Rape play

Wat is rape play?

Rape play is consensueel rollenspel waarin een niet-consensueel scenario wordt nagespeeld: de een verzet zich, de ander zet door, en dat hele verloop is vooraf afgesproken. Het is de bekendste uitwerking van consensual non-consent. Nederlandstaligen gebruiken de Engelse term; verkrachtingsfantasie slaat op de fantasie zelf en niet op de nagespeelde scène.

Hoe een scène er in de praktijk uitziet

Als iets wat van buitenaf identiek lijkt aan een misdrijf en van binnenuit een draaiboek is.

Het gangbare patroon: weken van tevoren wordt het scenario doorgesproken, dan een periode waarin niets gebeurt, en dan een moment waarvan zij de dag wel weet maar het uur niet. Verzet, “nee” en tegenstribbelen horen bij de rol. Wat de scène beëindigt is één afgesproken teken dat losstaat van taal, bijvoorbeeld een voorwerp dat uit haar hand valt.

Precies daarom is dit geen spel dat je in een opwelling doet: alles wat je anders onderweg bijstuurt met woorden, moet hier vooraf op tafel liggen.

Wat de Nederlandse wet erover zegt

Sinds 1 juli 2024 is Titel XIV van het Tweede Boek van het Wetboek van Strafrecht vervangen. De Wet seksuele misdrijven van 20 maart 2024 zette de oude titel “Misdrijven tegen de zeden” opzij en bracht er een nieuwe voor in de plaats.

Vier bepalingen zijn hier van belang, en ze zijn allemaal om hetzelfde scharnier gebouwd. Artikel 243 stelt opzetverkrachting strafbaar met ten hoogste negen jaar: seksueel binnendringen terwijl je weet dat bij de ander de wil daartoe ontbreekt, en twaalf jaar wanneer er dwang, geweld of bedreiging bij komt. Artikel 242 doet hetzelfde voor schuldverkrachting, met vier jaar, en daar volstaat dat je ernstige reden had om te vermóéden dat die wil ontbrak. Artikel 240 en artikel 241 herhalen dat onderscheid voor aanranding, met twee respectievelijk zes jaar.

Dat scharnier is het hele verschil. De wet vraagt niet of er is geworsteld of geschreeuwd; ze vraagt of de wil er was. Bij een scène die vooraf is afgesproken ontbreekt die wil niet, hij is eerder gegeven. En de schuldvariant laat zien waar het misgaat zodra dat wegvalt: je hoeft niet zeker te hebben geweten dat zij niet meer wilde, ernstige reden om het te vermoeden is genoeg. Wie dit spel speelt en halverwege twijfelt of het nog spel is, is dus degene die moet stoppen.

Ik ben geen jurist en dit is geen juridisch advies; wat hierboven staat is de wettekst zelf.

Wat het onderzoek werkelijk zegt

Dat de fantasie veel voorkomt en dat de meest genoemde verklaring ervoor niet klopt.

Joseph W. Critelli en Jenny M. Bivona schreven in The Journal of Sex Research het eerste systematische overzicht van dit onderzoeksveld. Hun uitkomst: tussen 31 en 57% van de vrouwen heeft fantasieën waarin ze tegen hun wil tot seks worden gedwongen, en voor 9 tot 17% is dat een frequente of favoriete fantasie. Ze noemen die fantasieën zelf paradoxaal: waarom zou iemand met plezier iets fantaseren dat in werkelijkheid afschuwelijk en traumatisch zou zijn?

Op die vraag geeft het vervolgonderzoek een antwoord dat weinig mensen verwachten. Bivona, Critelli en Michael J. Clark legden 355 studentes een fantasielijst, een uitgeschreven eigen fantasie, een audioscenario en persoonlijkheidsmetingen voor en toetsten in Archives of Sexual Behavior drie verklaringen tegen elkaar. De bekendste, dat vrouwen zo de schuld voor hun eigen seksuele verlangen bij een ander leggen, kreeg geen enkele steun. De verklaring dat de fantasie over gewild-worden gaat, kreeg matige steun. Het sterkst overeind bleef de saaiste: vrouwen met deze fantasieën scoorden juist hoger op openheid voor seksuele ervaring, op erotofilie en op zelfwaardering.

Dat is het omgekeerde van het cliché. Niet schaamte verklaart de fantasie, maar het gemak waarmee iemand seksuele beelden toelaat.

Waarom mensen het willen

Omdat de vraag “wil ik dit” tijdens de scène niet meer gesteld hoeft te worden.

• Voor jou betekent rape play dat je iets meemaakt zonder er onderweg om te hoeven vragen: de toestemming is al gegeven.
• Voor de ander ligt de aantrekking in doorzetten waar hij normaal zou aarzelen, met het draaiboek als vangnet.
• Voor jullie samen is de voorbereiding zelf de opbrengst: er wordt in dat gesprek meer besproken dan de meeste mensen ooit met elkaar bespreken.

Rape play verwerkt niets. Wie eraan begint om iets uit het verleden recht te zetten, kan beter eerst met een behandelaar praten.

Misverstanden over rape play

“Wie dit wil, wil het eigenlijk echt.” Nee. Het gaat om een fantasie en een afgesproken scène; het onderzoek van Critelli en Bivona benoemt juist dat de fantasie erotisch is terwijl de werkelijke gebeurtenis afschuwelijk zou zijn. Dat verschil is niet subtiel, het is de kern.

“Het is een teken van schaamte over seks.” Precies die verklaring, sexual blame avoidance, is in het onderzoek van Bivona, Critelli en Clark getoetst en niet ondersteund.

“Als we het hebben afgesproken, is er juridisch niets aan de hand.” De afspraak bepaalt of de wil aanwezig is, en dat is inderdaad waar het strafrecht naar kijkt. Maar die afspraak moet dan wel steeds gelden, en jij kunt hem elk moment intrekken.

Wat ik er zelf van zie

Ik ben Victor, gigolo, en ik werk vijfentwintig jaar in BDSM; daarnaast ben ik opgeleid als psychotherapeut. Dit scenario staat op mijn lijst, en het is het enige waarbij ik weiger om het bij een eerste afspraak te doen.

De schaamte gaat niet over het scenario maar over het feit dat ze het wil. Dat gesprek komt eerst, en soms blijkt daarna dat het helemaal niet om dwang gaat maar om niet hoeven beslissen. Dat is met veel zachtere middelen te krijgen.

En één praktische waarneming. Vrouwen onderschatten hoe vreemd het voelt dat het teken werkt. Wie het stille signaal geeft en ziet dat alles onmiddellijk stopt, schrikt daar de eerste keer meer van dan van de scène.

Wat je vooraf vastlegt

• Spreek een stopteken af dat geen woord is en oefen het een keer voordat er ook maar iets begint.
• Schrijf de uitgesloten handelingen op voordat je begint, want tijdens de scène kun je die lijst niet meer aanpassen.
• Begrens het in tijd en plaats, want een scène met een duidelijk einde houdt ook anderen erbuiten.
• Doe dit niet met iemand die je niet kent, en niet bij een eerste afspraak.
• Plan de nazorg vooraf, en spreek meteen af wanneer jullie elkaar daarna nog eens spreken.

Meer weten over rape play

Op deze site geeft CNC het bredere kader waar dit scenario onder valt, legt consent uit wat de Wet seksuele misdrijven in het algemeen veranderde, en beschrijft ontvoeringsscène de variant waarbij ook omstanders een rol gaan spelen.

Buiten deze site is het overzichtsartikel van Critelli en Bivona het beste vertrekpunt, en staat de wettekst van Titel XIV gratis online.

Waar dit op deze site past

Wil je dit ooit echt doen, dan staat op de pagina over de verkrachtingsfantasie als dienst hoe het intakegesprek gaat, wat er wordt vastgelegd en hoe de nazorg eruitziet. Twijfel je nog, dan is een vraag stellen genoeg; daar hoeft geen afspraak uit voort te komen.

Bronnen

• Wetboek van Strafrecht, Tweede Boek, Titel XIV (artikelen 240 tot en met 243). Wetten.overheid.nl, geldende tekst per 1 juli 2026. Levert de vier delictsomschrijvingen en hun strafmaxima in jaren: schuldaanranding twee (artikel 240), opzetaanranding zes en gekwalificeerde opzetaanranding acht bij dwang, geweld of bedreiging (artikel 241), schuldverkrachting vier (artikel 242) en opzetverkrachting negen, twaalf in de gekwalificeerde vorm (artikel 243). Levert bovendien het scharnier waar deze pagina op steunt: bij de opzetvarianten moet de dader wéten dat bij de ander de wil ontbreekt, bij de schuldvarianten volstaat dat hij ernstige reden had om dat te vermoeden.
• Wet seksuele misdrijven. Wet van 20 maart 2024, geldend vanaf 1 juli 2024, via wetten.overheid.nl. Levert de datum van inwerkingtreding en de kern van de wijziging: in het Tweede Boek is Titel XIV “Misdrijven tegen de zeden” vervangen door een nieuwe Titel XIV “Seksuele misdrijven”, met toevoegingen aan Titel V.
• Women’s erotic rape fantasies: an evaluation of theory and research. Joseph W. Critelli & Jenny M. Bivona, The Journal of Sex Research 45(1), 57–70, 2008 (DOI 10.1080/00224490701808191, PMID 18321031). Het eerste systematische overzicht van dit onderzoeksveld. Levert de prevalentie van 31 tot 57% van de vrouwen met fantasieën waarin zij tegen hun wil tot seks worden gedwongen, het aandeel van 9 tot 17% voor wie dat een frequente of favoriete fantasie is, en de formulering van de paradox: waarom zou iemand een erotische en plezierige fantasie hebben over een gebeurtenis die in het echte leven afschuwelijk en traumatisch zou zijn. Alleen de samenvatting is gelezen; de volledige tekst zit achter een betaalmuur.
• Women’s rape fantasies: an empirical evaluation of the major explanations. Jenny M. Bivona, Joseph W. Critelli & Michael J. Clark, Archives of Sexual Behavior 41(5), 1107–1119, oktober 2012 (DOI 10.1007/s10508-012-9934-6, PMID 22544306). Onderzoek onder 355 studentes met een fantasielijst, eigen beschrijvingen, een audioscenario en persoonlijkheidsmetingen. Levert de toetsing van drie verklaringen: sexual blame avoidance werd niet ondersteund, sexual desirability matig, en openheid voor seksuele ervaring kreeg de sterkste steun; vrouwen die hoger scoorden op erotofilie, openheid voor fantasie en zelfwaardering rapporteerden vaker en heviger opwinding bij deze fantasieën. Alleen de samenvatting is gelezen.

Verwante begrippen

Rape play is een scenario binnen CNC; de begrippen eromheen gaan over wat zo’n scène vooraf vraagt en waar hij aan grenst.

• CNC. Het kader waar dit scenario de bekendste uitwerking van is.
• Consent. Wat er precies wordt gegeven, en waarom het intrekbaar blijft.
• Check-in. Het stille signaal dat hier het stopwoord vervangt.
• Harde grens. De lijst die vóór de scène af moet zijn.
• Ontvoeringsscène. Dezelfde logica, maar met omstanders erbij en een eigen wetsartikel.
• Fear play. Spel met echte angst, waar rape play het vaakst mee wordt verward.
• Primal play. De vorm waarin verzet spontaan ontstaat in plaats van gescript is.
• Aftercare. Waarom de dip na dit scenario meestal pas een dag of twee later komt.
• Edgeplay. De categorie waar dit scenario om psychische redenen onder valt.
• Verkrachtingsfantasie. De fantasie zelf, met de prevalentie en de twee soorten die het onderzoek erin onderscheidt.