Lijn

Wat is een lijn?

Een lijn is het Nederlandse woord voor het koord, de band of de ketting waarmee iemand geleid of dichtgehouden wordt, meestal geklikt aan de ring van een halsband. Het woord betekent van huis uit “van vlas gemaakt touw” en zegt dus iets over het materiaal, niet over wat je ermee doet.

Waar het woord vandaan komt

Van vlas, en dat is geen weetje maar de kern.

De Etymologiebank tekent Middelnederlands line “touw, koord, snaar” op in 1240 en lijnmakere “touwslager” in 1324. Het woord is een afleiding van Proto-Germaans *līna- “vlas”: een lijn was letterlijk een touw dat van vlas was geslagen. Oudengels līne werd het Engelse line, en Duits Leine is dezelfde stam.

Daar zit het verschil met riem. Een riem is van oorsprong een smalle strook, plat, gesneden uit een vel. Een lijn is gedraaid uit vezel, rond, en meegevend. Wie in het Nederlands “lijn” zegt bedoelt daarom meestal het touwachtige of ketting-exemplaar, en “riem” het leren bandje.

Wat dat in de praktijk betekent

Rond gedraagt zich anders dan plat.

Een gedraaide lijn heeft geen enkele stugheid: hij hangt, hij zwiept mee, en je voelt aan een halve centimeter spanning al waar de ander is. Een ketting doet het omgekeerde. Die heeft gewicht, is koud bij de eerste aanraking en maakt geluid, wat voor veel mensen het halve punt is. En een touwlijn heeft één eigenschap die een leren riem niet heeft: een knoop erin trekt zich onder belasting dicht. Klik hem dus aan de ring, knoop hem er niet in.

Verder gelden voor een lijn precies dezelfde afspraken als voor het Engelse woord ervoor. Die staan, met het onderzoek erbij, op leash.

Waar dit op deze site past

Dit is geen zwaar stuk gereedschap, en wat het doet komt zelden van kracht. Wat we vooraf vastleggen over sturen en gestuurd worden, en tot hoever dat gaat, lees je bij de BDSM-date.

Bronnen

• lijn (touw). Etymologiebank van het Instituut voor de Nederlandse Taal, ingang lijn 1. Bundelt de lemma’s uit het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (Philippa, Debrabandere, Quak, Schoonheim en Van der Sijs, 2003-2009) en het Etymologisch woordenboek van Van Veen en Van der Sijs (1997). Daarbij komen het Nederlands Etymologisch Woordenboek van De Vries (1971) en de Limburgse en Brabantse etymologische woordenboeken van Debrabandere (2011, 2010). Levert de Middelnederlandse vorm line “touw, koord, snaar” uit 1240 (Bern.) en lijnmakere “touwslager” uit 1324, de afleiding van Proto-Germaans *līna- “vlas” met de betekenis “een van vlas vervaardigd touw”, de verwanten Middelnederduits line, laat-Oudhoogduits līna (Duits Leine), Oudfries en Oudengels līne (Engels line) en Oudnoors lína, en de dialectvormen lient en lent voor “teugel” naast West- en Zuid-Vlaams lijne, lijnde “koord, lijn, leidsel”.

Verwante begrippen

• Leash. Hetzelfde voorwerp onder zijn Engelse naam, met de veiligheidsregel en het forensische onderzoek erachter.
• Halsband. Het voorwerp aan de hals waarin een lijn vastklikt.
• D-ring. De ring die de twee aan elkaar knoopt.
• Karabijnhaak. De sluiting aan het uiteinde, en het verschil tussen dragend en decoratief.
• Ketting. De uitvoering met gewicht en geluid.
• Henneptouw. De vezel waar een gedraaide lijn tegenwoordig meestal van is.
• Animal play. Het rollenspel waarin er het vaakst een lijn aan te pas komt.