Temperature play

Wat is temperature play?

Temperature play (Nederlands: temperatuurspel) is de vorm van BDSM waarin warmte en kou op de blote huid worden ingezet om te laten voelen in plaats van om pijn te doen. Het gaat om het verschil met de huidtemperatuur, niet om de extreme stand. Kaarsvet, ijsklontjes, verwarmd metaal en vuur zijn er allemaal uitvoeringen van.

Hoe temperature play er in de praktijk uitziet

Meestal met twee prikkels die elkaar afwisselen, en bijna altijd geblinddoekt.

De Engelstalige encyclopedie omschrijft het als het prikkelen van de warmte- en koudereceptoren met voorwerpen en stoffen, voor het gevoel en niet voor de pijn, met water, gesmolten was en ijs als gangbare middelen. Ze noemt erbij dat een blinddoek de sensaties versterkt en dat gewone kaarsen worden afgeraden ten gunste van massagekaarsen.

Drie vormen krijgen er een eigen kopje: vuurspel, ijsspel en blootstelling zonder voorwerp. Ingepakt worden, of naakt in de kou staan. Het eerste geldt als edgeplay, het tweede ligt in elke vriezer. Daarom zegt “temperatuurspel” op een kinklijst nog niets.

Waarom warm naast koud gaat branden

Omdat het lichaam die twee niet optelt maar met elkaar verrekent, en die verrekening loopt fout af.

Dit is nagemeten, en al lang. In de thermische roosterillusie, voor het eerst gedemonstreerd door Thunberg in 1896, wek je “een gevoel van sterke, vaak pijnlijke hitte” op door afwisselend warme en koele staafjes tegen de huid te leggen. Alleen warm: warm. Alleen koel: koel. Door elkaar: branden.

A. D. Craig en M. C. Bushnell lieten in Science zien waar dat vandaan komt. Zij maten twee soorten opstijgende zenuwbanen die op kou reageren en zagen die verschillend op het rooster reageren. Hun verklaring is central disinhibition, ontremming: het warme signaal haalt een rem weg die het koudepijnsignaal normaal onderdrukt, en wat er doorkomt is de brandende pijn die kou al opwekt. De voorspelling daaruit, een vaste verhouding tussen roosterpijn en koudepijn, klopte psychofysisch.

Voor deze praktijk betekent dat iets concreets: het branden bij snel afwisselen is echt, en het komt van de koude kant. De huid raakt niet in de war. Er gaat een rem los.

Waarom mensen temperatuurspel doen

Om de halve seconde waarin je nog niet weet wat er op je huid ligt.

Dat is de hele aantrekkingskracht, en de reden dat de blinddoek er standaard bij hoort.

• Voor jou is het een van de weinige vormen waarin je niets hoeft te verdragen: er wordt geen grens opgezocht, er wordt iets aangeraakt wat je nooit bewust voelt.
• Voor mij is het het spel met de kleinste marge tussen mooi en verkeerd. Twee graden in de was bepalen of het warmte wordt of een brandwond.
• Voor jullie samen is het een goede eerste stap, omdat er geen rol of scenario aan te pas komt, en geen pijn.

Wat het niet doet: opbouwen. De huid went snel, en de neiging is dan om heter te gaan. Daar zit het probleem.

Waar de grens ligt: één graad

Tussen “dit voelt warm” en “dit is een brandwond” zit ongeveer één graad.

De getallen waar de scene mee rekent zijn 43 °C voor pijn en 44 °C voor een brandwond, en bij Martin en Falder liggen die zo dicht op elkaar dat er niets tussen te merken valt.

En de regel eronder is berucht. Martin en Falder schreven hun review juist omdát het werk van Moritz en Henriques uit 1947 jarenlang verkeerd is gelezen, waarna misleidende versies van de tijd-temperatuurregel belandden in industriële normen, in voorlichting over brandwonden en in medisch-juridische adviezen.

Twee dingen staan wél vast. Temperatuur weegt zwaarder dan tijd: de schadesnelheid neemt logaritmisch toe bij een lineaire stijging van de graden, en Torgrim Log komt in zijn modelstudie op dezelfde asymmetrie uit. En de pijn is geen betrouwbare marge: Martin en Falder leggen hem net ónder de schadegrens, Log er met 44,8 °C juist bóven. Twee bronnen, twee kanten van dezelfde streep.

Daaruit volgt de enige vuistregel die op alle uitvoeringen tegelijk slaat: als het niet genoeg is, verleng dan de tijd en niet de temperatuur.

Wat temperature play niet is

“Als het geen pijn doet, is het veilig.” De pijn komt maar één graad eerder dan de brandwond, en hoe kort een druppel de huid raakt bepaalt de rest. Bovendien is het onderzoek waarop iedereen zich beroept, Moritz en Henriques, 1947, volgens Martin en Falder jarenlang verkeerd gelezen, en zijn misleidende versies van de tijd-temperatuurregel in normen en voorlichting terechtgekomen. “Ze zei niets” is dus geen meting.

“Heter is intenser.” Heter is logaritmisch schadelijker en maar iets intenser. De prikkel zit in het verschil met je huidtemperatuur, en dat verschil is bij 45 °C al ruim aanwezig.

“BDSM’ers kunnen meer hitte hebben.” Dat beweert ook de encyclopedie-ingang over temperatuurspel, die er een systematische review uit 2022 voor aanhaalt. In de samenvatting van die review, Wuyts en Morrens in The Journal of Sexual Medicine, staat alleen dat pijndrempels hoger blijken bij onderdanige deelnemers; over hitte staat er niets, en de rest zit achter een betaalmuur. Reken er niet op.

Wat ik er zelf van zie

Dit is het spel waar ik het vaakst mee begin bij iemand die nog niets heeft geprobeerd. Ik ben Victor, gigolo en psychotherapeut, en ik doe kaarsvet wel en vuur niet.

De reactie op de eerste druppel zegt niets over de vijfde. De eerste is schrikken; daarna zakt het weg en komt de vraag of het “iets warmer” mag. Dat is het moment om de afstand te vergroten in plaats van de temperatuur, en dat is wat mensen die het thuis proberen bijna nooit doen.

En mijn eigen oude fout: was op dezelfde plek laten aanlopen omdat het beeld mooi werd. De huid daar had de nieuwe druppels niet nodig om warm te blijven. Hij was het al.

Wat je zelf kunt doen

• Test elk warm voorwerp op de binnenkant van je eigen pols, niet op je handpalm: die is minder gevoelig dan de rug waar het straks op landt.
• Verleng de tijd in plaats van de temperatuur als het niet genoeg is, want de schade loopt exponentieel met de temperatuur en maar lineair met de tijd.
• Laat niets stilliggen, warm noch koud. Bijna elk gedocumenteerd letsel in deze hoek gaat over iets wat bleef liggen.
• Beoordeel de huid met je ogen en niet alleen met een vraag. Tussen de eerste pijn en een brandwond zit maar één graad.
• Spreek af wat er níét gebeurt. Vuur is een andere praktijk dan was; zet die twee vooraf uit elkaar.

Meer lezen over temperature play

Binnen deze begrippenlijst staat de warme kant bij kaarsvet, met de smeltpunten per wassoort, en de koude bij ijsklontjes. Fireplay beschrijft de scherpste vorm en pepermuntolie de merkwaardigste: kou die de thermometer niet meet.

Daarbuiten loont het de review in Burns zelf open te slaan, al was het maar om te zien hoeveel normen en folders een verkeerd overgeschreven versie van dezelfde grens hanteren.

Waar dit op deze site past

Warmte en kou staan op mijn lijst met mogelijkheden, vuur niet. Hoe een avond eruitziet waarin dit een van de prikkels is, en hoe we vooraf uitzoeken wat er wel en niet gebruikt wordt, lees je bij de BDSM-date.

Bronnen

• A review of the evidence for threshold of burn injury. Nicholas A. Martin & Sian Falder, Burns 43(8), 1624–1639, 2017 (DOI 10.1016/j.burns.2017.04.003). Deze reeks gebruikt dit artikel op drie pagina’s; /nl/term/kaarsvet neemt er de drempel per wassoort uit en /nl/term/fireplay wat een vlam ermee doet. Hier is uitsluitend genomen wat die twee laten liggen: de waarschuwing waar het artikel om geschreven is, namelijk dat het werk van Moritz en Henriques uit 1947 jarenlang verkeerd is gelezen en dat misleidende versies van de tijd-temperatuurregel zijn beland in industriële normen, in voorlichting over brandwonden en in medisch-juridische adviezen. Plus het onderscheid dat de tijd-temperatuurrelatie voor oppervlakkige brandwonden in volwassen huid goed onderbouwd is, maar voor diepe brandwonden en voor kinderhuid is geëxtrapoleerd en met voorzichtigheid moet worden gebruikt.
• Modeling Skin Injury from Hot Rice Porridge Spills. Torgrim Log, International Journal of Environmental Research and Public Health 15(4), 808, 2018 (DOI 10.3390/ijerph15040808; PMID 29677134; open access, volledige tekst gelezen; voornaam getoetst tegen Crossref, want Europe PMC geeft alleen “Log T.”). Rekenkundige modellering van huidletsel op basis van dezelfde experimenten van Henriques en Moritz. Levert de vaststelling dat het letsel zich lineair met de tijd en exponentieel met de absolute temperatuur ontwikkelt, en de drempeltemperatuur van 43,0 °C in de basale laag waarboven de schade begint op te lopen. Let op: deze studie noemt een pijndrempel van 44,8 °C op 0,1 mm diepte en zet die dus boven de schadegrens, terwijl Martin en Falder de pijn er juist net onder leggen. Die twee zijn niet met elkaar te verenigen; deze pagina volgt Martin en Falder, omdat dat een review is die specifiek naar deze grens kijkt.
• The Thermal Grill Illusion: Unmasking the Burn of Cold Pain. A. D. Craig & M. C. Bushnell, Science 265(5169), 252–255, 8 juli 1994 (DOI 10.1126/science.8023144; PMID 8023144; auteurs, jaargang, aflevering en paginering getoetst tegen Crossref). Het artikel zelf zit achter een betaalmuur; gebruikt is wat letterlijk in de samenvatting staat. Levert de datering van Thunbergs roosterillusie op 1896, de omschrijving dat afwisselend warme en koele staafjes tegen de huid “a sensation of strong, often painful heat” opwekken, de metingen aan twee klassen opstijgende spinothalamische neuronen die verschillend op het rooster reageren, en het model van central disinhibition, ontremming, dat een vaste verhouding tussen roosterpijn en koudepijn voorspelde die psychofysisch werd bevestigd.
• Temperature play. Wikipedia. Levert de definitie van temperatuurspel als het prikkelen van de warmte- en koudereceptoren met voorwerpen en stoffen voor het gevoel, de opsomming van water, gesmolten was en ijs, het gebruik van een blinddoek om de sensaties te versterken, de aanbeveling massagekaarsen boven gewone kaarsen te gebruiken, en de indeling in vuurspel, ijsspel en blootstelling aan hitte of kou. Het lemma draagt sinds mei 2011 een waarschuwing dat het op eigen onderzoek berust; de zin waarin het een systematische review uit 2022 aanhaalt voor een hogere tolerantie voor hittepijn is hier daarom niet overgenomen. Zie de bron hieronder.
• The Biology of BDSM: A Systematic Review. Elise Wuyts & Manuel Morrens, The Journal of Sexual Medicine 19(1), 144–157, 2022 (DOI 10.1016/j.jsxm.2021.11.002). Hier alleen gebruikt om vast te stellen wat er níét in staat: de samenvatting meldt dat pijndrempels hoger blijken bij onderdanige deelnemers en dat een BDSM-interactie ze verder kan doen stijgen, zonder iets over hitte in het bijzonder. De volledige tekst zit achter een betaalmuur, dus de hitte-specifieke lezing is niet te controleren.

Verwante begrippen

Temperature play is de tak van sensation play waarin de prikkel een temperatuurverschil is.

• Kaarsvet. De warme uitvoering, met per wassoort het smeltpunt dat bepaalt of het kan.
• IJsklontjes. De koude uitvoering, en wat er gebeurt als kou blijft liggen.
• Fireplay. De uitvoering die als edgeplay geldt, met vlam in plaats van vet.
• Pepermuntolie. Kou die alleen in de zenuw bestaat en niet in de thermometer.
• Blinddoek. Het voorwerp dat volgens de encyclopedie standaard bij deze praktijk hoort, en waarom.