Seksueel gaspedaal

Wat is het seksueel gaspedaal?

Seksueel gaspedaal (Engels: sexual excitation system) is het deel van je seksuele reactie dat opwinding aanzet: het pikt alles op wat je omgeving seksueel relevant maakt en geeft je lijf het sein “aan”. Samen met de seksuele rem vormt het het dual control model van opwinding. Hoe gevoeliger je gaspedaal, hoe sneller je opgewonden raakt.

Hoe het seksueel gaspedaal in de praktijk werkt

Je gaspedaal reageert op wat je ziet, ruikt, hoort en voelt. De geur van iemand, een blik, een aanraking op de juiste plek: het gaspedaal merkt het op en zet iets in gang. Neem een avond die goed begint, met aandacht en zonder haast. Bij de een is één blik genoeg om het gaspedaal in te trappen, bij de ander duurt het langer voordat hetzelfde signaal aankomt. Dat verschil in gevoeligheid is normaal. Volgens psycholoog Noam Shpancer bedachten Erick Janssen en John Bancroft van het Kinsey Institute dit model in de jaren negentig, en werkt het als de twee pedalen van een auto: het gaspedaal versnelt, de rem houdt tegen.

Waar het model vandaan komt

Het idee heet het dual control model. Onderzoekers Panzeri en collega’s (2021) vatten het zo samen: seksuele opwinding hangt af van twee systemen, opwinding (excitatie) en remming (inhibitie), en die twee staan los van elkaar. Je kunt dus tegelijk een gevoelig gaspedaal én een gevoelige rem hebben. Bancroft en Janssen stelden het model rond 2000 voor, en ontwikkelden er meetschalen bij, de SIS/SES-schalen, om te meten hoe sterk iemands gaspedaal en rem zijn. In het populaire boek Kom als jezelf bracht Emily Nagoski de beeldspraak van gaspedaal en rem naar een breed publiek.

Waarom dit model verlangen begrijpelijker maakt

Het fijne is dat je verlangen niet langer een raadsel is. Als het niet vanzelf gaat, ligt het niet per se aan te weinig gaspedaal, maar vaak aan een rem die te hard staat. Voor jou betekent dat inzicht dat je gerichter kunt zoeken naar wat opwinding aanzet, in plaats van jezelf te dwingen. Voor jullie samen betekent het dat “ik heb geen zin” zelden onwil is, maar meestal een rem die ergens op reageert. Wat het niet doet: het model verklaart je reactie, maar het is geen knop die je omzet. Een gevoelige rem verdwijnt niet met een goede uitleg alleen.

Wat je ermee kunt doen

• Zoek uit wat jouw gaspedaal aanzet. Voor de een is dat aanraking, voor de ander een sfeer of een blik. Ken je het, dan kun je het opzoeken.
• Kijk ook naar je rem. Vaak werkt het beter om de rem los te laten dan het gaspedaal harder in te trappen.
• Verwacht geen gelijk tempo. Twee mensen met verschillend afgestelde pedalen komen zelden tegelijk op gang, en dat is normaal.

Wat het seksueel gaspedaal niet is

“Weinig zin betekent een kapot gaspedaal.” Zelden. Vaker staat de rem te hard, door stress, moeheid of zorgen. Gaspedaal en rem zijn twee losse systemen.

“Meer prikkels lossen het altijd op.” Niet als de rem eronder aan staat. Dan blijft het gaspedaal intrappen zonder effect.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, en dit model klopt met wat ik voortdurend zie. Vrouwen denken vaak dat er iets mis is met hun verlangen, terwijl het gaspedaal prima werkt zodra de rem eraf gaat. Die rem is meestal geen onwil, maar haast, spanning of het gevoel dat er iets moet. Als ik zorg dat er geen tijdsdruk is en niets hoeft, gaat de rem vanzelf los, en dan blijkt het gaspedaal er altijd al te zijn geweest. Aandacht zonder haast doet meer dan welke techniek dan ook.

Verder lezen

• Seksuele rem is de tegenhanger, en meestal de sleutel tot meer verlangen.
• Seksuele responscyclus plaatst gaspedaal en rem in het grotere geheel van opwinding.
• Emily Nagoski, Kom als jezelf (2015), legt het model toegankelijk uit voor een breed publiek.

Waar dit op deze site past

Ik verkoop geen theorie, maar ik werk wel op de manier die dit model voorspelt: geen haast, geen druk, zodat je rem vanzelf loskomt. Ben je benieuwd hoe een ontmoeting zonder tijdsdruk verloopt, kijk dan bij intiem samenzijn. Eerst even praten kan altijd, en dat verplicht tot niets.

Bronnen

• Validation of the Sexual Inhibition/Sexual Excitation Scales (SIS/SES). Panzeri e.a., Archives of Sexual Behavior, 2021. Levert dat opwinding en remming twee onafhankelijke systemen zijn, dat het dual control model rond 2000 door Bancroft en Janssen is voorgesteld, en dat SES het excitatiedeel meet.
• The Accelerator and the Brake: What Is Needed for Good Sex. Noam Shpancer, Psychology Today, 2023. Levert de gaspedaal-en-rem-beeldspraak, de herkomst bij Janssen en Bancroft van het Kinsey Institute, en dat de twee systemen los van elkaar werken.
• Emily Nagoski, Kom als jezelf (Come As You Are), 2015. Levert de toegankelijke uitwerking van het gaspedaal-en-rem-model voor een breed publiek.

Verwante begrippen

• Seksuele rem. De tegenhanger van het gaspedaal, die redenen zoekt om níet opgewonden te raken.
• Seksuele responscyclus. Het grotere kader waarin opwinding zich afspeelt.
• Libido. Je zin in seks, die mede afhangt van hoe gaspedaal en rem staan.
• Sekstherapie. Waar een seksuoloog met dit model werkt aan verlangenklachten.