Quirt

Wat is een quirt?

Een quirt (Nederlands: geen eigen woord, de karwats ligt er het dichtst bij) is een korte zweep uit het Amerikaanse Westen: een gevlochten leren steel met aan het uiteinde twee brede leren slagen. Het voorwerp hoort bij het paard en werd vanaf het zadel gebruikt om vee op te jagen. Die twee slagen onderscheiden hem van andere korte zwepen.

Hoe een quirt is opgebouwd

Als een stuk paardentuig, niet als een zweep.

De Engelstalige encyclopedie beschrijft het lichaam als gevlochten rauwleer, leer of kangoeroeleer, tamelijk stijf maar buigzaam, met slagen van leer en meestal van koeienhuid. De kern kan een leren zakje met hagelkorrels zijn. Aan het handvat zit een lus, zodat het ding aan de pols blijft hangen als je de teugels nodig hebt.

Dat verklaart hoe hij zich gedraagt. Een quirt is te traag en te kort om een paard mee te sturen, schrijft dezelfde bron, maar bij uitstek geschikt om vee vanaf het zadel mee op te jagen. Kort gereedschap voor een korte klap, van dichtbij.

Wat een quirt onderscheidt van een karwats

Het aantal slagen, en een woordgeschiedenis die er niets mee te maken heeft.

De Engelse woordenboekingang omschrijft de quirt als een rauwlederen zweep gevlochten met twee riemen buffelhuid. Twee riemen dus, naast elkaar, breed. De karwats heeft er één, en die is gevlochten tot een punt die kan knallen. Twee brede slagen doen dat niet: die landen plat en tegelijk, en verdelen de klap over een groter vlak.

De namen liggen ook verder uit elkaar dan je zou denken. Quirt dook in 1845 op in het Amerikaans-Engels, uit het Mexicaans-Spaanse cuarta, volgens Etymonline verwant aan het Spaanse cuerda, koord, uit het Latijnse corda. Karwats komt langs een heel andere weg uit het Turks. Twee losse uitvindingen die op hetzelfde neerkwamen.

Waar dit op deze site past

Welk slaggereedschap er meegaat en wat het met je doet, neem ik vooraf met je door. Bij de BDSM-date lees je hoe zo’n voorgesprek verloopt.

Bronnen

• Quirt. Wikipedia (Engelstalig). De enige encyclopedische overzichtsingang over dit voorwerp; hier alleen gebruikt voor beschrijvende gegevens en niet voor uitspraken over effect of veiligheid. Levert de omschrijving als korte zweep die met het Amerikaanse Zuidwesten wordt geassocieerd, de slagen van leer en meestal koeienhuid, de kern die een met hagel gevuld leren zakje kan zijn, het gevlochten rauwleer, leer of kangoeroeleer van steel en lichaam, de vaststelling dat het geheel tamelijk stijf maar buigzaam is, de lus aan het uiteinde, het gegeven dat de quirt door zijn trage werking geen effectief stuurmiddel voor een paard is maar wel geschikt om vee vanaf het zadel op te jagen, en het huidige gebruik door Mongoolse ruiters.
• quirt (n.). Online Etymology Dictionary. Levert de datering 1845 in het Amerikaans-Engels van het westen van de Verenigde Staten, de omschrijving “short-handled braided leather riding whip”, en de herleiding tot het Mexicaans-Spaanse cuarta, verwant aan het Spaanse cuerda en het Latijnse corda. Over welk Spaans woord er precies aan ten grondslag ligt bestaat geen eensgezindheid: het Engelstalige Wiktionary noemt cuerda en cuarta naast elkaar als twee mogelijkheden.
• quirt. Wiktionary (Engelstalig). Een woordenboek zonder redactie, hier alleen gebruikt voor de definitie zelf en niet voor een feitelijke bewering: het omschrijft de quirt als een rauwlederen zweep gevlochten met twee riemen buffelhuid, en geeft de twee genoemde Spaanse etymologieën.

Verwante begrippen

Een quirt is gereedschap voor impact play, en zijn familie bestaat uit alles wat je met de hand zwaait.

• Karwats. De naaste buur: één gevlochten slag in plaats van twee, en een woord dat uit Turkije komt.
• Crop. Dezelfde lengte, maar met een stijve stok en een klepje in plaats van losse slagen.
• Bullwhip. Het uiterste van de andere kant: meters slag, en een knal in plaats van een klap.
• Cat o’ nine tails. Negen strengen waar de quirt er twee heeft.
• Flogger. Verdeelt de klap over veel meer strengen dan een quirt dat doet.
• Leer. Het materiaal waar een quirt van begin tot eind uit bestaat.
• Rijzweep. Het Nederlandse woord voor de crop, en wat de KNHS over het gebruik ervan heeft vastgelegd.
• Single tail. De familie met één lange streng, tegenover de twee korte slagen van de quirt.