Outing

Wat is outing?

Outing (Engels: identiek) is het zonder toestemming bekendmaken van iemands kink, seksuele voorkeur of scene-identiteit aan mensen die daar niet van wisten. Outing wordt door een ander gedaan, nooit door de persoon zelf: dat laatste heet een coming-out. Het onderscheid zit volledig in wie erover beslist.

Hoe outing er in de praktijk uitziet

Zelden als een aankondiging. Meestal als een opmerking waar iemand niet bij nadacht: een naam die op een verjaardag valt, een screenshot dat wordt doorgestuurd, een profiel dat aan een collega wordt getoond. Geen dreigement, geen ruzie, en de schade is er toch, want de informatie is niet meer terug te halen.

Het gebeurt ook door mensen die het beroepsmatig beter moeten weten. Tanya Bezreh en collega’s interviewden twintig volwassenen met een BDSM-interesse en publiceerden dat in American Journal of Sexuality Education. Een van hun deelnemers werd op haar elfde geout door de hulpverlener bij wie ze zat vanwege de scheiding van haar ouders, nadat ze had verteld dat ze het idee van vastgebonden worden prettig vond.

Waar het woord vandaan komt

Uit het Engelse werkwoord to out, en het is jonger dan de meeste mensen denken.

Etymonline dateert de betekenis “iemand als verborgen homoseksueel blootleggen” op 1990. Het bijbehorende to come out bestaat al sinds 1968, als verkorting van come out of the closet. Tweeëntwintig jaar tussen het woord voor het zelf doen en het woord voor het bij iemand anders doen.

In het Nederlands is die scheiding vertroebeld: hier hoor je “hij deed zijn outing” waar het Engels coming-out zegt. Wie het woord tegenkomt moet dus nagaan wie er besliste.

Waarom outing zo hard aankomt

Omdat de schade niet in de informatie zit maar in het verlies van de regie erover.

Wie iets over zichzelf vertelt, kiest het moment, de woorden en de ontvanger. Bij outing vervalt die keuze in één klap, en in de ongunstigste volgorde: de mensen die het het slechtst opnemen horen het als eerste, zonder context. Bezreh en collega’s zetten de risico’s op een rij die mensen daarom afwegen: afwijzing bij het daten, een negatief oordeel van vrienden, familie of werkgevers, en de strafbaarheid van sommige handelingen ondanks toestemming. Zij verwijzen naar het onderzoek van Susan Wright, dat gevallen documenteert waarin SM-geïdentificeerde mensen hun baan, hun veiligheidsmachtiging, een erfenis of het gezag over hun kinderen verloren.

Die angst heeft ook een medische prijs. Waldura en collega’s spraken 115 kink-actieve inwoners van de omgeving San Francisco en publiceerden in The Journal of Sexual Medicine dat de meesten hun arts wél zouden willen inlichten, maar dat minder dan de helft dat had gedaan. Verwacht stigma was de meest genoemde reden; deelnemers vreesden vooral dat hun kink met huiselijk geweld zou worden verward.

De angst voor een onthulling houdt mensen ook weg bij gesprekken die hun goed hadden gedaan. Niet elke onthulling loopt slecht af. De schade zit in het ontbreken van de keuze, niet in de reactie.

Wat de wet ermee doet

Twee sporen, en ze werken heel verschillend.

Het eerste is privacyrecht. Artikel 22, eerste lid, van de Uitvoeringswet AVG verbiedt, in lijn met artikel 9 van de Europese verordening, de verwerking van “gegevens met betrekking tot iemands seksueel gedrag of seksuele gerichtheid”. Dat verbod raakt organisaties en niet je zwager op een verjaardag, maar het laat zien hoe deze gegevens zijn ingeschaald: naast medische gegevens en politieke opvattingen.

Het tweede is het strafrecht. Artikel 261 van het Wetboek van Strafrecht stelt smaad strafbaar: het opzettelijk aanranden van iemands eer of goede naam “door telastlegging van een bepaald feit, met het kennelijke doel om daaraan ruchtbaarheid te geven”. Ten hoogste zes maanden cel, een jaar als het schriftelijk of met afbeeldingen gebeurt. Let op wat er niet staat: dat het onwaar moet zijn. Het derde lid biedt alleen een uitweg bij noodzakelijke verdediging of wanneer iemand te goeder trouw mocht aannemen dat het algemeen belang de aantijging eiste.

Wat outing niet is

“Het is geen outing als het klopt.” Artikel 261 Sr eist nergens dat de aantijging onwaar is; waarheid is bij smaad geen algemeen verweer. En voor degene die het overkomt maakt het niets uit: de schade zit in de openbaarmaking.

“Op een feest of op FetLife ben je toch al open.” Nee. Zichtbaar zijn in een besloten kring is iets anders dan zichtbaar zijn voor je werkgever, en informatie van de ene kring naar de andere brengen is precies wat outing is. Zie FetLife voor wat een profiel afschermt.

“Het is een grap.” Wie de gevolgen niet draagt, bepaalt niet of iets een grap was. Binnen BDSM bestaat wél een spelvorm waarin met bekendmaking wordt gespeeld: blackmail play, en die werkt uitsluitend met afspraken vooraf.

“Het is hetzelfde als een coming-out.” De woorden lijken op elkaar, de betekenis is tegengesteld. Bij een coming-out beslist de persoon zelf.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, vijfentwintig jaar actief in BDSM en opgeleid als psychotherapeut. Discretie is bij mijn werk geen extraatje maar de basisvoorwaarde, en dat is niet omdat vrouwen zich schamen.

Het is omdat de mensen die bij mij komen bijna allemaal iets te verliezen hebben dat losstaat van seks: een functie, een gedeeld ouderschap, een dorp waar men praat. Ik hoor daarom zelden “wat doe je precies” en vaak “wie weet dit straks”.

Outing komt bijna nooit van een vijand. Het komt van een ex, van een vriendin die dacht dat het al bekend was, van iemand die trots was op zijn eigen openheid. Daar valt weinig tegen te beveiligen behalve door vooraf uit te spreken wat er van jou mag worden doorverteld.

Wat je zelf kunt doen

• Spreek vooraf uit wie er van jullie afspraak mag weten, ook bij mensen die je vertrouwt, want stilzwijgende discretie is geen afspraak.
• Ga ervan uit dat elke foto ooit ergens anders kan opduiken en maak op basis daarvan de keuze of je herkenbaar op de foto wilt.
• Houd je scene-identiteit en je gewone identiteit uit elkaar: apart e-mailadres, aparte gebruikersnaam, geen werkfoto’s op een kinkprofiel.
• Overkomt het je toch, leg dan eerst vast wat er is gedeeld, met datum en zo mogelijk een schermafbeelding, voordat je iemand aanspreekt.
• Zoek bij ernstige gevolgen juridisch advies over smaad of laster en meld het bij het platform als het online gebeurde.
• Vertel het daarna zelf verder aan de mensen die het van jou horen moeten. Wie het verhaal terugpakt verliest minder dan wie afwacht.

Meer lezen over outing

Op deze site staat de spelvorm die erop lijkt en het tegenovergestelde is bij blackmail play, en beschrijft FetLife hoe zichtbaarheid op een kinkplatform werkt. Wie wil zien hoe mensen juist bewust laten merken wat ze zoeken, leest flagging en de hanky code.

Buiten deze site is het onderzoek van Bezreh en collega’s vrij te lezen en het beste overzicht van wat mensen afwegen voordat ze iets vertellen, en laat Waldura en collega’s zien wat die afweging in de spreekkamer kost.

Waar dit op deze site past

Wil je weten hoe discretie bij een afspraak praktisch is geregeld, dan lees je op de pagina over contact hoe ik bereikbaar ben en wat er niet wordt vastgelegd.

Bronnen

• BDSM Disclosure and Stigma Management: Identifying Opportunities for Sex Education. Tanya Bezreh, Thomas S. Weinberg & Timothy Edgar, American Journal of Sexuality Education 7(1), 37–61, 2012. Twintig semigestructureerde interviews met volwassenen met een BDSM-interesse; levert de risico’s die mensen afwegen voordat zij iets vertellen (afwijzing bij het daten, een negatief oordeel van vrienden, familie of werkgevers, onvoorspelbare juridische precedenten rond hulpverleners, en de strafbaarheid van sommige handelingen ondanks toestemming), de casus van een deelnemer die op haar elfde door haar hulpverlener werd geout, en de samenvatting van Wrights documentatie dat SM-geïdentificeerde mensen hun baan, veiligheidsmachtiging, erfenis of het gezag over hun kinderen konden verliezen.
• Fifty Shades of Stigma: Exploring the Health Care Experiences of Kink-Oriented Patients. Jessica F. Waldura, Ishani Arora, Anna M. Randall, John Paul Farala & Richard A. Sprott, The Journal of Sexual Medicine 13(12), 1918–1929, 2016. Kwalitatief onderzoek onder 115 kink-actieve inwoners van de omgeving San Francisco; levert dat de meesten hun zorgverlener zouden willen inlichten maar dat minder dan de helft dat bij hun huidige arts had gedaan, dat verwacht stigma de meest genoemde reden was om het niet te doen, en dat deelnemers vreesden dat hun kink met partnergeweld zou worden verward.
• Wetboek van Strafrecht, artikel 261. Wetten.overheid.nl. Levert de omschrijving van smaad als het opzettelijk aanranden van iemands eer of goede naam door telastlegging van een bepaald feit met het kennelijke doel daaraan ruchtbaarheid te geven, de strafmaat van ten hoogste zes maanden (een jaar bij geschriften of afbeeldingen), en de beperkte uitzondering in het derde lid voor noodzakelijke verdediging of het te goeder trouw aannemen dat het algemeen belang de aantijging eiste.
• Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming, artikel 22. Wetten.overheid.nl. Levert het verbod, overeenkomstig artikel 9, eerste lid, van de verordening, op verwerking van onder meer “gegevens met betrekking tot iemands seksueel gedrag of seksuele gerichtheid”, in dezelfde opsomming als gezondheidsgegevens en politieke opvattingen.
• out (v.). Online Etymology Dictionary. Levert de datering van de betekenis “to expose as a closet homosexual” op 1990 en van to come out op 1968, als verkorting van come out of the closet.

Verwante begrippen

• Blackmail play. De spelvorm waarin met bekendmaking wordt gespeeld, en die alleen met afspraken vooraf bestaat.
• FetLife. Het platform waar de meeste mensen hun scene-identiteit bewaren, en hoe zichtbaar dat is.
• Kinky. Het woord waarmee mensen zichzelf aanduiden en dat bij outing zonder hun toestemming wordt geplakt.
• Kinkster. De zelfbenoemde identiteit die bij outing in andere handen valt.
• Lifestyle. De mate waarin iemand BDSM buiten de scène om leeft, en dus hoeveel er te outen valt.
• Consent violation. Waar outing binnen de scene meestal onder wordt geschaard.
• Scene name. De eenvoudigste maatregel ertegen, en waar die ophoudt te werken.
• Discretie. Het gedrag dat outing moet voorkomen, met de vier betekenissen die het woordenboek eraan geeft.
• Zwijgplicht. De andere kant van hetzelfde onderwerp: wat het betekent als iemand wél verplicht is te zwijgen.