Bullwhip

Wat is een bullwhip?

Bullwhip (Nederlands: ossenzweep, al zegt vrijwel iedereen in de scene gewoon bullwhip) is een zweep met één streng, meestal gevlochten uit leer of nylon, oorspronkelijk gemaakt om vee te drijven en tegenwoordig ook voor knalwedstrijden. Het is precisiewerk: hij vraagt veel oefening en veel ruimte.

Waarom een bullwhip anders werkt dan ander slagwerk

Bij een paddle of een cane komt de kracht uit je arm. Bij een bullwhip komt hij uit de zweep zelf.

De encyclopedie zet het mechanisme kort neer: bij een goed uitgevoerde knal overschrijdt een deel van de zweep de geluidssnelheid, waardoor er een kleine schokgolf ontstaat. Dat komt doordat de golf die je met het handvat inzet naar het dunne uiteinde toe steeds sneller wordt; de bredere ingang over zwepen noemt daarbij een factor van meer dan dertig ten opzichte van de snelheid van je eigen beweging in het handvat.

Goriely en McMillen beschrijven de knal in Physical Review Letters als een schokgolf die ontstaat door de supersonische beweging van de punt door de lucht, en wijzen de versnelling toe aan drie dingen samen: de spanning, het steeds dunner worden van de zweep, en de randvoorwaarden aan de uiteinden.

Praktisch betekent dat: de punt is het snelste deel, en precies dat deel is het minst te sturen.

Waar je op let

Ruimte is hier geen comfort maar een voorwaarde. Bij een lengte van 1 tot 6 meter plus je eigen arm heb je die hele afstand vrij nodig, in elke richting waarin de zweep kan uitzwaaien, ook achter je. Een woonkamer valt daarmee af.

De cracker is het onderdeel om te kennen. Hij zit aan het uiteinde van de fall, maakt de knal, en slijt daardoor het snelst van alles. Je vervangt hem vaker dan de rest van de zweep bij elkaar.

Verder gelden dezelfde plekregels als bij billenkoek: mik op vlezig weefsel en blijf van het staartbeen en de heupbotten af. Het verschil is dat je hier veel minder invloed hebt op waar de punt landt, en dat maakt oefenen zonder mens ervoor de enige route. Zelf blijf ik bij impact play bij slagwerk dat ik in een kamer gericht kan sturen; een bullwhip is het uiterste waar je naartoe bouwt, niet waar je begint.

Bronnen

• Shape of a Cracking Whip. Goriely & McMillen, Physical Review Letters 88(24), 244301, 2002. Levert de vaststelling dat de knal een schokgolf is die ontstaat door de supersonische beweging van de punt van de zweep door de lucht, en de rol van spanning, taps toelopen en randvoorwaarden in de versnelling.
• Bullwhip. Wikipedia. Levert de definitie als zweep met één streng van gevlochten leer of nylon, de opbouw met handvat, thong, fall en cracker, de maten van handvat, fall en totale lengte, de vervangbaarheid van de fall via een fall hitch, en de slijtage van de cracker.
• Whip. Wikipedia. Levert de beschrijving van de golf die naar de punt toe versnelt tot voorbij de geluidssnelheid, met een factor van meer dan dertig ten opzichte van de beweging in het handvat.

Verwante begrippen

• Berkenroede. Het tegenovergestelde uiterste: veel dunne uiteinden tegelijk in plaats van één punt.
• Billenkoek. De plekregels die ook hier gelden, met de zones waar je vanaf blijft.
• Bruising. Wat er de dagen erna te zien is, en hoe lang dat blijft.
• Flogger. Het tegenovergestelde uit dezelfde kast: veel soepele strengen in plaats van één punt.
• Single tail. De familie waar de bullwhip één lid van is, met de leden en hun technische verschillen op een rij.
• Impact play. De familie waar de bullwhip het uiterste van is.
• Snake whip. Hetzelfde principe zonder stijve kern in het handvat, en daardoor oprolbaar.
• Stockwhip en signal whip. De andere twee leden van dezelfde familie: bij de een hangt het handvat er los aan, bij de ander ontbreekt de fall.
• Zweep. De verzamelnaam waaronder de bullwhip valt, met de andere drie hoofdsoorten erbij.