Kinbaku

Wat is kinbaku?

Kinbaku (緊縛) is het Japanse woord voor strak vastbinden, en in de touwscene de naam voor erotische Japanse touwbondage. In het Japans zelf zit er geen seks in het woord: het woordenboek geeft één betekenis, en die is technisch. Die erotische lading kreeg kinbaku pas in de Japanse tijdschriftcultuur van de jaren vijftig.

Wat kinbaku in de praktijk betekent

Kinbaku is geen aparte knoop of binding. Het is het woord voor binden dat zelf de scène is, en niet de voorbereiding op iets anders.

Dat verschil zie je aan het tempo. Wie de polsen vastzet om verder te kunnen, is in twintig seconden klaar. Wie kinbaku zegt, bedoelt meestal een half uur waarin één wikkel na de andere wordt gelegd, met stiltes ertussen, waarbij degene met het touw naar een gezicht kijkt in plaats van naar een knoop. Het touwwerk is het doel, niet het middel.

Eén man laat zien hoe die praktijk in Japan zichtbaar werd. Historicus Kawahara Azumi beschrijft in haar bronnenstudie van Kitan Club de schrijver Tsujimura Takashi, die vanaf het negende nummer aan het blad meewerkte, later de fotoreportages verzorgde en in 1968 de touwregie deed voor de film Tokugawa keibatsushi. Volgens Kawahara is hij de vroegste persoon die maatschappelijk werd herkend als nawashi, kinbakushi en bakushi. Kinbaku kreeg dus eerst een publiek gezicht via een blad, en pas daarna een beroepsnaam.

Waar het woord kinbaku vandaan komt

Uit gewoon Japans, en oorspronkelijk zonder enige erotiek.

De Digitale Daijisen en het Nihon Kokugo Daijiten geven kinbaku één betekenis: strak of hard vastbinden. Het woordenboek geeft er zelfs een overdrachtelijk gebruik bij: vastzitten aan bestaande opvattingen. De oudste vindplaats die het Nihon Kokugo Daijiten noemt is nummer 8 van het tijdschrift Meiroku Zasshi uit 1874, waarin Tsuda Mamichi in een opstel over kleding schrijft over Chinese vrouwen van wie de voeten van jongs af pijnlijk strak werden gebonden.

De erotische betekenis kwam er bijna tachtig jaar later bij, en je kunt aanwijzen waar. Kitan Club was een maandelijks lezersblad dat in oktober 1947 in Sakai bij Osaka werd opgericht voor mensen met wat toen randseksualiteit heette: sadisme, masochisme, fetisjisme, homoseksualiteit, travestie. Kawahara noemt mei 1952 het eerste keerpunt: het gecombineerde mei-juninummer verscheen op 1 juni 1952 in kleiner formaat en met een volledig vernieuwde opzet. In de nummers daarna raakte kinbaku ingeburgerd als naam voor erotisch binden, om het te onderscheiden van gewoon binden. Het blad hield het vol tot maart 1975.

Waarom mensen kinbaku doen

Om de traagheid, en om wat daarin te vinden is dat met een orgasme niets te maken heeft.

Kawahara vat de SM-cultuur van Kitan Club op als het najagen van een verlangen dat juist niet in vervulling gaat. De onvervulbaarheid is de kern, niet een gebrek. Toch beschrijft dat precies waarom mensen een half uur in touw willen liggen zonder dat er iets “gebeurt”.

• Voor wie gebonden wordt verdwijnt de keuze. Er valt niets meer te regelen, en wat overblijft is aandacht voor het eigen lichaam.
• Voor wie bindt is kinbaku vooral een oefening in traag werken: je legt een wikkel, wacht, en kijkt wat er in een gezicht verandert voordat je de volgende pakt.
• Voor een stel bakent kinbaku een uur af waarin geen van beiden nog iets anders te doen heeft. Geen telefoon, geen gesprek dat nog moet.

Dit is een historische en culturele lezing, geen gemeten uitkomst. Er is geen onderzoek dat aantoont dat kinbaku iets oplost, en wie met een conflict de kamer in loopt, komt er met touw niet uit.

Hoe mensen kinbaku doen

De vormen zijn dezelfde als bij shibari: een enkele boei om pols of enkel, de armboei op de rug, patroonwerk over de romp, en pas veel later iets wat van de grond komt.

Wie het woord kinbaku gebruikt, voegt daar een afspraak over de bedoeling aan toe. Een gangbaar geval: twee mensen die elkaar kennen spreken af dat er niet gefotografeerd wordt, dat er weinig gepraat wordt en dat de avond klaar is als het touw eraf gaat. Geen extra techniek dus, wel een andere afspraak vooraf. Het touw is dat van de Japanse traditie: jute of hennep van rond zes millimeter, in het Japans asanawa.

Misverstanden over kinbaku

“Kinbaku is de gevoelige variant en shibari de technische.” Dat onderscheid is in het Westen bedacht en staat op zijn kop. In het Japanse woordenboek heeft shibari (縛り) vijf betekenissen. Binden, een beperking of deadline, een banklening, een plek op een variétéprogramma, en een zet in het schaakspel shogi, en geen daarvan is erotisch. Kinbaku heeft er één, en die is heel precies: strak vastbinden.

“Kinbaku is eeuwenoud.” Het bindwerk is oud, het woord in deze betekenis niet. De oudste vindplaats van kinbaku gaat over Chinese voetbinding in een opstel uit 1874; als naam voor erotisch touwwerk is het pas na de vernieuwing van Kitan Club in 1952 gangbaar geworden.

“Seiu Ito was de grondlegger van kinbaku.” In het Westen heet Ito Seiu (1882–1961) standaard de vader van de moderne kinbaku. De Japanse naslagwerken doen dat niet. De wereldencyclopedie van Heibonsha noemt hem een eigenzinnig schilder die vanaf zijn achtste bij de rinpa-schilder Nozawa Teiu in de leer ging, zijn leven lang seme-e en shibari-e maakte, martel- en bindprenten, en vooral wordt gewaardeerd om zijn zesdelige geschiedenis van de zeden van Edo en Tokio. Zelfs zijn geboortejaar ligt niet vast: 1880 bij Heibonsha, 3 maart 1882 bij twee andere naslagwerken.

Wat ik er zelf van zie

Het woord kinbaku hoor ik zelden als eerste. Mensen mailen over bondage of over shibari; kinbaku komt pas ter sprake als iemand er iets over gelezen heeft en wil weten of het “dat gevoelige” is.

Mijn antwoord is meestal hetzelfde: het gevoelige zit niet in het woord en ook niet in het patroon, maar in het tempo. De wikkel die je twee minuten laat liggen voordat je de volgende legt, doet meer dan de wikkel erna. Dat is het enige echte verschil dat ik merk tussen touw dat werkt en touw dat alleen mooi is.

De vraag die daar bijna altijd achteraan komt, gaat over kijken. Mag ik mijn ogen dichtdoen, of hoort erbij dat ik naar je kijk? Allebei mag. Als psychotherapeut vind ik vooral opvallend hoe vaak mensen daar toestemming voor denken nodig te hebben.

Meer lezen over kinbaku

Op deze site geeft shibari de geschiedenis van de praktijk met de gepubliceerde letselcijfers erbij, legt Japanse bondage uit waarin deze stijl van westerse bondage verschilt, en beschrijft bakushi de beroepsnaam die eruit voortkwam.

Buiten deze site is de bronnenstudie van Kawahara Azumi vrij te lezen en het uitvoerigste over de vroege jaargangen van Kitan Club, met een volledige inhoudsopgave. Wie het woord zelf wil natrekken, vindt bij Kotobank drie Japanse woordenboeken naast elkaar.

Waar dit op deze site past

Voor kinbaku hoef je geen cursus te volgen; het tempo is de hele oefening, en dat merk je pas als je er zelf in ligt. Bondage staat op mijn ja-lijst, in echt hennep, en hoe rustig of stevig het wordt bepaal jij. Op de pagina over de BDSM-date staat hoe zo’n avond wordt voorbereid en wat we vooraf doornemen.

Bronnen

• 初期『奇譚クラブ』の書誌情報・総目次と若干の考察 (Bibliografie en volledige inhoudsopgave van de vroege Kitan Club, met enkele beschouwingen). Kawahara Azumi, Antitled 4, 273–357, 2025, vrij toegankelijk. Levert de oprichting van Kitan Club in oktober 1947 in Sakai bij Osaka als maandelijks lezersinzendingsblad voor destijds als randseksualiteit beschouwde voorkeuren, het voortbestaan tot maart 1975, mei 1952 als eerste keerpunt met het gecombineerde mei-juninummer dat op 1 juni 1952 in kleiner formaat en volledig vernieuwd verscheen, en de beschrijving van Tsujimura Takashi als medewerker vanaf het negende nummer, maker van de fotoreportages, touwregisseur van Tokugawa keibatsushi (1968) en de vroegste persoon die maatschappelijk werd herkend als nawashi, kinbakushi en bakushi.
• 緊縛（きんばく）. Kotobank, met de ingangen uit de Digitale Daijisen (Shogakukan), het Seisenban Nihon Kokugo Daijiten en het Jitsū (Heibonsha). Levert de enige betekenis van kinbaku, “strak vastbinden”, het overdrachtelijke gebruik voor vastzitten aan bestaande opvattingen, en de oudste vindplaats: nummer 8 van Meiroku Zasshi uit 1874, in het opstel over kleding van Tsuda Mamichi over het strak binden van de voeten van Chinese vrouwen.
• 縛り（しばり）. Kotobank, ingang uit de Digitale Daijisen (Shogakukan). Levert de vijf betekenissen van shibari. Binden of datgene wat bindt, een beperking of termijn, een banklening die in één keer wordt afgelost, de plek twee voor het slot op een variétéprogramma, en het zetten van een wachtstuk in shogi, en daarmee de vaststelling dat geen enkele woordenboekbetekenis van shibari erotisch is.
• 伊藤晴雨（いとうせいう）. Kotobank, met de ingangen uit de herziene Sekai Daihyakka Jiten (Heibonsha), het Nihon Jinmei Daijiten (Kodansha) en het Nijisseiki Nihon Jinmei Jiten. Levert de omschrijving van Ito Seiu als eigenzinnig schilder en zedenhistoricus die vanaf zijn achtste bij de rinpa-schilder Nozawa Teiu in de leer ging, zijn leven lang seme-e en shibari-e maakte en vooral wordt gewaardeerd om zijn zesdelige geschiedenis van de zeden van Edo en Tokio, plus het verschil in geboortejaar tussen de naslagwerken: 1880 bij Heibonsha, 3 maart 1882 bij de twee andere, met 28 januari 1961 als sterfdatum.

Verwante begrippen

• Shibari. De praktijk waar kinbaku de erotische naam voor is, met de geschiedenis en de onderzoekscijfers.
• Japanse bondage. De Nederlandse verzamelnaam, iets ruimer omdat de historische bindkunst er ook onder valt.
• Bakushi. De beroepsnaam voor wie kinbaku uitvoert, naast nawashi en kinbakushi.
• Asanawa en jute. Het touw waar kinbaku mee wordt gelegd, met de maten en de vezel.
• Bondage. De paraplu, met de vuistregels die voor elk materiaal gelden.
• Nawashi. De titel die Tsujimura Takashi als eerste toebedeeld kreeg, en wat het achtervoegsel 師 aanduidt.
• Semenawa. De kwellende stijl binnen deze traditie.