Tawse

Wat is een tawse?

Een tawse (Engels identiek, uitgesproken /tɔːz/) is een dikke leren riem waarvan één uiteinde in staarten is gesneden, tot 1987 het strafwerktuig van de Schotse school. Hij landde daar meestal op de handpalm, hand tawsing, en soms op de billen. In BDSM is het een impactvoorwerp dat breed en dof aankomt in plaats van scherp.

Waar het woord tawse vandaan komt

Van het leer zelf. Het Dictionary of the Older Scottish Tongue voert taw als zelfstandig naamwoord op met de betekenis “leer gemaakt van huid die maar minimaal is bewerkt”, en verwijst daarbij expliciet door naar de meervoudsvorm taw(i)s. Een tawse is dus letterlijk “de repen ongelooid leer”, een naam die het voorwerp beschrijft en niets over de klap zegt. Het lemma tawse zelf is in de Schotse woordenboeken op dit moment niet te lezen: de digitale uitgave meldt daar een fout in het bronbestand.

Hoe Nederlandse kranten de tawse beschreven

Het duidelijkste Nederlandse signalement staat in het Limburgs Dagblad van 19 januari 1976, toen Britse schoolhoofden ruzie kregen over het slaan van meisjes. De tawse, schreef de krant, “is een leren band van ongeveer 35 cm lang en 5 cm breed waarvan het bovenstuk als de vingers van een hand in reepjes is gesneden”, en wie er deskundig mee op broek of hand krijgt voelt dat dagenlang. In hetzelfde stuk staat het getal dat het gebruik in beeld brengt: op één school in Walsall was de tawse sinds 1973 ruim vijfhonderd keer toegepast op kinderen van zeven tot negentien. De plaatselijke wethouder van onderwijs verdedigde dat aantal met het argument dat de riem in Walsall voor de hand lag, omdat de stad altijd al een sterke band met de leerindustrie had.

Wat het Europees Hof over de tawse zei

Iets anders dan mensen denken. In Campbell and Cosans tegen het Verenigd Koninkrijk, uitspraak van 25 februari 1982, klaagden twee Schotse moeders over precies dit voorwerp. Geen van beide kinderen was er ooit mee geslagen. Het Hof oordeelde unaniem dat er géén schending van artikel 3 was: de dreiging alleen haalde de drempel van onmenselijke of vernederende behandeling niet. Wat het Hof wél vaststelde, met zes stemmen tegen één, was een schending van artikel 2 van het Eerste Protocol. De staat moet de filosofische overtuiging van ouders eerbiedigen. De tawse sneuvelde dus niet omdat hij wreed werd bevonden, maar omdat ouders er bezwaar tegen mochten maken. De echte afschaffing kwam vijf jaar later: een besluit uit maart 1987 zette artikel 47 en 48 van de Education (No. 2) Act 1986 in werking op 15 augustus 1987, met artikel 48 uitdrukkelijk voor Schotland.

Waar dit op deze site past

Een tawse gebruik ik zelden, en als ik hem pak dan om wat hij niet doet: hij snijdt niet. Wil je weten hoe zo’n voorwerp aanvoelt naast een hand of een paddle, dan is dat een van de dingen die we van tevoren doornemen. Hoe zo’n avond loopt, staat op de pagina over de BDSM-date.

Bronnen

• Case of Campbell and Cosans v. the United Kingdom. Europees Hof voor de Rechten van de Mens, Kamer, verzoeken 7511/76 en 7743/76, uitspraak Straatsburg 25 februari 1982; volledige pdf gelezen. Levert de omschrijving in overweging 13 dat lijfstraf op de twee betrokken scholen bestond uit “striking the palm of the pupil’s hand with a leather strap called a tawse”; overweging 25, dat geen van beide kinderen daadwerkelijk is geslagen; en het dictum: unaniem geen schending van artikel 3, met zes tegen één een schending van de tweede zin van artikel 2 van het Eerste Protocol jegens beide moeders en van de eerste zin jegens Jeffrey Cosans.
• The Education (No. 2) Act 1986 (Commencement No. 2) Order 1987. Statutory Instrument 1987 No. 344 (C.8), gemaakt 2 maart 1987, Verenigd Koninkrijk. Levert uit Schedule 1 dat artikel 47 (“Abolition of corporal punishment”) en artikel 48 (“Abolition of corporal punishment: Scotland”) van de Education (No. 2) Act 1986 in werking traden op 15 augustus 1987.
• “Alleen op de hand”. Limburgs Dagblad, 19 januari 1976, via het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek. OCR woord voor woord nagelezen; drie dagen later verscheen dezelfde berichtgeving verkort in een noordelijke krant. Levert de Nederlandse beschrijving van het voorwerp (35 bij 5 centimeter, bovenstuk in reepjes gesneden), het gegeven dat één school in Walsall de tawse sinds 1973 ruim vijfhonderd keer had gebruikt op kinderen van zeven tot negentien jaar, en het verweer van de plaatselijke onderwijswethouder dat de stad nu eenmaal een leerindustrie had. Een krantenbericht is hier gebruikt als tijdsbeeld en als beschrijving, niet als veiligheidsuitspraak.
• Tawse. Wikipedia. Bevestigt onafhankelijk de etymologie (“the plural of Scots taw, a thong of a whip”), de bouw (“one end split into one or more prongs”), het gebruik op zowel de billen als de handpalm (dat laatste heet hand tawsing), en de Engelse steden waar het schoolvoorwerp buiten Schotland in gebruik was: Newcastle upon Tyne, Gateshead, Liverpool, Manchester en Walsall. Dezelfde twee steden die het Nederlandse krantenbericht van 1976 noemt. Door vrijwilligers geschreven; hier gebruikt voor terminologie en verspreiding, niet voor een veiligheidsuitspraak.
• Taw, n.2. Dictionary of the Older Scottish Tongue via de Dictionaries of the Scots Language, deel X, 2001. Levert de betekenis “leather made from skin that has received a minimal amount of processing in its preservation” en de doorverwijzing naar de meervoudsvorm Taw(i)s. Het eigenlijke lemma tawse in het Scottish National Dictionary is niet raadpleegbaar: de website meldt daar een fout in het bronbestand.

Verwante begrippen

Een tawse is gereedschap binnen impact play, de pagina waar staat wat slaan met een voorwerp met een lichaam doet.

• Plak. Het Nederlandse schoolvoorwerp met dezelfde loopbaan, en het woord dat er in onze taal van overbleef.
• Lijfstraf. Het kader waarin de tawse zijn hele geschiedenis heeft doorgebracht.
• Paddle. Het andere platte voorwerp, dat op de billen landt in plaats van op de hand.
• Martinet. De Franse tegenhanger met veel meer, veel dunnere staarten.
• Karwats. Het voorwerp waar het verschil tussen dof en snijdend het scherpst uitkomt.