petplay. De tak waarin het dier gehouden en vertroeteld wordt, precies wat ponyplay niet doet.
• Horseplay. Het lijstwoord dat in het Nederlands hetzelfde aanwijst en in het Engels iets anders betekent.
• Bit en bitgag. Het voorwerp waar de sturing bij ponyplay op rust, met wat het wel en niet blokkeert.
• Positietraining. Hetzelfde africhten zonder dierenrol: houdingen die op één woord worden aangenomen.
• Objectificatie. Waar de rol nog een stap verder gaat en er niets meer te trainen valt.
• Puppy play. De best onderzochte dierenrol, waar belonen doet wat bij ponyplay het oefenen doet.